รู้จักพระโมคคัลลานะ อัครสาวกผู้เป็นเลิศทางฤทธิ์ ชีวิตของสหายรักพระสารีบุตร

หากพระสารีบุตรได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้เลิศทางปัญญา พระโมคคัลลานะก็คือผู้เลิศทางฤทธิ์

ทั้งสองเป็นอัครสาวกคู่สำคัญที่สุดของพระพุทธเจ้า

และเป็นบุคคลที่มีบทบาทอย่างยิ่งในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในยุคแรกเริ่ม

พระโมคคัลลานะมีชื่อเดิมว่า โกลิตะ

เกิดในหมู่บ้านโกลิตคาม ใกล้กรุงราชคฤห์ แคว้นมคธ

ตระกูลของท่านเป็นตระกูลพราหมณ์ที่มั่งคั่งและมีฐานะสูง

ตั้งแต่วัยเด็ก ท่านมีเพื่อนสนิทที่สุดคนหนึ่งชื่อ อุปติสสะ

ซึ่งต่อมาคือพระสารีบุตร

มิตรภาพของทั้งสองคนเป็นเรื่องที่ถูกกล่าวถึงมากในพระพุทธศาสนา

ทั้งคู่เรียนด้วยกัน

ใช้ชีวิตด้วยกัน

และมีความคิดคล้ายกันอย่างน่าอัศจรรย์

เมื่อคนหนึ่งสนใจเรื่องใด อีกคนก็มักสนใจเรื่องเดียวกัน

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อทั้งสองไปชมมหรสพ

ท่ามกลางผู้คนที่กำลังสนุกสนาน

ทั้งคู่กลับเกิดความรู้สึกว่า ความสุขทั้งหลายล้วนไม่ยั่งยืน

วันหนึ่งทุกคนต้องแก่

ต้องเจ็บ

และต้องตาย

จึงเริ่มแสวงหาหนทางพ้นทุกข์อย่างจริงจัง

ทั้งสองออกบวชเป็นปริพาชกในสำนักสัญชัย

ซึ่งเป็นอาจารย์ที่มีชื่อเสียงในยุคนั้น

แต่เมื่อศึกษาจนเต็มที่แล้ว ก็ยังไม่พบคำตอบสุดท้ายของชีวิต

จึงตกลงกันว่า ใครพบหนทางหลุดพ้นก่อน จะกลับมาบอกอีกฝ่ายทันที

ต่อมาอุปติสสะได้พบพระอัสสชิและฟังคาถาเพียงไม่กี่ประโยค

จนบรรลุโสดาบัน

จากนั้นจึงรีบมาบอกข่าวแก่โกลิตะ

เมื่อโกลิตะได้ฟังคาถาเดียวกัน ก็เกิดดวงตาเห็นธรรมเช่นกัน

ทั้งสองจึงพาศิษย์จำนวนมากไปเฝ้าพระพุทธเจ้าและขอบวช

หลังอุปสมบท พระโมคคัลลานะเป็นผู้บรรลุพระอรหันต์ก่อนพระสารีบุตร

ใช้เวลาเพียงประมาณเจ็ดวันหลังบวช

ถือเป็นผู้มีบารมีแก่กล้ามากผู้หนึ่ง

สิ่งที่ทำให้พระโมคคัลลานะมีชื่อเสียงที่สุดคือความสามารถด้านฤทธิ์

พระพุทธเจ้าทรงยกย่องให้เป็นเอตทัคคะในทางมีฤทธิ์

หรือผู้เลิศกว่าภิกษุทั้งหลายด้านอิทธิฤทธิ์

ในพระไตรปิฎกมีเรื่องราวมากมายเกี่ยวกับความสามารถพิเศษของท่าน

เช่น การเหาะได้

การไปยังภพภูมิต่าง ๆ

การมองเห็นสัตว์โลกในภูมิต่าง ๆ

และการตรวจดูผลของกรรมที่สัตว์ทั้งหลายได้รับ

เรื่องหนึ่งที่ชาวพุทธจำนวนมากรู้จักคือการที่ท่านไปพบมารดาในภพเปรต

ตามคัมภีร์เล่าว่าท่านใช้ฤทธิ์ตรวจดูและพบญาติที่กำลังได้รับผลกรรมอยู่ในอบายภูมิ

เรื่องราวเหล่านี้กลายเป็นที่มาของการสอนเรื่องผลของกรรมในพระพุทธศาสนา

แต่แม้จะมีฤทธิ์มากที่สุดในหมู่สาวก พระโมคคัลลานะก็ไม่เคยถูกยกย่องว่าสูงกว่าพระธรรม

พระพุทธเจ้าทรงสอนเสมอว่า ฤทธิ์เป็นเพียงผลพลอยได้จากการปฏิบัติ

ไม่ใช่เป้าหมายสูงสุด

เป้าหมายคือการดับกิเลสและหลุดพ้นจากทุกข์

สิ่งที่น่าสนใจคือ ชีวิตช่วงสุดท้ายของพระโมคคัลลานะแตกต่างจากสาวกองค์อื่นมาก

แม้จะเป็นพระอรหันต์ผู้มีฤทธิ์สูง แต่ท่านกลับถูกกลุ่มโจรทำร้ายอย่างรุนแรง

ตามคัมภีร์อธิบายว่า เป็นผลจากกรรมหนักในอดีตชาติที่เคยกระทำไว้

หลายคนสงสัยว่า ถ้ามีฤทธิ์มาก ทำไมจึงหนีไม่ได้

คัมภีร์อธิบายว่า แม้อิทธิฤทธิ์จะยิ่งใหญ่เพียงใด แต่เมื่อกรรมบางประเภทให้ผล ก็ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ทั้งหมด

เรื่องนี้จึงถูกนำมาใช้เป็นตัวอย่างสำคัญในการสอนเรื่องกฎแห่งกรรม

ก่อนปรินิพพาน พระโมคคัลลานะยังใช้กำลังที่เหลือเดินทางไปกราบลาพระพุทธเจ้า

แล้วจึงเข้าสู่ปรินิพพานในเวลาต่อมา

เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นก่อนพระพุทธเจ้าปรินิพพานไม่นานนัก

หากพระสารีบุตรเปรียบเสมือนแม่ทัพแห่งปัญญา

พระโมคคัลลานะก็เปรียบเสมือนแม่ทัพแห่งพลังจิตและความเพียร

ทั้งสองเป็นเหมือนปีกซ้ายและปีกขวาของพระพุทธศาสนาในยุคแรก

ช่วยพระพุทธเจ้าเผยแผ่พระธรรมไปทั่วชมพูทวีป

จนถึงปัจจุบัน พระโมคคัลลานะยังได้รับการจดจำในฐานะอัครสาวกผู้เลิศทางฤทธิ์ ผู้มีความกตัญญู มีความเพียร และเป็นตัวอย่างว่าต่อให้มีอำนาจหรือความสามารถเพียงใด ทุกคนก็ยังอยู่ภายใต้กฎแห่งกรรมเช่นเดียวกัน