เลือดมีสีอะไรบ้างในโลกนี้และทำไมสัตว์บางชนิดถึงไม่ได้มีเลือดสีแดงเหมือนมนุษย์

ถ้าถามว่าเลือดสีอะไร หลายคนคงตอบทันทีว่าสีแดง

เพราะตั้งแต่เกิดมาเราเห็นเลือดคน เลือดหมา เลือดแมว ก็ล้วนเป็นสีแดงทั้งนั้น

แต่ถ้าคุณได้เดินทางไปรอบโลกและสำรวจสิ่งมีชีวิตทุกชนิด คุณจะพบว่า ธรรมชาติมีจินตนาการมากกว่านั้นเยอะ

เพราะเลือดไม่ได้มีแค่สีแดง

และบางสีเห็นแล้วอาจคิดว่าหลุดมาจากหนังไซไฟด้วยซ้ำ

เริ่มจากสีแดงที่เราคุ้นเคยก่อน

เลือดของมนุษย์และสัตว์มีกระดูกสันหลังส่วนใหญ่เป็นสีแดง เพราะใช้สารที่เรียกว่าเฮโมโกลบินในการขนส่งออกซิเจน

สารนี้มีธาตุเหล็กเป็นส่วนประกอบ

เมื่อจับกับออกซิเจนจึงกลายเป็นสีแดงสดที่เราเห็น

แต่ในโลกนี้มีสัตว์บางชนิดที่เลือกใช้วิธีอื่น

ตัวอย่างที่โด่งดังที่สุดคือแมงดาทะเล

เลือดของมันเป็นสีฟ้าหรือสีน้ำเงิน

ไม่ใช่เพราะมันกินน้ำทะเลมากเกินไป

แต่เพราะมันใช้สารที่ชื่อว่าเฮโมไซยานินแทนเฮโมโกลบิน

สารชนิดนี้ใช้ทองแดงเป็นตัวจับออกซิเจน

และเมื่อสัมผัสออกซิเจนจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำเงินสด

นี่คือเหตุผลที่เลือดของแมงดาทะเลมีสีเหมือนน้ำยาล้างกระจกมากกว่าจะเหมือนเลือด

ยิ่งไปกว่านั้น เลือดของแมงดาทะเลยังมีคุณค่าทางการแพทย์สูงมากจนถูกใช้ตรวจการปนเปื้อนของแบคทีเรียในยาและวัคซีนทั่วโลก

แต่สีฟ้ายังไม่ใช่สีที่แปลกที่สุด

มีสัตว์ทะเลบางชนิดและหนอนทะเลบางกลุ่มที่มีเลือดสีเขียว

สีเขียวนี้เกิดจากสารที่เกี่ยวข้องกับระบบขนส่งออกซิเจนซึ่งมีองค์ประกอบแตกต่างจากของมนุษย์

บางชนิดถึงขั้นมีสีเขียวเข้มเหมือนน้ำซุปผักเลยทีเดียว

จากนั้นก็มีเลือดสีม่วง

พบในสัตว์ทะเลบางกลุ่ม เช่น เพรียงหัวหอมและสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังบางชนิด

พวกมันใช้โปรตีนอีกชนิดหนึ่งในการขนส่งออกซิเจน ทำให้เลือดมีเฉดสีม่วงหรือม่วงอมชมพู

แต่สีที่ดูเหมือนโกงธรรมชาติที่สุดอาจเป็นเลือดใส

ใช่แล้ว บางสิ่งมีชีวิตในเขตขั้วโลกมีเลือดเกือบโปร่งใส

โดยเฉพาะปลาน้ำแข็งบางชนิดในมหาสมุทรแอนตาร์กติกา

พวกมันแทบไม่มีเฮโมโกลบินเลย

เพราะน้ำทะเลเย็นจัดมีออกซิเจนละลายอยู่มากจนร่างกายสามารถขนส่งออกซิเจนได้โดยไม่ต้องพึ่งเลือดสีแดงแบบที่สัตว์ส่วนใหญ่ใช้

ลองนึกภาพปลาที่มีเลือดใสเหมือนน้ำเปล่า

ฟังดูเหมือนเอเลี่ยน แต่มีอยู่จริงบนโลกนี้

สิ่งที่น่าสนใจคือ ทุกสีเหล่านี้เกิดจากปัญหาเดียวกัน

นั่นคือ สิ่งมีชีวิตต้องหาวิธีขนส่งออกซิเจนไปยังเซลล์ทั่วร่างกาย

แต่ธรรมชาติไม่ได้มีคำตอบเดียว

บางสายพันธุ์เลือกใช้เหล็ก

บางสายพันธุ์เลือกใช้ทองแดง

บางสายพันธุ์ใช้สารเคมีชนิดอื่น

จนเกิดเป็นสีเลือดที่แตกต่างกันออกไป

ดังนั้นครั้งหน้าถ้าคุณเห็นเลือดสีแดงแล้วคิดว่ามันเป็นมาตรฐานของโลก

อาจต้องคิดใหม่

เพราะในมหาสมุทรลึก ใต้ก้อนน้ำแข็ง หรือในสิ่งมีชีวิตแปลกประหลาดบางชนิด ธรรมชาติได้ทดลองสร้างเลือดสีฟ้า สีเขียว สีม่วง และแม้กระทั่งเลือดใสเอาไว้แล้ว

และนั่นทำให้คำถามง่าย ๆ อย่าง เลือดสีอะไร กลายเป็นเรื่องน่าทึ่งกว่าที่คิดมากทีเดียว