ทำไม AI ถึงแพงมากในวันนี้ และอนาคตจะถูกลงเหมือนอินเทอร์เน็ตหรือคอมพิวเตอร์หรือไม่

หลายคนเริ่มรู้สึกเหมือนกันว่า AI เก่งขึ้นเรื่อย ๆ แต่ก็แพงขึ้นเรื่อย ๆ เหมือนกัน

บางบริการคิดค่าบริการเดือนละหลายร้อยบาท

บางตัวหลายพันบาทต่อเดือน

บริษัทใหญ่ทั่วโลกกำลังลงทุนกันเป็นหลักแสนล้านบาท

จนหลายคนเริ่มสงสัยว่า แค่ตอบคำถามหรือสร้างรูป ทำไมถึงต้องใช้เงินมหาศาลขนาดนี้

คำตอบสั้น ๆ คือ AI ไม่ได้แพงเพราะโปรแกรม

แต่แพงเพราะเครื่องจักรที่อยู่เบื้องหลัง

และเครื่องจักรเหล่านั้นใหญ่กว่าที่คนส่วนใหญ่จินตนาการมาก

ลองนึกภาพว่าเวลาคุณพิมพ์คำถามหนึ่งประโยค

AI ไม่ได้ทำงานบนคอมพิวเตอร์เครื่องเดียว

แต่กำลังใช้เซิร์ฟเวอร์ระดับศูนย์ข้อมูลที่เต็มไปด้วยชิปประมวลผลประสิทธิภาพสูงหลายหมื่นถึงหลายแสนตัว

ชิปเหล่านี้เรียกว่า GPU

ซึ่งเดิมถูกสร้างมาเพื่อเล่นเกมและประมวลผลภาพ

ก่อนจะกลายเป็นหัวใจของยุค AI

ปัญหาคือ GPU ไม่ใช่ของถูก

ชิประดับสูงสำหรับ AI หนึ่งตัวอาจมีราคาหลายแสนบาทไปจนถึงหลักล้านบาท

และศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่ใช้เป็นหมื่นหรือเป็นแสนตัว

เฉพาะค่าอุปกรณ์ก็เป็นเงินมหาศาลแล้ว

แต่ค่าชิปยังไม่ใช่ต้นทุนที่ใหญ่ที่สุดทั้งหมด

สิ่งที่กินเงินไม่แพ้กันคือค่าไฟฟ้า

AI ขนาดใหญ่ใช้พลังงานมหาศาล

จนบางศูนย์ข้อมูลใช้ไฟฟ้าใกล้เคียงกับเมืองเล็ก ๆ ทั้งเมือง

และเมื่อเครื่องทำงานหนัก ก็ต้องใช้ระบบระบายความร้อนขนาดใหญ่ตามไปด้วย

ลองนึกภาพว่าคุณเปิดคอมพิวเตอร์ทั้งเมืองพร้อมกันตลอด 24 ชั่วโมง

นี่คือภาพใกล้เคียงกับสิ่งที่บริษัท AI รายใหญ่กำลังทำอยู่

และทุกวินาทีที่ AI ตอบคำถาม ต้นทุนก็ยังคงวิ่งอยู่ตลอดเวลา

อีกเรื่องที่คนมักไม่เห็นคือ ค่าเทรนโมเดล

ก่อนที่ AI จะตอบคำถามคุณได้

มันต้องผ่านการฝึกจากข้อมูลจำนวนมหาศาล

ใช้เวลาหลายเดือน

ใช้ชิปจำนวนมาก

และใช้เงินระดับหลายร้อยล้านถึงหลายหมื่นล้านบาท

บริษัทจึงต้องหาทางนำต้นทุนเหล่านี้กลับคืนมา

แล้วอนาคต AI จะถูกลงไหม

ถ้าดูจากประวัติศาสตร์เทคโนโลยี คำตอบมีแนวโน้มว่าใช่

แต่ไม่ใช่ในทุกด้าน

ลองย้อนกลับไปสมัยคอมพิวเตอร์ยุคแรก

ครั้งหนึ่งคอมพิวเตอร์ทั้งเครื่องมีราคาหลายล้านบาท

มีเฉพาะรัฐบาล มหาวิทยาลัย หรือบริษัทใหญ่เท่านั้นที่ซื้อได้

ปัจจุบันสมาร์ตโฟนในกระเป๋าคุณกลับแรงกว่าซูเปอร์คอมพิวเตอร์เมื่อหลายสิบปีก่อนเสียอีก

อินเทอร์เน็ตก็เคยเป็นแบบเดียวกัน

ครั้งหนึ่งค่าเชื่อมต่อแพงมาก

ความเร็วต่ำ

และใช้งานได้จำกัด

แต่เมื่อเทคโนโลยีพัฒนาและมีการแข่งขันมากขึ้น ราคาก็ค่อย ๆ ลดลง

AI กำลังเดินอยู่บนเส้นทางคล้ายกัน

ทุกปีชิปมีประสิทธิภาพดีขึ้น

ซอฟต์แวร์ถูกปรับให้ฉลาดขึ้น

ใช้ทรัพยากรน้อยลง

โมเดลขนาดเล็กเริ่มเก่งขึ้นเรื่อย ๆ

และหลายงานที่เคยต้องใช้ AI ตัวใหญ่ ก็เริ่มใช้โมเดลขนาดเล็กได้แล้ว

แต่มีอีกด้านหนึ่งที่น่าสนใจ

ในขณะที่ AI ทั่วไปอาจถูกลง

AI ระดับสูงที่สุดอาจยังแพงขึ้นต่อไป

เพราะบริษัทต่าง ๆ แข่งขันกันสร้างโมเดลที่ใหญ่กว่า ฉลาดกว่า และทำงานได้ซับซ้อนกว่าเดิม

เหมือนรถยนต์ที่มีทั้งรถราคาประหยัดและรถซูเปอร์คาร์อยู่พร้อมกัน

ดังนั้นอนาคตที่เป็นไปได้มากที่สุดอาจไม่ใช่ AI ถูกทั้งหมด

แต่คือ AI พื้นฐานจะถูกลงเรื่อย ๆ จนคนทั่วไปเข้าถึงได้ง่ายมาก

ขณะที่ AI ระดับแนวหน้าซึ่งต้องใช้ทรัพยากรมหาศาล อาจยังมีราคาสูงต่อไป

สุดท้ายแล้วเหตุผลที่ AI แพงในวันนี้ ไม่ได้เกิดจากความโลภของบริษัทเพียงอย่างเดียว

แต่มาจากการที่เบื้องหลังคำตอบหนึ่งประโยค มีอาคารขนาดใหญ่เต็มไปด้วยชิปคอมพิวเตอร์ เครื่องปรับอากาศ ระบบไฟฟ้า และวิศวกรจำนวนมากกำลังทำงานอยู่ตลอดเวลา

และถ้าประวัติศาสตร์เทคโนโลยีในอดีตยังใช้ได้ อนาคต AI น่าจะถูกลงมากกว่าปัจจุบันอย่างเห็นได้ชัด

คำถามที่น่าสนใจกว่าคือ เมื่อมันถูกลงจนทุกคนใช้ได้ แล้วโลกจะเปลี่ยนไปมากแค่ไหนต่างหาก