10 อาหารและเครื่องดื่มที่เพิ่มความเสี่ยงมะเร็ง หากกินเป็นประจำในระยะยาว

อาหารมื้อเดียวไม่ได้ทำให้เกิดมะเร็งทันที แต่รูปแบบการกินซ้ำ ๆ ในระยะยาวอาจเพิ่มความเสี่ยงบางชนิด โดยเฉพาะเมื่อรวมกับน้ำหนักเกิน แอลกอฮอล์ การสูบบุหรี่ และการไม่ออกกำลังกาย

มะเร็งไม่ได้เกิดจากอาหารจานใดจานหนึ่งเพียงครั้งเดียว แต่สิ่งที่กินเป็นประจำติดต่อกันนานหลายปี อาจเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ทำให้ความเสี่ยงเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะอาหารบางกลุ่มที่มีหลักฐานเชื่อมโยงกับมะเร็งบางชนิด

ข้อมูลจากองค์การอนามัยโลกและหน่วยงานด้านมะเร็งระบุว่า ปัจจัยอย่างการสูบบุหรี่ การดื่มแอลกอฮอล์ อาหารที่ไม่เหมาะสม การไม่ออกกำลังกาย และน้ำหนักเกิน ล้วนเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงมะเร็งและโรคไม่ติดต่อเรื้อรังหลายชนิด

ประเด็นที่ควรแยกให้ชัดคือ อาหารบางชนิดมีหลักฐานชัดเจนกว่าอาหารอีกหลายกลุ่ม เช่น เนื้อแปรรูปและแอลกอฮอล์ ขณะที่อาหารหวานจัด เครื่องดื่มน้ำตาลสูง หรืออาหารแปรรูปสูง มักเกี่ยวข้องทางอ้อมผ่านน้ำหนักเกินและโรคอ้วน ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงของมะเร็งหลายชนิด

อาหารและเครื่องดื่ม 10 กลุ่มที่ควรกินอย่างระมัดระวัง มีดังนี้

1. เนื้อแปรรูป

ไส้กรอก เบคอน แฮม กุนเชียง หมูยอ และเนื้อสัตว์ที่ผ่านการหมัก รมควัน ใส่เกลือ หรือใส่สารกันเสีย เป็นกลุ่มที่มีหลักฐานชัดเจนที่สุดกลุ่มหนึ่ง

องค์การอนามัยโลกอ้างอิงการประเมินของ IARC ว่าเนื้อแปรรูปจัดอยู่ในกลุ่มที่ก่อมะเร็งในมนุษย์ โดยเฉพาะความสัมพันธ์กับมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก

2. เนื้อย่างไหม้เกรียม

อาหารปิ้งย่างไม่ได้มีปัญหาเฉพาะตัวเนื้อเท่านั้น แต่จุดที่ควรระวังคือการย่างจนไหม้เกรียม หรือสัมผัสไฟโดยตรงเป็นเวลานาน เพราะอาจเกิดสารบางชนิดจากการเผาไหม้และความร้อนสูง

สำหรับคนที่ชอบอาหารปิ้งย่าง การลดส่วนที่ไหม้เกรียม เลี่ยงการย่างจนดำ และไม่กินถี่เกินไป เป็นวิธีลดความเสี่ยงที่ทำได้ง่ายกว่าเลิกกินทันที

3. เครื่องดื่มแอลกอฮอล์

แอลกอฮอล์เป็นอีกปัจจัยที่มีหลักฐานเชื่อมโยงกับมะเร็งหลายชนิด เช่น ช่องปาก คอ หลอดอาหาร ตับ ลำไส้ใหญ่ และเต้านม

WHO ระบุว่าแอลกอฮอล์เป็นหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงของมะเร็งและโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ขณะที่แนวทางของ World Cancer Research Fund แนะนำให้จำกัดหรือหลีกเลี่ยงการดื่มเพื่อการป้องกันมะเร็ง

4. เครื่องดื่มน้ำตาลสูง

น้ำอัดลม ชานม กาแฟหวานจัด น้ำผลไม้เติมน้ำตาล และเครื่องดื่มแก้วใหญ่ที่ให้พลังงานสูง ไม่ได้ถูกจัดว่าเป็นสาเหตุโดยตรงของมะเร็งแบบเดียวกับเนื้อแปรรูป

ความเสี่ยงหลักอยู่ที่การได้รับน้ำตาลและพลังงานเกินเป็นประจำ จนนำไปสู่น้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน ซึ่งเป็นปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับมะเร็งหลายชนิด

5. อาหารแปรรูปสูง

ขนมขบเคี้ยว อาหารสำเร็จรูป เบเกอรี่หวานมัน และอาหารอุตสาหกรรมหลายชนิด มักมีพลังงานสูง ไขมันสูง น้ำตาลสูง หรือโซเดียมสูง

World Cancer Research Fund ระบุว่าอาหารแปรรูปสูงที่มีไขมัน เกลือ หรือน้ำตาลสูง อาจเพิ่มความเสี่ยงทางอ้อมผ่านการทำให้น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้น และภาวะน้ำหนักเกินเกี่ยวข้องกับมะเร็งอย่างน้อยหลายชนิด

6. อาหารเค็มจัดเป็นประจำ

อาหารหมักดอง อาหารเค็มจัด น้ำจิ้มรสจัด บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป หรือเมนูที่เติมเกลือและโซเดียมสูง หากกินเป็นประจำอาจเพิ่มภาระต่อสุขภาพโดยรวม

บางหลักฐานเชื่อมโยงอาหารที่ผ่านการถนอมด้วยเกลือกับความเสี่ยงมะเร็งในระบบทางเดินอาหาร โดยเฉพาะเมื่อกินบ่อยและมีปัจจัยเสี่ยงอื่นร่วมด้วย

7. อาหารรมควัน

ปลารมควัน เนื้อรมควัน ไส้กรอกรมควัน หรืออาหารที่ผ่านควันเป็นเวลานาน ควรกินในปริมาณพอดี ไม่ให้กลายเป็นเมนูประจำทุกวัน

อาหารกลุ่มนี้มักซ้อนกับเนื้อแปรรูปหรืออาหารเค็มสูง จึงควรดูทั้งวิธีผลิต ปริมาณเกลือ และความถี่ในการกินร่วมกัน

8. อาหารทอดซ้ำหลายครั้ง

ของทอดที่ใช้น้ำมันเดิมซ้ำเป็นเวลานานอาจเกิดสารเสื่อมสภาพจากความร้อนสูง และยังมักให้พลังงานสูง

ประเด็นสำคัญไม่ได้อยู่ที่การกินของทอดเพียงครั้งเดียว แต่อยู่ที่การกินบ่อย กินมาก และกินคู่กับอาหารพลังงานสูงอื่น ๆ จนทำให้น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นในระยะยาว

9. เครื่องดื่มแคลอรีสูงเป็นประจำ

กาแฟปั่น วิปครีม เครื่องดื่มนมข้นหวาน น้ำหวานแก้วใหญ่ หรือเครื่องดื่มที่ให้พลังงานเทียบเท่าอาหารหนึ่งมื้อ อาจทำให้ได้รับพลังงานเกินโดยไม่รู้ตัว

หากดื่มทุกวัน ความเสี่ยงที่เห็นชัดมักเริ่มจากน้ำหนักขึ้น รอบเอวเพิ่ม และภาวะเผาผลาญผิดปกติ ซึ่งเชื่อมโยงกับโรคไม่ติดต่อเรื้อรังหลายชนิด รวมถึงความเสี่ยงมะเร็งบางประเภท

10. อาหารที่ปนเปื้อนเชื้อราหรือสารพิษ

ถั่ว ธัญพืช พริกแห้ง ข้าวโพด หรือวัตถุดิบที่เก็บในที่ชื้น อาจมีความเสี่ยงปนเปื้อนเชื้อราหรือสารพิษบางชนิด หากเก็บไม่ถูกวิธี

อาหารที่มีกลิ่นหืน ขึ้นรา เปลี่ยนสี หรือเก็บไว้นานผิดปกติ ไม่ควรนำมาตัดส่วนเสียออกแล้วกินต่อ เพราะสารปนเปื้อนบางชนิดอาจกระจายเกินจุดที่มองเห็น

ข้อมูลที่ยืนยันได้ชัดคือ ความเสี่ยงมะเร็งไม่ได้ขึ้นกับอาหารชนิดเดียว แต่เกี่ยวข้องกับรูปแบบการกิน น้ำหนักตัว การดื่มแอลกอฮอล์ การสูบบุหรี่ การเคลื่อนไหวร่างกาย และปัจจัยเฉพาะบุคคล

แนวทางที่หลายองค์กรด้านมะเร็งให้ตรงกัน คือเพิ่มผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี ถั่วและโปรตีนคุณภาพดี จำกัดเนื้อแปรรูป แอลกอฮอล์ เครื่องดื่มหวาน และอาหารพลังงานสูง พร้อมรักษาน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม

สำหรับผู้ที่มีโรคประจำตัว น้ำหนักเปลี่ยนผิดปกติ มีอาการทางระบบทางเดินอาหารเรื้อรัง หรือกังวลเรื่องความเสี่ยงมะเร็ง ควรปรึกษาแพทย์หรือบุคลากรสาธารณสุขเพื่อประเมินตามปัจจัยส่วนตัว ไม่ควรใช้ข้อมูลจากบทความสุขภาพทั่วไปแทนการวินิจฉัย

• อาหารมื้อเดียวไม่ได้ทำให้เกิดมะเร็งทันที ความเสี่ยงมักเกี่ยวกับพฤติกรรมสะสมระยะยาว
• เนื้อแปรรูปและแอลกอฮอล์เป็นกลุ่มที่มีหลักฐานเชื่อมโยงกับมะเร็งชัดกว่าหลายอาหาร
• เครื่องดื่มหวาน อาหารแปรรูปสูง และเครื่องดื่มแคลอรีสูง มักเพิ่มความเสี่ยงทางอ้อมผ่านน้ำหนักเกิน
• อาหารไหม้เกรียม รมควัน เค็มจัด หรือทอดซ้ำ ควรกินให้น้อยลงและไม่ให้เป็นเมนูประจำ
• การลดความเสี่ยงควรมองทั้งรูปแบบการกิน น้ำหนักตัว การออกกำลังกาย แอลกอฮอล์ และการสูบบุหรี่ร่วมกัน