คันเรื้อรังตอนกลางคืน อาจไม่ใช่แค่ผื่นแพ้ แพทย์เตือนสัญญาณ “หิด” ที่มักถูกมองข้าม

กรณีผู้ป่วยสูงวัยในไต้หวันถูกเข้าใจว่าเป็นผื่นผิวหนังอักเสบนานหลายเดือน ก่อนพบว่าอาการคันเกิดจากโรคหิด แพทย์ชี้จุดสังเกตสำคัญมักอยู่ตามซอกนิ้ว ข้อมือ รักแร้ และรอบสะดือ

อาการคันที่เป็น ๆ หาย ๆ อาจดูเหมือนผื่นแพ้ทั่วไป โดยเฉพาะเมื่อทายาแล้วดีขึ้นชั่วคราว แต่กลับมาคันอีกในเวลาไม่นาน กรณีผู้ป่วยหญิงสูงวัยในไต้หวันทำให้โรค “หิด” กลับมาเป็นประเด็นที่ถูกพูดถึง เพราะเธอมีอาการคันทั่วร่างกายนานกว่า 6 เดือน ก่อนแพทย์ผิวหนังตรวจพบร่องรอยที่เข้ากับการติดเชื้อหิดใต้ผิวหนัง

ตามรายงานของ HK01 ผู้ป่วยรายนี้เคยได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นผื่นผิวหนังอักเสบ และได้รับยาบรรเทาอาการคัน แต่ปัญหายังไม่หายขาด จุดที่ทำให้แพทย์เริ่มสงสัยคือรอยจุดสีแดงเรียงเป็นแนวเล็ก ๆ บริเวณซอกนิ้วมือ ข้อมือ รักแร้ และรอบสะดือ ซึ่งเป็นตำแหน่งที่พบรอยโรคของหิดได้บ่อย

โรคหิด หรือ Scabies เกิดจากตัวไรขนาดเล็กที่ชื่อ Sarcoptes scabiei เข้าไปขุดโพรงอยู่ในชั้นผิวหนังด้านบนและวางไข่ ทำให้เกิดอาการคันและผื่น องค์การอนามัยโลกระบุว่าโรคนี้เป็นการติดเชื้อปรสิตที่ทำให้คันรุนแรงและมีผื่นได้ โดยบางกรณีอาจเกิดแผลจากการเกาจนเสี่ยงติดเชื้อแบคทีเรียซ้ำ

จุดที่ทำให้หิดถูกมองข้ามได้ง่าย คืออาการของโรคอาจคล้ายผื่นแพ้หรือผื่นผิวหนังอักเสบทั่วไป ผู้ป่วยบางรายอาจไม่ได้เห็นตัวไรชัดเจนด้วยตาเปล่า แต่จะเห็นเป็นตุ่ม ผื่น หรือแนวรอยเล็ก ๆ คล้ายอุโมงค์ใต้ผิวหนัง อาการคันมักเด่นในช่วงกลางคืน และอาจรบกวนการนอนหรือการใช้ชีวิตประจำวัน

ในผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ ผื่นอาจไม่ชัดเท่าคนทั่วไป ทำให้การวินิจฉัยยากขึ้น กรณีจากไต้หวันจึงถูกนำมาเล่าในฐานะตัวอย่างของอาการคันเรื้อรังที่ไม่ควรมองเฉพาะว่าเป็นผื่นแพ้เสมอไป โดยเฉพาะเมื่อรักษาแล้วไม่ดีขึ้น หรือกลับมาเป็นซ้ำต่อเนื่อง

ตำแหน่งที่ควรสังเกต ได้แก่ ซอกนิ้วมือ ง่ามนิ้ว ข้อมือ ข้อพับ รักแร้ รอบสะดือ หน้าท้อง และบริเวณอวัยวะเพศ หากมีผื่นหรือตุ่มคันบริเวณเหล่านี้ร่วมกับอาการคันตอนกลางคืน ควรให้แพทย์ประเมินมากกว่าซื้อยาทาเอง

ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคของสหรัฐฯ ระบุว่า การควบคุมการแพร่กระจายของหิดควรรักษาสมาชิกในบ้านและผู้สัมผัสใกล้ชิดพร้อมกัน เพื่อลดโอกาสกลับมาติดซ้ำ เสื้อผ้า ผ้าเช็ดตัว และเครื่องนอนที่ใช้ใกล้ผิวหนังก่อนเริ่มรักษาควรซักด้วยน้ำร้อนและอบแห้งด้วยความร้อน หรือใช้วิธีซักแห้งตามความเหมาะสม

ข้อมูลจาก CDC ยังระบุว่า ความร้อนมากกว่า 50 องศาเซลเซียสเป็นเวลาอย่างน้อย 10 นาที สามารถฆ่าตัวไรและไข่ได้ ส่วนของใช้ที่ซักไม่ได้อาจแยกใส่ถุงปิดสนิทไว้หลายวันถึงหนึ่งสัปดาห์ตามคำแนะนำด้านสาธารณสุข

สำหรับการรักษา หิดไม่ใช่โรคที่ควรใช้เพียงยาลดคันหรือสเตียรอยด์ทาเอง เพราะยาเหล่านี้อาจทำให้อาการดูเบาลง แต่ไม่ได้กำจัดตัวไรที่เป็นสาเหตุ การรักษาจำเป็นต้องใช้ยาที่เหมาะกับโรคและประเมินโดยแพทย์หรือเภสัชกร โดยแนวทางทางการแพทย์มักใช้ยาทาฆ่าหิดเป็นหลัก และบางกรณีอาจต้องใช้ยารับประทานตามดุลยพินิจของแพทย์

ข้อมูลที่ยืนยันได้จากรายงานนี้คือ ผู้ป่วยหญิงในไต้หวันมีอาการคันเรื้อรังนานหลายเดือน และตรวจพบลักษณะรอยโรคที่แพทย์เชื่อมโยงกับโรคหิด ส่วนรายละเอียดการรักษาเฉพาะราย ระยะเวลาฟื้นตัว หรือผลตรวจทางห้องปฏิบัติการไม่ได้ถูกระบุครบในต้นทาง จึงควรใช้กรณีนี้เป็นบริบทเพื่อสังเกตอาการ ไม่ใช่ใช้แทนการวินิจฉัยตนเอง

หากคนในบ้านมีอาการคันพร้อมกัน หรือมีคนหนึ่งรักษาแล้วกลับมาเป็นซ้ำ ควรแจ้งแพทย์ให้ทราบเรื่องผู้สัมผัสใกล้ชิดด้วย เพราะหิดสามารถแพร่ผ่านการสัมผัสผิวหนังใกล้ชิดเป็นเวลานาน และในบางกรณีเกี่ยวข้องกับเสื้อผ้า ผ้าเช็ดตัว หรือเครื่องนอนที่ปนเปื้อน

อาการคันที่เป็นนานหลายสัปดาห์ โดยเฉพาะคันมากตอนกลางคืน คันหลายคนในบ้าน หรือพบผื่นตามซอกนิ้วและข้อมือ เป็นเหตุผลที่ควรเข้ารับการตรวจให้ชัดเจน การรักษาที่ตรงโรคและการจัดการของใช้ในบ้านพร้อมกันจะช่วยลดโอกาสวนกลับมาเป็นซ้ำได้มากกว่าการทายาแก้คันเพียงอย่างเดียว

• ผู้ป่วยหญิงในไต้หวันคันทั่วตัวนานกว่า 6 เดือน ก่อนแพทย์พบลักษณะเข้ากับโรคหิด
• หิดเกิดจากตัวไรขนาดเล็กขุดโพรงในผิวหนัง ทำให้คันและเกิดผื่น โดยมักคันมากตอนกลางคืน
• จุดที่ควรสังเกตคือซอกนิ้วมือ ข้อมือ รักแร้ รอบสะดือ หน้าท้อง และบริเวณอวัยวะเพศ
• หากสงสัยหิด ไม่ควรใช้แค่ยาลดคันเอง เพราะอาจกดอาการแต่ไม่กำจัดสาเหตุ
• คนในบ้านหรือผู้สัมผัสใกล้ชิดอาจต้องรักษาพร้อมกัน และควรซักเครื่องนอน เสื้อผ้า ผ้าเช็ดตัวด้วยความร้อนตามคำแนะนำแพทย์