เพชรซาอุ คดีอัญมณีที่ทำให้ไทย-ซาอุฯ ห่างกันกว่า 30 ปี

คดีเพชรซาอุเริ่มจากการโจรกรรมเครื่องเพชรในพระราชวังซาอุดีอาระเบียเมื่อปี 2532 ก่อนลุกลามเป็นคดีอาญา ปริศนาของกลาง และวิกฤตความสัมพันธ์ไทย-ซาอุฯ ที่กินเวลาหลายทศวรรษ

“เพชรซาอุ” เป็นหนึ่งในคดีที่คนไทยยังพูดถึงมานานกว่า 30 ปี เพราะจุดเริ่มต้นเป็นเพียงคดีโจรกรรมเครื่องเพชร แต่ปลายทางกลับโยงไปถึงการทูต เศรษฐกิจ แรงงานไทย และคดีอาชญากรรมหลายชั้น

คดีนี้เริ่มขึ้นในปี 2532 เมื่อนายเกรียงไกร เตชะโม่ง แรงงานไทยที่ทำงานในพระราชวังของเจ้าชายซาอุดีอาระเบีย ขโมยเครื่องเพชรและอัญมณีจำนวนมากกลับมายังประเทศไทย ข้อมูลจากหลายแหล่งระบุว่าอัญมณีมีมูลค่าสูงมาก และมีเพชรสีน้ำเงินหายากรวมอยู่ในเรื่องเล่านี้ด้วย

หลังเกิดเหตุ นายเกรียงไกรถูกจับกุมในไทย และมีการติดตามของกลางกลับคืนบางส่วน เหตุการณ์ดูเหมือนจะจบลงในฐานะคดีลักทรัพย์ระหว่างประเทศ แต่ปัญหาใหญ่เกิดขึ้นเมื่อทางซาอุดีอาระเบียระบุว่า อัญมณีบางส่วนที่ถูกส่งคืนไม่ใช่ของจริง และเพชรสีน้ำเงินเม็ดสำคัญยังไม่ถูกพบ

จากคดีโจรกรรม สถานการณ์เริ่มขยายเป็นความไม่ไว้วางใจระหว่างสองประเทศ มีรายงานและข้อกล่าวหาในเวลาต่อมาว่าอัญมณีบางส่วนอาจไม่ได้ถูกส่งคืนครบถ้วน ขณะที่ข่าวลือเรื่องเครื่องเพชรที่ไปปรากฏในแวดวงผู้มีอำนาจยิ่งทำให้คดีนี้ถูกจับตา แม้หลายประเด็นยังเป็นข้อกล่าวหาและปริศนาที่ไม่มีคำตอบชัดเจน

สิ่งที่ทำให้คดีเพชรซาอุหนักขึ้น คือเหตุรุนแรงที่เกิดขึ้นหลังจากนั้น ในปี 2533 นักการทูตซาอุดีอาระเบีย 3 คนถูกสังหารในกรุงเทพฯ และนายโมฮัมหมัด อัลรูไวลี นักธุรกิจชาวซาอุดีอาระเบียที่เดินทางมาติดตามเรื่องนี้หายตัวไป Reuters รายงานว่าเหตุการณ์เหล่านี้กลายเป็นส่วนหนึ่งของเงาความขัดแย้งที่ทำให้คดีเพชรซาอุถูกพูดถึงในฐานะปริศนาข้ามทศวรรษ

ความสัมพันธ์ไทย-ซาอุฯ ได้รับผลกระทบอย่างหนัก ซาอุดีอาระเบียลดระดับความสัมพันธ์ทางการทูตกับไทย จำกัดการเดินทางและแรงงานไทย ส่งผลต่อโอกาสทำงานของคนไทยจำนวนมาก รวมถึงรายได้จากแรงงานและการค้าในช่วงเวลายาวนาน Reuters ระบุว่าไทยต้องการฟื้นฟูความสัมพันธ์กับซาอุดีอาระเบีย เพราะข้อพิพาทนี้กระทบทั้งการค้า การท่องเที่ยว และแรงงานไทย

อีกคดีที่ถูกพูดถึงคู่กับเพชรซาอุ คือคดีครอบครัวศรีธนะขัณฑ์ ซึ่งเกี่ยวข้องกับการติดตามอัญมณีและการใช้อำนาจของเจ้าหน้าที่ตำรวจในเวลานั้น คดีนี้ทำให้ชื่อของ พล.ต.ท. ชลอ เกิดเทศ ถูกจดจำในฐานะหนึ่งในตัวละครสำคัญของมหากาพย์เพชรซาอุ โดยควรแยกจากข้อเท็จจริงอีกส่วนหนึ่งคือ คดีการหายตัวของอัลรูไวลียังมีสถานะเป็นคดีที่ซับซ้อนและเคยมีคำพิพากษายกฟ้องในบางส่วนตามกระบวนการยุติธรรม

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี 2565 เมื่อไทยและซาอุดีอาระเบียประกาศฟื้นฟูความสัมพันธ์ทางการทูตเต็มรูปแบบ หลัง พล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น เดินทางเยือนซาอุดีอาระเบียอย่างเป็นทางการ ทั้งสองฝ่ายตกลงแต่งตั้งเอกอัครราชทูตและเดินหน้าความร่วมมือด้านเศรษฐกิจ การค้า และแรงงาน

ในปีเดียวกัน เจ้าชายโมฮัมหมัด บิน ซัลมาน มกุฎราชกุมารซาอุดีอาระเบีย เดินทางมาไทยระหว่างการประชุมเอเปคที่กรุงเทพฯ และมีการลงนามความร่วมมือหลายด้าน Reuters รายงานว่าทั้งสองประเทศมองความสัมพันธ์ที่กลับมาดีขึ้นในฐานะโอกาสด้านการลงทุน การท่องเที่ยว พลังงาน และแรงงาน

แม้ความสัมพันธ์ทางการทูตจะกลับมาเป็นปกติแล้ว แต่ “เพชรบลูไดมอนด์” ที่ถูกพูดถึงในคดีนี้ยังคงเป็นปริศนา แหล่งข่าวต่างประเทศหลายแห่งระบุตรงกันว่าเพชรเม็ดดังกล่าวยังไม่ถูกพบหรือยังไม่มีคำตอบที่ยืนยันได้ว่าอยู่ที่ใด

คดีเพชรซาอุจึงยังเป็นเรื่องที่ถูกย้อนเล่าอยู่เสมอ เพราะมีทั้งคดีลักทรัพย์ ของกลางที่เป็นปริศนา การเสียชีวิตของผู้เกี่ยวข้อง ผลกระทบต่อแรงงานไทย และการฟื้นความสัมพันธ์ระหว่างประเทศหลังเวลาผ่านไปกว่าสามทศวรรษ

สถานะล่าสุดที่ยืนยันได้คือ ไทยและซาอุดีอาระเบียฟื้นฟูความสัมพันธ์ทางการทูตเต็มรูปแบบตั้งแต่ปี 2565 ส่วนคำถามเรื่องเพชรสีน้ำเงินและรายละเอียดบางช่วงของคดี ยังเป็นส่วนที่ไม่มีคำตอบเด็ดขาดจากข้อมูลสาธารณะในปัจจุบัน

KEY TAKEAWAYS:

• คดีเพชรซาอุเริ่มจากการขโมยเครื่องเพชรจากพระราชวังซาอุดีอาระเบียในปี 2532
• จุดที่ทำให้คดีลุกลามคือข้อสงสัยเรื่องของกลางที่ถูกส่งคืน และเพชรสีน้ำเงินที่ยังไม่พบ
• เหตุสังหารนักการทูตซาอุฯ และการหายตัวของนักธุรกิจซาอุฯ ทำให้คดีนี้ซับซ้อนขึ้น
• ซาอุดีอาระเบียลดระดับความสัมพันธ์กับไทยยาวนานกว่า 30 ปี ก่อนฟื้นฟูเต็มรูปแบบในปี 2565
• ปัจจุบันความสัมพันธ์ไทย-ซาอุฯ ดีขึ้นแล้ว แต่ปริศนาบางส่วนของคดีเพชรซาอุยังไม่มีคำตอบชัดเจน