"ปลาพลวง" ส่วนหนึ่งของระบบนิเวศสัญลักษณ์สำคัญของ น้ำตกพลิ้ว

        ปลาพลวงหิน (Neolissochilus stracheyi) คือสิ่งมีชีวิตที่เป็นเอกลักษณ์คู่กับน้ำตกพลิ้ว จังหวัดจันทบุรี โดยเป็นปลาวงศ์ปลาตะเพียนที่มีความโดดเด่นทั้งในด้านกายภาพและบทบาททางระบบนิเวศ การทำความรู้จักกับปลาชนิดนี้ไม่เพียงแต่จะช่วยให้ผู้มาเยือนเข้าใจถึงธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ แต่ยังเป็นการปลูกฝังจิตสำนึกในการอนุรักษ์สัตว์ป่าให้คงอยู่คู่กับแหล่งท่องเที่ยวไปอย่างยั่งยืน

        ในทางชีววิทยา ปลาพลวงเป็นปลาขนาดใหญ่ที่มีลำตัวยาวและเกล็ดขนาดใหญ่ชัดเจน โดยทั่วไปมีขนาดเฉลี่ยประมาณ 60 เซนติเมตร แต่สามารถเติบโตได้ถึง 1.5 เมตร พวกมันมีสีสันที่แปรผันตามสภาพแวดล้อมตั้งแต่สีน้ำตาลปนเขียวไปจนถึงน้ำตาลเข้มปนดำ โดยพฤติกรรมตามธรรมชาติคือการอาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูงใหญ่ในแอ่งน้ำใสที่อุดมสมบูรณ์ ปลาพลวงที่น้ำตกพลิ้วมีความคุ้นเคยกับมนุษย์เป็นพิเศษ มักว่ายเข้ามาใกล้หรือตอดเท้าผู้มาเยือน สร้างความประทับใจให้กับนักท่องเที่ยวที่ได้สัมผัส

        อย่างไรก็ตาม การเข้ามาของกิจกรรมการท่องเที่ยวได้ส่งผลกระทบต่อพฤติกรรมดั้งเดิมของปลาพลวง โดยเฉพาะพฤติกรรมการหาอาหารตามธรรมชาติซึ่งแต่เดิมคือเมล็ดพืชที่ร่วงหล่นลงสู่น้ำ การให้อาหารโดยนักท่องเที่ยวในอดีตทำให้ประชากรปลาเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วแต่ส่งผลให้ปลาขาดสารอาหารที่เหมาะสม ทั้งนี้มีความเชื่อท้องถิ่นที่ว่าไม่ควรนำปลาพลวงมารับประทาน เนื่องจากอาจเป็นปลาที่มีความเกี่ยวพันกับความเชื่อหรือปลาที่มีการสะสมสารพิษจากเมล็ดพืชบางชนิดที่กินเข้าไปจนอาจก่อให้เกิดอาการมึนเมาได้

        ปัจจุบันอุทยานแห่งชาติน้ำตกพลิ้วได้ดำเนินมาตรการอนุรักษ์อย่างเข้มงวด โดยมีกฎระเบียบห้ามจับปลาพลวงโดยเด็ดขาด พร้อมทั้งประชาสัมพันธ์จำกัดการให้อาหารจากนักท่องเที่ยว เพื่อรักษาสมดุลของระบบนิเวศและส่งเสริมให้ปลาพลวงได้แสดงพฤติกรรมตามธรรมชาติอย่างถูกต้อง

        ปลาพลวงเปรียบเสมือนสัญลักษณ์ทางธรรมชาติที่สะท้อนถึงความอุดมสมบูรณ์ของน้ำตกพลิ้ว การอนุรักษ์ปลาชนิดนี้ไม่ใช่เพียงการรักษาชีวิตของสัตว์ป่า แต่คือการร่วมกันดูแลรักษาแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติให้คงอยู่ ความร่วมมือของนักท่องเที่ยวในการปฏิบัติตามกฎระเบียบจึงเป็นกุญแจสำคัญที่ทำให้ปลาพลวงยังคงว่ายวนอยู่ในแอ่งน้ำใสและเป็นมิตรกับผู้มาเยือนตลอดไป