นั่งท้ายเครื่องบินปลอดภัยกว่าจริงไหม? กัปตันตอบแล้ว สิ่งที่ควรรู้ก่อนเลือกที่นั่ง

หลายคนเชื่อว่าที่นั่งท้ายเครื่องบินปลอดภัยกว่าเมื่อเกิดอุบัติเหตุ แต่ผู้เชี่ยวชาญด้านการบินชี้ว่า ไม่มีตำแหน่งใดรับประกันความปลอดภัยได้เสมอ สิ่งสำคัญอาจอยู่ที่รูปแบบอุบัติเหตุ ประตูฉุกเฉิน และการทำตามคำแนะนำของลูกเรือ

คำถามว่า “นั่งท้ายเครื่องบินปลอดภัยกว่าจริงไหม” กลับมาเป็นประเด็นที่หลายคนสนใจอีกครั้ง หลังอดีตกัปตันสายการบิน American Airlines ออกมาตอบว่า ความเชื่อนี้อาจเป็น “มายาคติ” มากกว่าคำตอบตายตัว เพราะอุบัติเหตุทางการบินแต่ละครั้งไม่ได้เกิดขึ้นในรูปแบบเดียวกัน

ประเด็นนี้เริ่มจากรายการ Ask The Captain ซึ่งมีผู้ชมถามกัปตันสตีฟ ไชบ์เนอร์ หรือ Captain Steeeve ว่าที่นั่งด้านหลังสุดของเครื่องบินคือจุดที่ปลอดภัยที่สุดหรือไม่ กัปตันสตีฟซึ่งเคยทำงานกับ American Airlines นาน 38 ปี ตอบว่า เขามองเรื่องนี้เป็นความเชื่อที่ควรระวังมากกว่าจะเป็นข้อสรุปทางวิทยาศาสตร์แบบฟันธง

เหตุผลสำคัญคือ “รูปแบบการชน” มีผลอย่างมาก หากเครื่องบินปะทะโดยส่วนหน้ารับแรงกระแทกหนัก ส่วนท้ายอาจดูมีโอกาสเสียหายน้อยกว่า แต่ถ้าเหตุการณ์เกิดในมุม ความเร็ว หรือทิศทางอื่น ผลลัพธ์ก็อาจเปลี่ยนไปได้

พูดง่าย ๆ คือ ที่นั่งท้ายลำอาจได้เปรียบในบางสถานการณ์ แต่ไม่ได้แปลว่าปลอดภัยที่สุดในทุกกรณี

ข้อมูลที่มักถูกยกมาประกอบเรื่องนี้ คือการทดลองเมื่อปี 2012 ที่มีการนำเครื่องบิน Boeing 727 ไปชนพื้นโดยตั้งใจในทะเลทรายเม็กซิโก เพื่อเก็บข้อมูลด้านความปลอดภัยของผู้โดยสาร การทดลองนี้ติดตั้งอุปกรณ์วัดแรงกระแทก กล้อง และหุ่นทดสอบไว้ในหลายตำแหน่งของลำเครื่องบิน

ผลจากการทดลองตามรายงานของ LADBible ระบุว่า หุ่นทดสอบใน 7 แถวแรกมีความเสี่ยงสูงมาก ขณะที่ตำแหน่งช่วงกลางและท้ายลำมีโอกาสรอดมากกว่าในสถานการณ์จำลองนั้น

แต่จุดที่ควรอ่านให้ครบคือ การทดลองดังกล่าวสะท้อน “สถานการณ์หนึ่ง” ไม่ใช่สูตรสำเร็จของทุกอุบัติเหตุ เครื่องบินตกหรือเกิดเหตุฉุกเฉินมีตัวแปรจำนวนมาก ทั้งความเร็ว มุมกระแทก จุดปะทะ สภาพพื้นดิน ไฟ ควัน การแตกหักของโครงสร้าง และเวลาที่ผู้โดยสารใช้ในการอพยพออกจากเครื่อง

Live Science รายงานในประเด็นเดียวกันว่า ยังไม่มีงานวิจัยที่แข็งแรงพอจะสรุปได้ว่าที่นั่งใดปลอดภัยที่สุดแบบแน่นอน เพราะความอยู่รอดขึ้นอยู่กับ “พลวัตของอุบัติเหตุ” หรือ crash dynamics เป็นหลัก

อีกจุดที่ผู้เชี่ยวชาญให้ความสำคัญมาก คือการนั่งใกล้ทางออกฉุกเฉิน Cary Grant ผู้ช่วยศาสตราจารย์จาก Embry-Riddle Aeronautical University และผู้เกี่ยวข้องกับงานด้าน FAA Safety Team เคยให้มุมมองว่า หากจะพูดถึงตำแหน่งที่อาจช่วยเพิ่มโอกาสรอด การอยู่ใกล้ประตูฉุกเฉินช่วยให้มีโอกาสออกจากเครื่องได้เร็วขึ้น

สำหรับผู้โดยสารทั่วไป โดยเฉพาะคนไทยที่เดินทางด้วยเครื่องบินบ่อยขึ้น ทั้งเที่ยวในประเทศและต่างประเทศ ข้อมูลนี้ไม่ได้หมายความว่าต้องรีบจองที่นั่งท้ายลำทุกครั้ง แต่ควรเปลี่ยนวิธีคิดจาก “ที่นั่งไหนรอดแน่” เป็น “เราควรรู้ตำแหน่งตัวเองบนเครื่องอย่างไร”

สิ่งที่ใช้ได้จริงมากกว่า คือฟังประกาศความปลอดภัย มองหาประตูทางออกฉุกเฉินที่ใกล้ที่สุด นับจำนวนแถวจากที่นั่งของตัวเองถึงทางออก เผื่อกรณีมีควันหรือมองเห็นไม่ชัด และหลีกเลี่ยงการหยิบสัมภาระเมื่อมีคำสั่งอพยพ เพราะการเสียเวลาเพียงไม่กี่วินาทีอาจกระทบคนจำนวนมาก

ผู้เชี่ยวชาญด้านการบินยังย้ำว่า เครื่องบินโดยสารยังเป็นหนึ่งในรูปแบบการเดินทางที่มีความปลอดภัยสูงมาก เมื่อเทียบกับการเดินทางหลายประเภท ความกังวลเรื่องที่นั่งจึงไม่ควรถูกขยายจนกลายเป็นความกลัวเกินจริง

สรุปแล้ว คำตอบของคำถามนี้ไม่ใช่ “ท้ายเครื่องบินปลอดภัยกว่าเสมอ” แต่คือ “ท้ายเครื่องบินอาจได้เปรียบในบางรูปแบบอุบัติเหตุ” ขณะที่ปัจจัยอย่างประตูฉุกเฉิน การฟังลูกเรือ และการรู้เส้นทางอพยพ อาจเป็นสิ่งที่ผู้โดยสารควรให้ความสำคัญมากกว่า

• ไม่มีที่นั่งใดบนเครื่องบินที่รับประกันว่าปลอดภัยที่สุดในทุกอุบัติเหตุ
• ที่นั่งท้ายลำอาจมีโอกาสรอดมากกว่าในบางรูปแบบการชน แต่ไม่ใช่คำตอบตายตัว
• การทดลอง Boeing 727 ปี 2012 ชี้ว่าช่วงกลางและท้ายลำได้เปรียบในสถานการณ์จำลองนั้น
• ผู้เชี่ยวชาญมองว่าการอยู่ใกล้ทางออกฉุกเฉินและอพยพได้เร็วเป็นปัจจัยสำคัญ
• ผู้โดยสารควรฟังคำแนะนำลูกเรือ นับแถวถึงทางออก และไม่หยิบสัมภาระขณะอพยพ