อยากไปทำงานต่างประเทศ ต้องเช็กอะไรบ้างก่อนจ่ายเงินและเดินทาง

การไปทำงานต่างประเทศไม่ใช่แค่มีนายจ้างรับแล้วซื้อตั๋วบินได้ทันที สิ่งที่ต้องเช็กก่อนคือ ช่องทางสมัครถูกกฎหมายไหม สัญญาจ้างชัดหรือไม่ วีซ่าตรงกับงานหรือเปล่า และเงินที่จ่ายมีใบเสร็จจริงหรือไม่

สำหรับคนไทยที่อยากไปทำงานต่างประเทศ เรื่องนี้สำคัญมาก เพราะถ้าเดินทางผิดช่องทาง อาจเจอปัญหาตั้งแต่เสียเงินให้นายหน้าเถื่อน ถูกหลอกให้โอนค่าดำเนินการ ไปจนถึงทำงานผิดประเภทวีซ่าในประเทศปลายทาง

ตามข้อมูลของกรมการจัดหางาน การไปทำงานต่างประเทศอย่างถูกกฎหมายมี 5 วิธีหลัก ได้แก่

1. บริษัทจัดหางานจัดส่ง
2. กรมการจัดหางานจัดส่ง
3. เดินทางไปทำงานด้วยตนเอง
4. นายจ้างในประเทศไทยพาลูกจ้างไปทำงาน
5. นายจ้างในประเทศไทยส่งลูกจ้างไปฝึกงาน

จุดที่ควรจำคือ ไม่ใช่ทุกคนที่อ้างว่าพาไปทำงานต่างประเทศจะทำได้ถูกกฎหมาย คนหางานควรตรวจสอบก่อนเสมอว่าเป็นบริษัทจัดหางานที่ได้รับอนุญาตจากกรมการจัดหางานจริงหรือไม่ มีสำนักงานชัดเจนหรือเปล่า และมีใบอนุญาตแสดงไว้หรือไม่

ถ้าเป็นกรณีบริษัทจัดหางานจัดส่ง บริษัทต้องเป็นบริษัทที่ขึ้นทะเบียนกับกรมการจัดหางาน ต้องออกใบเสร็จรับเงินให้คนหางาน และต้องดำเนินการตามขั้นตอน เช่น ตรวจสุขภาพ ทดสอบฝีมือ อบรมก่อนเดินทาง และพาคนงานเดินทางผ่านด่านตรวจคนหางานของกรมการจัดหางาน

อีกช่องทางหนึ่งคือการจัดส่งโดยกรมการจัดหางาน ซึ่งเป็นบริการของรัฐ คนหางานไม่ต้องเสียค่าบริการจัดหางาน แต่ยังอาจมีค่าใช้จ่ายจำเป็น เช่น ค่าตั๋วเครื่องบิน ค่าวีซ่า ค่าภาษีสนามบิน ค่าสมาชิกกองทุน หรือค่าใช้จ่ายเพื่อเตรียมตัวก่อนเดินทาง ข้อนี้ควรแยกให้ชัด เพราะ “ไม่เสียค่าบริการ” ไม่ได้แปลว่า “ไม่มีค่าใช้จ่ายใด ๆ เลย”

สำหรับคนที่หานายจ้างต่างประเทศได้เอง ต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะต้องมีเอกสารครบและต้องแจ้งการเดินทางต่อกรมการจัดหางานก่อนเดินทางตามเงื่อนไขที่กำหนด เอกสารสำคัญที่ควรเตรียม ได้แก่ บัตรประชาชนหรือทะเบียนบ้าน หนังสือเดินทาง สัญญาจ้างที่ผ่านการรับรอง และเอกสารอนุญาตให้เข้าไปทำงานหรือวีซ่าทำงาน

ก่อนเซ็นสัญญาหรือโอนเงิน ควรเช็ก 5 เรื่องนี้ให้ครบ

1. นายจ้างมีอยู่จริงหรือไม่
   ดูชื่อบริษัท ที่อยู่ ประเทศปลายทาง ตำแหน่งงาน และช่องทางติดต่อให้ชัด อย่าเชื่อแค่รูปแชตหรือประกาศในโซเชียล
2. สัญญาจ้างระบุอะไรบ้าง
   ควรมีตำแหน่งงาน ค่าจ้าง ชั่วโมงทำงาน วันหยุด ที่พัก สวัสดิการ ระยะเวลาจ้าง และเงื่อนไขการเลิกจ้าง
3. วีซ่าตรงกับงานหรือไม่
   การใช้วีซ่าผิดประเภทอาจทำให้ทำงานไม่ได้จริง หรือเสี่ยงผิดกฎหมายในประเทศปลายทาง
4. ค่าใช้จ่ายมีใบเสร็จหรือไม่
   ถ้ามีการเรียกเก็บเงิน ควรมีรายละเอียดค่าใช้จ่ายและใบเสร็จรับเงิน หลีกเลี่ยงการโอนเงินเข้าบัญชีส่วนตัวที่ตรวจสอบไม่ได้
5. ช่องทางสมัครเป็นทางการหรือไม่
   ควรตรวจจากเว็บไซต์หรือหน่วยงานของกรมการจัดหางาน ไม่ควรเชื่อประกาศที่ใช้คำว่า “บินไว รายได้สูง ไม่ต้องใช้เอกสารเยอะ” โดยไม่มีหลักฐานรองรับ

อาชีพที่คนไทยมักสนใจไปทำในต่างประเทศมีหลายกลุ่ม เช่น งานเกษตร งานโรงงาน งานก่อสร้าง ช่างเชื่อม ช่างเทคนิค งานบริการ พ่อครัว แม่ครัว ผู้ดูแลผู้สูงอายุ และงานอุตสาหกรรมบางประเภท แต่แต่ละประเทศมีเงื่อนไขไม่เหมือนกัน ทั้งอายุ ทักษะ ภาษา สุขภาพ ประสบการณ์ และเอกสารประกอบ

สิ่งที่ไม่ควรมองข้ามคือค่าใช้จ่ายชีวิตจริงในประเทศปลายทาง รายได้สูงกว่าไทยอาจดูน่าสนใจ แต่ต้องหักค่าที่พัก ค่าอาหาร ค่าเดินทาง ภาษี ประกัน และเงินที่ต้องส่งกลับบ้านด้วย ก่อนตัดสินใจควรคำนวณรายรับสุทธิ ไม่ใช่ดูแค่ตัวเลขค่าจ้างรวม

เมื่อเดินทางถึงประเทศปลายทางแล้ว ควรเก็บเอกสารสำคัญไว้กับตัวหรือในที่ปลอดภัย เช่น หนังสือเดินทาง วีซ่า สัญญาจ้าง ใบอนุญาตทำงาน และเบอร์ติดต่อสถานเอกอัครราชทูตไทยหรือสำนักงานแรงงานไทยในประเทศนั้น ๆ หากมีปัญหาถูกบังคับทำงาน ถูกยึดเอกสาร ไม่ได้รับค่าจ้าง หรือถูกให้ทำงานไม่ตรงสัญญา ควรรีบขอความช่วยเหลือจากหน่วยงานไทยที่เกี่ยวข้อง

สรุปคือ การไปทำงานต่างประเทศเป็นโอกาสที่ดีได้ แต่ต้องเริ่มจากช่องทางถูกกฎหมายก่อนเสมอ อย่ารีบโอนเงินเพราะคำโฆษณารายได้สูง และอย่าเดินทางโดยไม่มีสัญญาจ้าง วีซ่าทำงาน และเอกสารที่ตรวจสอบได้ครบถ้วน เพราะการเตรียมตัวให้ถูกตั้งแต่ต้นคือสิ่งที่ช่วยลดความเสี่ยงได้มากที่สุด