เหล่าเทพเจ้าผู้พิพากษาแห่งยมโลก ตามคตินิยมจีน

        ท่ามกลางความเชื่อเรื่องสวรรค์และแสงสว่าง คตินิยมจีนยังมีดินแดนอันลึกลับที่ทำหน้าที่ตัดสินบาปบุญคุณโทษนั่นคือ "นรก" ซึ่งเป็นศูนย์รวมความเชื่อเรื่องการเวียนว่ายตายเกิดและการกระทำของมนุษย์ที่ฝังรากอยู่ในวัฒนธรรมจีนมาช้านาน การเดินทางสู่โลกหลังความตายมิใช่เพียงจุดจบ แต่คือการเริ่มต้นแห่งการพิพากษาโดยเหล่าเทพเจ้าผู้ทรงอำนาจ ซึ่งบทบาทของท่านเหล่านั้นล้วนเป็นเครื่องเตือนใจให้มนุษย์ใช้ชีวิตอย่างมีสติและตั้งมั่นอยู่ในความดีงาม

เหงี่ยมล่ออ๋อง จ้าวแห่งนรกผู้พิพากษาดวงวิญญาณ

        เหงี่ยมล่ออ๋อง หรือ เหยียนโหลวหวาง คือเทพเจ้าแห่งนรกทั้ง 10 ขุม ผู้ครอบครองบัญชีการเกิดการตายของสรรพชีวิต วิญญาณที่ล่วงลับจะต้องเดินทางผ่านแม่น้ำลืมเลือนเพื่อเข้าพบท่าน เพื่อรับการตรวจสอบบุญและบาปผ่าน "สมุดบันทึกกรรม" หากวิญญาณใดทำความดี ท่านจะตัดสินให้ไปเกิดในภพภูมิที่ดี แต่หากวิญญาณใดทำความชั่วจะต้องรับโทษในนรกหรือเวียนว่ายตายเกิดในภพภูมิที่ต่ำกว่า ชาวจีนนิยมบูชาเหงี่ยมล่ออ๋องเพื่อขอความเมตตาในการพิพากษาและขอให้ปลดปล่อยวิญญาณบรรพบุรุษให้รับส่วนบุญจากครอบครัวได้

จงขุย เทพผู้พิทักษ์และมือปราบปีศาจ

        จงขุย คือเทพเจ้าที่มีลักษณะภายนอกดุดัน หนวดเคราดกดำ ตาโปนโต สวมชุดขุนนางโบราณ โดยมีตำนานว่าเดิมทีเขาเป็นบัณฑิตผู้มีความรู้แต่สอบรับราชการไม่ผ่านเนื่องจากรูปลักษณ์ที่อัปลักษณ์จนตัดสินใจจบชีวิตตนเอง ต่อมาจึงได้เป็นราชาแห่งปีศาจในนรก จักรพรรดิถังเสฺวียนจงแห่งราชวงศ์ถังเคยทรงพระสุบินเห็นจงขุยมาช่วยกำจัดปีศาจร้ายจนหายจากอาการประชวร จึงมีบัญชาให้วาดภาพจงขุยแจกจ่ายแก่ประชาราษฎรเพื่อติดหน้าประตูบ้านป้องกันสิ่งชั่วร้าย ปัจจุบันจงขุยจึงเป็นสัญลักษณ์ของเทพผู้พิทักษ์มนุษย์จากภูตผีปีศาจและคุณไสย

ยมทูตขาวดำ ผู้ทำหน้าที่นำวิญญาณสู่ปรโลก

• ยมทูตขาว (เชี่ยปี่อัน): ร่างกายสูงชะลูด ผิวซีดขาว แลบลิ้นยาว สวมชุดขาวหมวกทรงสูงจารึกอักษร "พบเจอแล้วมีโชค" ทำหน้าที่รับวิญญาณคนดีหรือผู้ที่ยอมไปปรโลกโดยสงบ

• ยมทูตดำ (ฟ่านอู๋จิ้ว): ร่างกายกำยำ ผิวคล้ำ ใบหน้าดุดัน สวมชุดดำหมวกทรงสั้นจารึกอักษร "ใครพบข้าความตายมาเยือน" ในมือถือโซ่ตรวนและลูกคิดสำหรับคำนวณบาปบุญ ทำหน้าที่จับวิญญาณคนชั่วหรือผู้ที่ดื้อดึงไม่ยอมไปปรโลก

ยมทูตหัววัวหน้าม้า องครักษ์ผู้คุมกฎแห่งขุมนรก

        ยมทูตหัววัวและหน้าม้าทำหน้าที่ประจำอยู่ในเมืองนรกคอยดูแลความสงบและลงทัณฑ์สัตว์นรกตามวาระโทษ โดยยมทูตหัววัวมีร่างกายเป็นมนุษย์แต่มีหัวเป็นวัว ซึ่งตามความเชื่อหนึ่งระบุว่าเกิดจากผู้ที่มีอกตัญญูต่อบิดามารดา ส่วนยมทูตหน้าม้าเป็นรากษสตามคติพุทธศาสนา ทั้งสองเปรียบเสมือนองครักษ์ของพญายม บางตำนานของราชวงศ์ซ่งเล่าว่า พญายมแต่งตั้งวิญญาณวัวและม้าที่ถูกมนุษย์สังหารอย่างทรมานให้มาทำหน้าที่นี้เพื่อลงทัณฑ์มนุษย์ที่เคยทำร้ายพวกมัน

        ตำนานเทพเจ้าสายนรกในคตินิยมจีนไม่ได้มีไว้เพื่อสร้างความหวาดกลัว แต่เป็นเครื่องมือในการสอดแทรกคติธรรมที่ว่า "ทำดีย่อมได้ดี ทำชั่วย่อมได้ชั่ว" ซึ่งเป็นแก่นแท้ที่ทรงอิทธิพลในการดำเนินชีวิตของชาวจีนมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน การทำความเข้าใจบทบาทของเหล่าเทพเจ้าเหล่านี้จึงช่วยชี้นำให้มนุษย์ตระหนักถึงการใช้ชีวิตอย่างมีสติ ไม่ประมาท และตั้งมั่นอยู่บนหนทางแห่งศีลธรรมอันดีงามตลอดไป