หมีแพนด้า สัตว์ที่ไม่กินเนื้อสัตว์ แต่กินไผ่ เพราะอะไร?

        เคยสงสัยไหมคะว่า ทั้งๆ ที่ “หมีแพนด้า” จัดอยู่ในวงศ์ของสัตว์กินเนื้อ (Carnivora) มีเขี้ยวคมกริบ มีกรงเล็บแหลมคม และมีระบบย่อยอาหารที่เหมือนกับเสือหรือหมีควายแทบทุกประการ แต่ทำไมชีวิตวันๆ ของมันกลับเอาแต่ นั่งเคี้ยวไผ่ สัปหงก แล้วก็นอน โดยไม่สนใจเนื้อสัตว์เลย?

เรื่องนี้มีเหตุผลทางวิทยาศาสตร์ และวิทยากรวิวัฒนาการที่น่าทึ่งซ่อนอยู่นะคะ

        ถ้าย้อนกลับไปเมื่อประมาณ 2 ล้านปีก่อน บรรพบุรุษของแพนด้าก็เคยเป็นสัตว์กินเนื้อร้อยเปอร์เซ็นต์ เหมือนหมีทั่วไป แต่จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดจาก “การกลายพันธุ์ของยีน”

        นักวิทยาศาสตร์พบว่า แพนด้าสูญเสียยีนที่ชื่อว่า T1R1 ไป ซึ่งยีนตัวนี้ทำหน้าที่รับรสกลมกล่อม หรือ รสอูมามิ (Umami) ที่เรามักจะได้รสชาตินี้จากเนื้อสัตว์ พอไม่มีสัญญานรับรสนี้ แพนด้าเลยมองว่าเนื้อสัตว์กลายเป็นของจืดชืด ไม่อร่อย และไม่มีความน่าดึงดูดใจสำหรับมันอีกต่อไป

        ประจวบเหมาะกับช่วงเวลา นั้นเกิดการเปลี่ยนแปลงทางสภาพภูมิอากาศ สัตว์ที่เป็นเหยื่อเริ่มลดน้อยลง แต่ต้นไผ่กลับขึ้นหนาแน่นเต็มผืนป่าในจีน แพนด้าจึงเลือกที่จะ “ปรับตัวเพื่ออยู่รอด” หันมากินไผ่ที่หาง่ายและไม่มีใครแย่งแทน

        แต่การเปลี่ยนมาเป็นสายมังสวิรัติของมันก็ไม่ได้ราบรื่นนัก เพราะระบบย่อยอาหารของมันยังคงเป็นแบบสัตว์กินเนื้อ ลำไส้สั้นและไม่มีจุลินทรีย์สำหรับย่อยไฟเบอร์จากพืชเหมือนพวกวัวหรือควาย แพนด้าจึงย่อยและดูดซึมสารอาหารจากไผ่ได้เพียงแค่ 17% เท่านั้น

        นี่คือเหตุผลว่าทำไมเราถึงเห็นแพนด้าใช้เวลาถึง 12-16 ชั่วโมงต่อวัน ในการก้มหน้าก้มตากินไผ่ในปริมาณมหาศาลถึง 12-38 กิโลกรัม! เพื่อให้ได้พลังงานที่เพียงพอต่อการดำรงชีวิต และมันต้องเซฟพลังงานด้วยการขยับตัวให้น้อยที่สุด เดินช้าๆ นอนบ่อยๆ เพื่อไม่ให้ร่างกายเผาผลาญพลังงานมากจนเกินไป

แพนด้าไม่ได้เกลียดเนื้อสัตว์เพราะรักสงบหรอกนะคะ แต่เป็นเพราะลิ้นของมันไม่รับรสชาติเนื้อแล้ว บวกกับการเลือกทางเดินสายวิวัฒนาการที่เน้นความชิล กินพืชหาง่ายที่ไม่มีคู่แข่ง แม้จะต้องแลกกับการนั่งเคี้ยวไผ่ทั้งวัน จนกรามโตอย่างที่เราเห็นในปัจจุบันนั่นเองค่ะ