จักรเศวต คือการค้นพบพืชชนิดใหม่ของโลกที่น่าตื่นเต้นมากในประเทศไทย

“จักรเศวต”

คือการค้นพบพืชชนิดใหม่ของโลกที่น่าตื่นเต้นมากในประเทศไทย โดยเป็นพืชล้มลุกในสกุลว่านหัวสืบ (สกุล Disporum) ที่มีดอกสีขาวบริสุทธิ์รูปทรงคล้ายดวงดาวหรือจักร ซึ่งสะท้อนถึงความอุดมสมบูรณ์ของผืนป่าดิบเขาในไทยได้เป็นอย่างดี

ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์น่ารู้
ชื่อวิทยาศาสตร์:Disporum phuhinrongklaensis Sarapan & Chamch.
วงศ์:Colchicaceae (วงศ์คนทิสอ หรือวงศ์ดองดึง)
คำระบุชนิด:phuhinrongklaensis" ตั้งชื่อตาม อุทยานแห่งชาติภูหินร่องกล้า จังหวัดพิษณุโลก ซึ่งเป็นสถานที่แรกที่มีการเก็บตัวอย่างต้นแบบ (Type Specimen) ในการศึกษาวิจัย

ลักษณะเด่นของจักรเศวต
ลำต้นและใบ:เป็นไม้ล้มลุก ลำต้นตั้งตรง อวบน้ำ มีสีเขียวตลอดทั้งลำต้น ความสูงของต้นสามารถโตได้ถึง 105 เซนติเมตร ใบเป็นใบเดี่ยวเรียงเวียนรอบลำต้น ผิวใบเรียบเกลี้ยง

ดอก: ไฮไลต์สำคัญอยู่ตรงดอกที่มีสีขาวบริสุทธิ์ ทั้งหลอดกลีบดอกด้านนอก แฉกกลีบดอก และด้านใน แฉกกลีบดอกแยกออกเป็นรูปทรงแฉกคล้ายจักรหรือดวงดาวอย่างสวยงาม โดยปกติจะออกดอกให้เห็นในช่วงฤดูฝน ประมาณเดือนพฤษภาคม ถึง มิถุนายน ของทุกปี

พื้นที่การค้นพบและสถานภาพในปัจจุบัน
เดิมทีพืชชนิดนี้มีรายงานการค้นพบและสำรวจเจอเพียงในพื้นที่ป่าดิบเขาของ อุทยานแห่งชาติศรีลานนา (จ.เชียงใหม่) และ อุทยานแห่งชาติภูหินร่องกล้า (จ.พิษณุโลก)เท่านั้น
แต่ล่าสุดในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2569 ทางกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ได้รายงานการค้นพบประชากรของ "จักรเศวต" เพิ่มเติม ณ อุทยานแห่งชาติภูเรือ จังหวัดเลย บริเวณเส้นทางศึกษาธรรมชาติน้ำตกห้วยไผ่ ซึ่งถือเป็นอัญมณีเม็ดงามเม็ดใหม่ที่ดึงดูดใจให้นักท่องเที่ยวและนักพฤกษศาสตร์ได้ไปชื่นชมในช่วงนี้
สถานภาพการอนุรักษ์: เนื่องจากการกระจายพันธุ์ที่จำกัดและพบเฉพาะในผืนป่าดิบเขาสูง ปัจจุบันจักรเศวตจึงถูกเสนอให้อยู่ในสถานภาพ เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ (Vulnerable: VU D2)ตามเกณฑ์ของ IUCN ซึ่งต้องการการดูแลและอนุรักษ์พื้นที่ป่าต้นน้ำเหล่านี้อย่างเข้มงวด