ทำไมสับปะรดถึงเป็นผลไม้ไทยที่เข้าโรงงานอาหารมากที่สุด

เวลาเห็นสับปะรดตามตลาด หลายคนอาจนึกถึงผลไม้กินสดหรือผลไม้ปอกใส่ถุง แต่ในอุตสาหกรรมอาหารไทย สับปะรดมีบทบาทมากกว่านั้นมาก เพราะเป็นผลไม้ที่เข้าโรงงานแปรรูปจำนวนมาก และต่อยอดเป็นสินค้าส่งออกได้หลายรูปแบบ

เหตุผลที่สับปะรดถูกมองว่าเป็นหนึ่งในวัตถุดิบผลไม้สำคัญที่สุดของโรงงานอาหารไทย ไม่ได้มาจากความนิยมในการกินสดอย่างเดียว แต่มาจาก 3 เรื่องใหญ่ คือ ปลูกได้ในพื้นที่เฉพาะที่เหมาะกับโรงงาน แปรรูปได้หลายชนิด และตลาดต่างประเทศรู้จักสินค้าสับปะรดไทยมานาน

ข้อมูลสถานการณ์สับปะรดของกระทรวงพาณิชย์ระบุว่า ปี 2567 ไทยมีผลผลิตสับปะรดคาดการณ์ราว 1.380 ล้านตัน และผลผลิตส่วนใหญ่เข้าสู่โรงงานแปรรูปเพื่อผลิตสินค้าไปตลาดต่างประเทศ เหลืออีกส่วนหนึ่งสำหรับบริโภคสดและแปรรูปขั้นต้นในประเทศ

สิ่งที่ทำให้สับปะรดต่างจากผลไม้หลายชนิด คือ “ทางไปโรงงาน” ค่อนข้างชัด สับปะรดสามารถกลายเป็นสับปะรดกระป๋อง น้ำสับปะรดเข้มข้น สับปะรดกวน สับปะรดอบแห้ง สับปะรดแช่แข็ง รวมถึงส่วนผสมในเบเกอรี่ ขนมหวาน เครื่องดื่ม และอาหารพร้อมรับประทาน

ในข้อมูลของกรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ สินค้าสับปะรดไทยที่ส่งออกมีทั้งสับปะรดสด สับปะรดแห้ง สับปะรดกระป๋อง น้ำสับปะรด และสับปะรดที่ถนอมไว้ด้วยน้ำตาล โดยปี 2561 สับปะรดกระป๋องเป็นรูปแบบที่มีมูลค่าส่งออกสูงสุดในกลุ่มสับปะรดไทย

สับปะรดจึงไม่ใช่แค่ผลไม้หน้าแผง แต่เป็นวัตถุดิบที่มีระบบหลังบ้านรองรับ ตั้งแต่สวน เกษตรกร ล้ง โรงงานกระป๋อง โรงงานน้ำผลไม้ ไปจนถึงผู้ส่งออก

ถ้าดูแบบเข้าใจง่าย ผลไม้ไทยที่มักเกี่ยวกับอุตสาหกรรมอาหารมีบทบาทต่างกันแบบนี้

สับปะรด
เด่นที่สุดด้านการเข้าโรงงานแปรรูป โดยเฉพาะสับปะรดกระป๋อง น้ำสับปะรดเข้มข้น ผลิตภัณฑ์อบแห้ง กวน และแช่แข็ง

มะพร้าว
เด่นในกะทิ น้ำมะพร้าวพร้อมดื่ม นมมะพร้าว ขนมไทย ซอส และผลิตภัณฑ์อาหารสุขภาพ เหมาะกับตลาดที่ต้องการรสชาติไทยและวัตถุดิบจากพืช

มะม่วง
เด่นในมะม่วงอบแห้ง น้ำผลไม้ ไอศกรีม เยลลี่ และขนม โดยเฉพาะสินค้าของฝากและขนมแปรรูปที่ขายได้ทั้งในไทยและต่างประเทศ

ทุเรียน
เด่นขึ้นมากในช่วงหลัง ทั้งทุเรียนฟรีซดราย ขนม เบเกอรี่ ไอศกรีม และขนมขบเคี้ยว แต่จุดแข็งหลักยังผูกกับตลาดผลสดและตลาดพรีเมียมมากกว่าสับปะรด

กล้วย
เป็นผลไม้ที่อยู่กับอาหารแปรรูปไทยมานาน ทั้งกล้วยตาก กล้วยอบ กล้วยฉาบ ขนมพื้นบ้าน และผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ

ถ้าถามว่า “ผลไม้ไทยที่เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมอาหารมากที่สุดคืออะไร” คำตอบที่เหมาะที่สุดคือ สับปะรด โดยเฉพาะเมื่อดูจากบทบาทในโรงงานแปรรูปและสินค้าส่งออก ไม่ใช่แค่ความดังของผลไม้สด

จุดที่หลายคนมักเข้าใจผิด คือ ผลไม้ที่แพงหรือเป็นกระแสดังที่สุด อาจไม่ใช่ผลไม้ที่ถูกใช้เป็นวัตถุดิบโรงงานมากที่สุดเสมอไป ทุเรียนอาจมีมูลค่าส่งออกผลสดสูงมากในบางช่วง แต่งานอุตสาหกรรมอาหารต้องดูอีกมุมหนึ่ง คือ ปริมาณที่เข้าโรงงาน ความสม่ำเสมอของผลผลิต อายุเก็บรักษา และความสามารถในการแปรรูปเป็นสินค้าได้หลายแบบ

สับปะรดตอบโจทย์โรงงานได้ดี เพราะเนื้อผลไม้มีรสหวานอมเปรี้ยว ใช้ได้ทั้งของคาว ของหวาน เครื่องดื่ม และอาหารกระป๋อง แถมยังมีรูปแบบแปรรูปหลากหลาย ทำให้โรงงานสามารถบริหารผลผลิตได้หลายทาง ไม่ได้พึ่งการขายสดเพียงอย่างเดียว

แหล่งผลิตสำคัญของสับปะรดไทย เช่น ประจวบคีรีขันธ์ ระยอง ราชบุรี และชลบุรี ยังเป็นพื้นที่ที่เชื่อมกับระบบรับซื้อและแปรรูปมายาวนาน ข้อมูลกระทรวงพาณิชย์ระบุว่า ปี 2567 ประจวบคีรีขันธ์เป็นแหล่งผลิตหลักราว 36% ตามด้วยระยอง ราชบุรี และชลบุรี

สรุปง่าย ๆ คือ ถ้าวัดจากภาพจำของผู้บริโภค ผลไม้ไทยอาจมีหลายตัวเด่น แต่ถ้าวัดจากบทบาทในโรงงานอาหาร สับปะรดยังเป็นชื่อที่แข็งแรงมาก เพราะเดินทางจากสวนไปสู่กระป๋อง น้ำผลไม้ ขนม และสินค้าส่งออกได้ครบวงจร