ทำไม เบิร์ด ธงชัย ถึงขายเทปได้ถล่มทลาย จนกลายเป็นตำนานล้านตลับ

ในยุคที่ฟังเพลงผ่านมือถือได้ในไม่กี่วินาที คำว่า “ขายได้หลายล้านตลับ” อาจฟังดูไกลตัวมาก แต่สำหรับวงการเพลงไทย ชื่อของ เบิร์ด ธงชัย แมคอินไตย์ คือหนึ่งในภาพจำใหญ่ที่สุดของยุคที่คนยังเดินเข้าร้านเพื่อซื้อเทปของแท้กลับบ้าน

เหตุผลที่เบิร์ด ธงชัยขายเทปได้มาก ไม่ได้มาจากเพลงดังเพียงเพลงเดียว แต่เกิดจากจังหวะที่หลายอย่างมาบรรจบกันพอดี ทั้งยุคทองของเทปคาสเซ็ท พลังของค่ายเพลง เพลงที่เข้าถึงคนทุกวัย และบุคลิกของศิลปินที่ทำให้แฟนเพลงรู้สึกผูกพันมากกว่าการเป็นแค่ “คนร้องเพลง”

ในยุค 80s ถึง 90s เทปคาสเซ็ทคือสื่อหลักของคนฟังเพลงไทย การซื้อเทปหนึ่งตลับไม่ได้เป็นแค่การฟังเพลง แต่เป็นของสะสม เป็นของฝาก เป็นสิ่งที่เปิดซ้ำในบ้าน บนรถ ในร้านค้า และในวงสังสรรค์ เพลงที่ดังในยุคนั้นจึงไม่ได้อยู่แค่ในหูฟังส่วนตัว แต่กระจายไปพร้อมวิทยุ โทรทัศน์ ร้านเทป และคาราโอเกะ

เบิร์ด ธงชัยเข้ามาอยู่ในจังหวะที่ตลาดเพลงไทยกำลังโตเต็มที่ และเขาไม่ใช่ศิลปินที่จับคนฟังได้แค่กลุ่มเดียว เพลงเร็วของเขามีจังหวะจำง่าย เต้นตามง่าย เช่น คู่กัด, พริกขี้หนู, แฟนจ๋า ส่วนเพลงช้าก็ร้องตามง่ายและเข้าถึงอารมณ์คนฟัง เช่น หมอกหรือควัน, ด้วยรักและผูกพัน, ถ่านไฟเก่า

จุดสำคัญคือเพลงของเบิร์ดไม่ได้ถูกจำกัดอยู่แค่กลุ่มวัยรุ่น เด็กก็ฟังได้ ผู้ใหญ่ก็ร้องได้ ครอบครัวก็เปิดได้ งานเลี้ยงก็ใช้ได้ นี่คือพลังแบบ mass appeal ที่หาได้ยาก เพราะศิลปินจำนวนมากอาจดังมากในกลุ่มหนึ่ง แต่ไปไม่ถึงอีกหลายกลุ่ม

เมื่อเพลงเข้าถึงคนกว้าง ยอดขายจึงไม่ได้มาจากแฟนคลับเฉพาะทางเท่านั้น แต่รวมถึงคนทั่วไปที่อยากมีเพลงเหล่านี้ไว้เปิดซ้ำในชีวิตประจำวัน

อีกปัจจัยที่ทำให้เบิร์ดแตกต่าง คือภาพลักษณ์ “ซูเปอร์สตาร์ที่เข้าใกล้ได้” เขามีความเป็นกันเอง อ่อนน้อม ยิ้มง่าย และให้พลังบวกบนเวที ภาพแบบนี้ทำให้คนฟังรู้สึกว่าไม่ได้ซื้อเทปเพราะเพลงเพราะอย่างเดียว แต่ซื้อเพราะรักและอยากสนับสนุนศิลปินคนนี้จริง ๆ

ความผูกพันนี้สำคัญมากในยุคที่เทปผีและของละเมิดลิขสิทธิ์มีอยู่ทั่วไป การที่คนจำนวนมากเลือกซื้อเทปแท้ แปลว่าเบิร์ดมีแรงดึงดูดมากกว่าแค่ความดังชั่วคราว แต่มีความไว้วางใจและความรักจากแฟนเพลงจำนวนมหาศาล

งานแสดงก็ช่วยต่อยอดความนิยมอย่างมาก โดยเฉพาะบท โกโบริ ในละคร คู่กรรม ปี 2533 ที่กลายเป็นภาพจำของคนทั้งประเทศ ความสำเร็จจากละครทำให้ชื่อเบิร์ดไม่ได้อยู่แค่ในวงการเพลง แต่ขยายไปถึงบ้านของคนดูโทรทัศน์ทั่วไทย

เมื่อเพลง ละคร และคอนเสิร์ตส่งแรงให้กัน กระแสจึงไม่ได้มาเป็นช่วงสั้น ๆ แต่ต่อเนื่องเป็นปรากฏการณ์ใหญ่ อัลบั้ม บูมเมอแรง ปี 2533 ถูกบันทึกว่าเป็นหนึ่งในจุดสำคัญของยุคเบิร์ดฟีเวอร์ และต่อมา พริกขี้หนู ปี 2534 มียอดจำหน่ายมากกว่า 3.5 ล้านตลับ ตามข้อมูลที่เผยแพร่ในประวัติผลงานของธงไชย แมคอินไตย์

หลังจากนั้น เบิร์ดยังพิสูจน์ว่าไม่ได้ดังเพราะยุคสมัยอย่างเดียว อัลบั้ม ธงไชย เซอร์วิส กลับมาใช้ความเรียบง่ายเป็นจุดแข็ง เพลงร้องตามง่ายขึ้น ฟังง่ายขึ้น และเข้าถึงคนเดินถนนมากขึ้น บทสัมภาษณ์ในเว็บไซต์ GMM Grammy ระบุถึงแนวคิดเบื้องหลังอัลบั้มนี้ว่าเป็นการกลับมาหาความเรียบง่ายและความต้องการของคนฟังทั่วไป

ส่วน ชุดรับแขก ปี 2545 เป็นอีกจุดที่น่าสนใจ เพราะเป็นช่วงที่ตลาดเริ่มมีซีดีและวีซีดีเข้ามาแล้ว แต่เพลงอย่าง แฟนจ๋า และ มาทำไม ยังพาเบิร์ดเข้าถึงคนฟังวงกว้างได้อีกครั้ง ด้วยการผสมกลิ่นลูกทุ่งเข้ากับป็อป ทำให้เพลงถูกเปิดได้ทั้งในเมืองและต่างจังหวัด

เมื่อมองย้อนกลับไป ยอดขายเทปของเบิร์ดจึงไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นผลจากสูตรที่ลงตัวมากในยุคนั้น

เขามีเพลงที่คนร้องตามได้
มีภาพลักษณ์ที่คนรัก
มีละครและคอนเสิร์ตช่วยขยายฐานแฟน
มีค่ายเพลงที่ผลักดันได้ทั่วประเทศ
และอยู่ในช่วงเวลาที่คนยังซื้อเพลงเป็นชิ้นงานจริง ๆ

นี่คือเหตุผลที่ชื่อ เบิร์ด ธงชัย ยังถูกพูดถึงทุกครั้งเมื่อย้อนกลับไปมองยุคทองของเทปคาสเซ็ทไทย เพราะเขาไม่ได้เป็นแค่ศิลปินที่ขายดี แต่เป็นภาพแทนของยุคที่เพลงหนึ่งอัลบั้มสามารถเข้าไปอยู่ในบ้าน ร้านค้า รถโดยสาร งานเลี้ยง และความทรงจำของคนทั้งประเทศได้พร้อมกัน