เกาะเล็กที่กลายเป็นจุดสุดท้ายของนาซีในยุโรป หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ใกล้จบลง

สงครามโลกครั้งที่ 2 ในยุโรปไม่ได้จบพร้อมกันทุกพื้นที่ บางเมืองฉลองอิสรภาพไปแล้ว แต่บนเกาะเล็ก ๆ แห่งหนึ่งทางเหนือของเนเธอร์แลนด์ ทหารเยอรมันยังคงอยู่ต่ออีกหลายสัปดาห์

เกาะนั้นชื่อว่า Schiermonnikoog อยู่ในทะเลวาดเดน ทางเหนือของเนเธอร์แลนด์ ปัจจุบันเป็นเกาะสงบที่ขึ้นชื่อเรื่องธรรมชาติ ชายหาด และการปั่นจักรยาน แต่ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เกาะเล็กแห่งนี้เคยกลายเป็นจุดยุทธศาสตร์ริมชายฝั่งที่เยอรมนีใช้เป็นส่วนหนึ่งของแนวป้องกัน Atlantic Wall

พูดง่าย ๆ คือ Schiermonnikoog ไม่ได้เป็นสมรภูมิใหญ่แบบเบอร์ลินหรือนอร์มังดี แต่เป็นพื้นที่ชายขอบที่สงครามยืดเยื้ออยู่นานกว่าที่คนทั่วไปมักนึกถึง

สรุปเร็ว

• Schiermonnikoog เป็นเกาะเล็กทางเหนือของเนเธอร์แลนด์
• ทหารเยอรมันขึ้นเกาะครั้งแรกวันที่ 15 พฤษภาคม 1940
• เกาะถูกใช้เป็นส่วนหนึ่งของแนวป้องกัน Atlantic Wall
• ช่วงสงครามมีทหารเยอรมันบนเกาะจำนวนมาก ใกล้เคียงกับจำนวนชาวบ้าน
• วันที่ 25 พฤษภาคม 1945 ทหารแคนาดาชุดแรกมาถึงเกาะ
• วันที่ 11 มิถุนายน 1945 ทหารเยอรมันกลุ่มสุดท้ายถูกนำออกจากเกาะ
• Schiermonnikoog จึงถูกพูดถึงในฐานะ “ส่วนสุดท้ายของเนเธอร์แลนด์” ที่หลุดจากการยึดครองของนาซี

จุดที่ทำให้เรื่องนี้น่าสนใจ คือเนเธอร์แลนด์ประกาศการปลดปล่อยหลักไปก่อนหน้านั้นแล้ว แต่เกาะในทะเลวาดเดนยังมีเงื่อนไขต่างออกไป ทั้งภูมิประเทศที่แยกจากแผ่นดินใหญ่ เส้นทางน้ำตื้น โคลนตม และตำแหน่งที่ใกล้กับแนวชายฝั่งเยอรมัน

เมื่อเยอรมนียึดเนเธอร์แลนด์ในปี 1940 ทหารเยอรมันเดินทางมาถึง Schiermonnikoog ในวันที่ 15 พฤษภาคม ปีเดียวกัน หลังจากนั้นเกาะก็เปลี่ยนจากพื้นที่ท่องเที่ยวเงียบ ๆ เป็นพื้นที่ทางทหารอย่างรวดเร็ว

บนเกาะมีการสร้างบังเกอร์ จุดเรดาร์ ค่ายพัก ท่อทางเดิน และปืนต่อต้านอากาศยาน พื้นที่จำนวนมากถูกจำกัดการเข้าออก ชาวบ้านใช้ชีวิตอยู่ในพื้นที่แคบลง ขณะที่นักท่องเที่ยวจากภายนอกแทบหายไปจากเกาะ

หนึ่งในจุดสำคัญคือพื้นที่ที่เรียกว่า Schleistellung หรือ “หมู่บ้านบังเกอร์” ซึ่งเป็นกลุ่มสิ่งปลูกสร้างทางทหารในแนวป้องกัน Atlantic Wall มีทั้งบังเกอร์ เรดาร์ และที่พักของทหารเยอรมัน บางส่วนยังมีร่องรอยเหลือให้เห็นในปัจจุบัน รวมถึงบังเกอร์ที่เกี่ยวกับระบบเรดาร์ Wassermann

สิ่งที่คนมักเข้าใจผิดคือ เรื่องนี้ไม่ควรเล่าเหมือน Schiermonnikoog เป็น “จุดสุดท้ายของสงครามโลกครั้งที่ 2 ทั้งยุโรป” แบบฟันธงกว้าง ๆ เพราะช่วงปลายสงครามมีหลายพื้นที่ในยุโรปที่มีเหตุการณ์ค้างคาแตกต่างกัน แต่สำหรับเนเธอร์แลนด์ เกาะนี้ถูกจดจำว่าเป็นส่วนสุดท้ายที่หลุดจากการยึดครองของเยอรมัน

ไทม์ไลน์จำง่าย

• 15 พฤษภาคม 1940 — ทหารเยอรมันขึ้นเกาะ Schiermonnikoog
• 1942–1943 — มีการสร้างและขยายระบบบังเกอร์/เรดาร์ในแนว Atlantic Wall
• 15 เมษายน 1945 — กลุ่ม SD และ SS จาก Groningen หลบหนีมายังเกาะ
• 25 พฤษภาคม 1945 — ทหารแคนาดาชุดแรกเดินทางถึง Schiermonnikoog
• 1 มิถุนายน 1945 — ชาวเกาะจัดงานฉลองการปลดปล่อย แม้ทหารเยอรมันบางส่วนยังอยู่
• 11 มิถุนายน 1945 — ทหารเยอรมันถูกนำออกจากเกาะ และถือเป็นจุดปิดท้ายการยึดครองในเนเธอร์แลนด์

ภาพที่เห็นชัดคือ ช่วงที่เมืองใหญ่หลายแห่งเข้าสู่ภาวะหลังสงครามแล้ว Schiermonnikoog ยังเหมือนติดอยู่ในช่องว่างระหว่างสงครามกับสันติภาพ ทหารเยอรมันบางส่วนยังไม่ออกจากเกาะ ขณะที่ชาวบ้านต้องรอให้สถานการณ์คลี่คลายจริง ๆ

ปัจจุบัน Schiermonnikoog กลับมาเป็นเกาะเงียบสงบของเนเธอร์แลนด์ นักท่องเที่ยวเดินทางไปได้ด้วยเรือเฟอร์รี และสามารถปั่นจักรยานผ่านภูมิประเทศชายฝั่ง ทุ่งทราย และเส้นทางธรรมชาติได้ บางจุดยังมีบังเกอร์หรือร่องรอยจากสงครามหลงเหลืออยู่ ทำให้เกาะนี้ไม่ได้เป็นเพียงสถานที่พักผ่อน แต่ยังเป็นพื้นที่เล็ก ๆ ที่เก็บชิ้นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์ยุโรปไว้ด้วย

ถ้าจำแบบสั้น ๆ Schiermonnikoog คือเกาะที่ช่วยให้เห็นว่า สงครามโลกครั้งที่ 2 ไม่ได้ปิดฉากพร้อมกันทุกจุด บางครั้งหน้าสุดท้ายของเหตุการณ์ใหญ่ระดับโลกไม่ได้อยู่ในเมืองหลวงหรือสมรภูมิชื่อดัง แต่อยู่บนเกาะเล็ก ๆ ที่แทบไม่มีใครนึกถึง