ทำไมน้ำดื่มแต่ละยี่ห้อรสไม่เหมือนกัน ทั้งที่ดูใสเหมือนกัน

น้ำดื่มบรรจุขวดอาจดูใสเหมือนกันทุกยี่ห้อ แต่รสสัมผัสกลับไม่เหมือนกันเสมอ บางขวดดื่มแล้วรู้สึกนุ่ม บางขวดให้รสคล้ายแร่จาง ๆ บางขวดอาจมีความเค็มอ่อน ๆ ทั้งที่ทั้งหมดถูกเรียกรวม ๆ ว่า “น้ำเปล่า”

เหตุผลสำคัญไม่ได้อยู่ที่โมเลกุลของน้ำเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่สิ่งที่ละลายอยู่ในน้ำในปริมาณเล็กน้อย โดยเฉพาะแร่ธาตุ เช่น แคลเซียม แมกนีเซียม โซเดียม โพแทสเซียม รวมถึงค่า pH และปริมาณสารละลายรวมในน้ำ หรือที่มักเรียกว่า TDS

สำนักงานอาหารและยาสหรัฐฯ อธิบายว่าน้ำแร่ต้องมาจากแหล่งน้ำใต้ดิน และมีปริมาณสารละลายรวมอย่างน้อย 250 ส่วนในล้านส่วน โดยแร่ธาตุและธาตุรองต้องมาจากแหล่งน้ำตามธรรมชาติ ไม่ใช่เติมภายหลัง

น้ำแต่ละแบรนด์จึงเริ่มต้นไม่เหมือนกันตั้งแต่แหล่งกำเนิด บางยี่ห้อมาจากน้ำพุ บางยี่ห้อมาจากชั้นหินใต้ดิน บางยี่ห้อเป็นน้ำที่ผ่านกระบวนการทำให้บริสุทธิ์มากขึ้น แล้วจึงปรับรสหรือคงแร่ธาตุบางส่วนไว้ตามมาตรฐานการผลิตของแบรนด์นั้น

เมื่อน้ำไหลผ่านดิน หิน หรือชั้นแร่ต่าง ๆ เป็นเวลานาน น้ำจะรับแร่ธาตุบางชนิดติดมาด้วย พื้นที่ที่มีหินปูนมากอาจทำให้น้ำมีแคลเซียมหรือแมกนีเซียมมากขึ้น ขณะที่แหล่งน้ำอีกพื้นที่หนึ่งอาจมีองค์ประกอบแร่ธาตุคนละแบบ ทำให้รสและความรู้สึกขณะดื่มต่างกัน

แร่ธาตุบางชนิดส่งผลต่อรสได้ชัดกว่าที่คิด งานวิจัยเกี่ยวกับรสชาติของน้ำพบว่าองค์ประกอบของเกลือแร่และสารละลายอนินทรีย์มีผลต่อการรับรสน้ำ โดยโซเดียมหรือคลอไรด์อาจทำให้น้ำมีรสเค็มจาง ๆ ขณะที่แมกนีเซียมในระดับสูงอาจให้ความรู้สึกขมเล็กน้อย

อีกคำที่ช่วยอธิบายเรื่องนี้คือ TDS หรือ Total Dissolved Solids หมายถึงปริมาณสารละลายรวมในน้ำ ยิ่งค่า TDS สูง น้ำมักมี “บุคลิก” ชัดขึ้น เช่น รู้สึกหนัก นุ่ม เค็ม หรือมีรสแร่ แต่ไม่ได้แปลว่าสูงกว่าต้องดีกว่าเสมอ เพราะรสที่ชอบขึ้นอยู่กับความคุ้นเคยและความรู้สึกของแต่ละคน

กระบวนการผลิตก็มีผลเช่นกัน น้ำ purified water มักผ่านการกรองหรือทำให้บริสุทธิ์มากกว่า เช่น reverse osmosis, distillation หรือกระบวนการอื่น ทำให้แร่ธาตุบางส่วนลดลง น้ำกลุ่มนี้จึงอาจให้รสสะอาด เบา หรือบางครั้งรู้สึก “แบน” กว่าน้ำที่มีแร่ธาตุธรรมชาติ

ส่วนน้ำแร่หรือน้ำจากแหล่งธรรมชาติ มักมีองค์ประกอบแร่ธาตุเฉพาะตัวมากกว่า International Bottled Water Association ระบุว่าน้ำดื่มบรรจุขวดมีหลายประเภท เช่น spring water, mineral water, purified water, artesian water และ sparkling water ซึ่งต่างกันตามแหล่งน้ำและกระบวนการผลิต

ความต่างเล็ก ๆ เหล่านี้เป็นเหตุผลว่าทำไมบางคนถึงจำรสน้ำยี่ห้อประจำได้ เมื่อเปลี่ยนไปดื่มอีกยี่ห้อ แม้ไม่มีสีหรือกลิ่นชัดเจน ก็อาจรู้สึกทันทีว่าน้ำ “ไม่เหมือนเดิม”

ถ้าอยากสังเกตความแตกต่างแบบง่าย ๆ ให้ลองดูฉลากข้างขวด โดยเฉพาะชนิดของน้ำ ค่า pH ปริมาณโซเดียม แคลเซียม แมกนีเซียม หรือค่า TDS หากมีระบุไว้ น้ำที่มีแร่ธาตุมากมักให้รสสัมผัสชัดกว่า ส่วนน้ำที่ผ่านการกรองมากอาจให้รสเบาและเป็นกลางกว่า

ข้อควรจำคือ รสชาติที่ต่างกันไม่ได้แปลว่าน้ำยี่ห้อใดดีกว่ากันเสมอไป หากเป็นน้ำดื่มที่ผ่านมาตรฐานความปลอดภัย สิ่งที่ต่างกันมักเป็นเรื่องแหล่งน้ำ แร่ธาตุ กระบวนการผลิต และความชอบส่วนตัวมากกว่า

ครั้งต่อไปที่รู้สึกว่าน้ำบางยี่ห้อดื่มนุ่มกว่า หรือบางยี่ห้อมีรสแร่ชัดกว่า นั่นอาจไม่ใช่ความรู้สึกไปเองทั้งหมด แต่เป็นผลจากรายละเอียดเล็ก ๆ ที่ละลายอยู่ในน้ำแต่ละขวด