ที่นั่งท้ายเครื่องปลอดภัยกว่าจริงไหม สถิติชี้มีบางกรณีได้เปรียบ

เวลาจองตั๋วเครื่องบิน คนจำนวนมากมักเลือกที่นั่งจากความสบายก่อน เช่น ริมหน้าต่าง ริมทางเดิน หรือใกล้ประตูออกจากเครื่อง แต่ถ้าถามในมุมความปลอดภัย คำตอบไม่ได้ตรงไปตรงมาเท่ากับการเลือกที่นั่งที่ “ดีที่สุด” เพียงตำแหน่งเดียว

ข้อมูลที่ถูกอ้างถึงบ่อยคือการวิเคราะห์ของ TIME ในปี 2015 ซึ่งดูอุบัติเหตุเครื่องบิน 17 กรณีที่มีข้อมูลแผนผังที่นั่งเพียงพอ พบว่าผู้โดยสารในช่วงหนึ่งในสามท้ายของเครื่องมีอัตราการเสียชีวิตเฉลี่ย 32% ต่ำกว่าส่วนกลางที่ 39% และส่วนหน้าที่ 38%

เมื่อแยกละเอียดลงไป TIME ระบุว่าที่นั่งตรงกลางในส่วนท้ายของเครื่องมีอัตราการเสียชีวิตต่ำที่สุดในชุดข้อมูลนั้น อยู่ที่ประมาณ 28% ขณะที่ที่นั่งริมทางเดินในช่วงกลางลำมีอัตราสูงสุดราว 44%

อีกชุดข้อมูลที่มักถูกนำมาอ้างคือ Popular Mechanics ซึ่ง Mental Floss สรุปว่า การวิเคราะห์อุบัติเหตุในอดีตพบผู้โดยสารบริเวณท้ายเครื่องมีอัตรารอดชีวิต 69% สูงกว่าบริเวณเหนือปีกและโซนชั้นประหยัดบางส่วนที่ 56% และชั้นหนึ่งหรือชั้นธุรกิจที่ 49%

ตัวเลขเหล่านี้ทำให้หลายคนสรุปว่า “ท้ายเครื่องปลอดภัยกว่า” แต่ควรอ่านอย่างระมัดระวัง เพราะเป็นข้อมูลจากอุบัติเหตุในอดีตจำนวนจำกัด ไม่ใช่ผลการทดลองที่ควบคุมตัวแปรได้ และอุบัติเหตุทางการบินแต่ละครั้งมีลักษณะต่างกันมาก

เหตุผลที่ท้ายเครื่องอาจได้เปรียบในบางกรณี คือถ้าแรงกระแทกหลักเกิดจากด้านหน้า ส่วนหน้าของเครื่องอาจรับพลังงานก่อน ขณะที่ผู้โดยสารด้านหลังอาจได้รับแรงกระแทกน้อยกว่าในบางรูปแบบของเหตุการณ์ อย่างไรก็ตาม ถ้าความเสียหายเกิดขึ้นบริเวณหางเครื่องโดยตรง ตำแหน่งท้ายเครื่องก็อาจไม่ใช่จุดที่ได้เปรียบเลย

ส่วนที่นั่งตรงกลางถูกมองว่ามีโอกาสดีกว่าริมหน้าต่างหรือริมทางเดินในบางการวิเคราะห์ เพราะมีผู้โดยสารอยู่สองข้าง ซึ่งอาจช่วยลดการปะทะกับผนังหรือทางเดินในบางสถานการณ์ แต่ข้ออธิบายนี้ก็ยังไม่ใช่หลักประกันว่าที่นั่งตรงกลางจะปลอดภัยกว่าเสมอ

สิ่งที่สำคัญกว่าการเลือกที่นั่ง คือการเตรียมตัวเมื่อขึ้นเครื่อง ผู้โดยสารควรรู้ว่าทางออกฉุกเฉินที่ใกล้ที่สุดอยู่ตรงไหน นับจำนวนแถวระหว่างที่นั่งกับทางออกไว้คร่าว ๆ คาดเข็มขัดเมื่อนั่งอยู่กับที่ และฟังคำแนะนำของลูกเรือทุกครั้ง

หากเกิดเหตุอพยพจริง สิ่งที่ไม่ควรทำคือหยิบกระเป๋าหรือสัมภาระเหนือศีรษะ เพราะอาจทำให้ทางเดินช้าลงและเพิ่มความเสี่ยงให้คนอื่น การออกจากเครื่องให้เร็วและเป็นระเบียบมักสำคัญกว่าการรักษาทรัพย์สินส่วนตัว

ข้อมูลนี้ควรใช้เป็นความรู้ประกอบ ไม่ควรใช้เป็นเหตุผลเดียวในการตัดสินใจเลือกที่นั่ง เพราะไม่มีตำแหน่งใดรับประกันความปลอดภัยได้ในทุกสถานการณ์ ปัจจัยอย่างลักษณะการชน ไฟไหม้ ควัน ความเร็ว มุมกระแทก โครงสร้างเครื่อง และตำแหน่งทางออกฉุกเฉิน ล้วนมีผลต่อโอกาสรอด

ในภาพรวม การเดินทางทางอากาศยังเป็นการเดินทางระยะไกลที่ปลอดภัยมาก IATA ระบุว่าในปี 2019 มีอุบัติเหตุทางอากาศ 53 กรณี และมีผู้เสียชีวิต 240 ราย ขณะที่มีผู้โดยสารหลายพันล้านคนเดินทางโดยเครื่องบินอย่างปลอดภัยในปีเดียวกัน

หากต้องเลือกที่นั่งจากข้อมูลสถิติในอดีต ส่วนท้ายของเครื่อง โดยเฉพาะที่นั่งตรงกลาง อาจเป็นตำแหน่งที่เคยแสดงตัวเลขดีกว่าในบางชุดข้อมูล แต่สำหรับผู้โดยสารทั่วไป การเลือกที่นั่งที่นั่งสบาย รู้ทางออกฉุกเฉิน และทำตามคำแนะนำด้านความปลอดภัย ยังเป็นสิ่งที่ใช้ได้จริงมากกว่า