7 จังหวัดไทยติดกัมพูชา ไล่จากอุบลฯ ถึงตราด พร้อมจุดผ่านแดนสำคัญ

ประเทศไทยมีพรมแดนทางบกติดกับกัมพูชาหลายร้อยกิโลเมตร ครอบคลุม 7 จังหวัด ตั้งแต่อีสานตอนล่างลงมาถึงภาคตะวันออก ได้แก่ อุบลราชธานี ศรีสะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์ สระแก้ว จันทบุรี และตราด

พื้นที่ชายแดนชุดนี้ไม่ได้มีลักษณะเหมือนกันทั้งหมด บางช่วงเป็นแนวทิวเขาพนมดงรัก บางช่วงเป็นพื้นที่การค้า เมืองชายแดน และเส้นทางเชื่อมต่อไปยังกัมพูชาตอนใน โดยเฉพาะสระแก้ว จันทบุรี และตราด ซึ่งมีจุดผ่านแดนที่เกี่ยวข้องกับการเดินทางและการค้าชายแดนมากกว่าหลายจังหวัด

จังหวัดไทยที่ติดกับกัมพูชา มีดังนี้

1. อุบลราชธานี
   อยู่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของแนวชายแดนไทย–กัมพูชา พื้นที่สำคัญอยู่แถบอำเภอน้ำยืน โดยมีช่องอานม้าเป็นชื่อที่มักถูกพูดถึงเมื่อกล่าวถึงชายแดนด้านนี้
2. ศรีสะเกษ
   เป็นจังหวัดชายแดนช่วงทิวเขาพนมดงรัก มีจุดสำคัญอย่างช่องสะงำ อำเภอภูสิงห์ และพื้นที่ใกล้แนวปราสาทพระวิหาร ซึ่งทำให้จังหวัดนี้มักถูกอ้างถึงในบริบทภูมิศาสตร์ชายแดนไทย–กัมพูชา
3. สุรินทร์
   มีพื้นที่ชายแดนด้านอำเภอกาบเชิง จุดที่รู้จักกันมากคือช่องจอม ซึ่งเป็นหนึ่งในเส้นทางสำคัญของการเดินทางและการค้าชายแดนไทย–กัมพูชา
4. บุรีรัมย์
   พื้นที่ชายแดนอยู่ทางอำเภอบ้านกรวด โดยมีช่องสายตะกูเป็นจุดที่มักปรากฏในข้อมูลชายแดนและการค้าท้องถิ่น แม้บทบาทด้านการเดินทางระหว่างประเทศจะไม่เด่นเท่าสระแก้วหรือจันทบุรี
5. สระแก้ว
   ถือเป็นจังหวัดชายแดนที่คนรู้จักมากที่สุดแห่งหนึ่ง เพราะมีอำเภออรัญประเทศและด่านบ้านคลองลึก เชื่อมกับปอยเปตของกัมพูชา นอกจากนี้ยังมีสะพานมิตรภาพไทย–กัมพูชา หนองเอี่ยน–สตึงบท ซึ่งกระทรวงมหาดไทยประกาศเป็นจุดผ่านแดนถาวร โดยมีผลตั้งแต่วันที่ 29 ตุลาคม 2567 เป็นต้นไป
6. จันทบุรี
   มีจุดผ่านแดนสำคัญในอำเภอโป่งน้ำร้อน เช่น บ้านแหลมและบ้านผักกาด เป็นพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับการค้าชายแดนและการเชื่อมต่อกับจังหวัดพระตะบองและไพลินของกัมพูชา
7. ตราด
   เป็นจังหวัดปลายแนวชายแดนด้านอ่าวไทย มีจุดผ่านแดนบ้านหาดเล็ก อำเภอคลองใหญ่ เชื่อมไปยังจังหวัดเกาะกงของกัมพูชา เส้นทางนี้มักเกี่ยวข้องกับการเดินทางท่องเที่ยว การค้า และการขนส่งชายแดน

ถ้ามองแบบเข้าใจง่าย ชายแดนไทย–กัมพูชาแบ่งได้เป็น 2 ช่วงใหญ่

ช่วงอีสานตอนล่าง ได้แก่ อุบลราชธานี ศรีสะเกษ สุรินทร์ และบุรีรัมย์ ลักษณะพื้นที่จำนวนมากเกี่ยวข้องกับแนวทิวเขาพนมดงรัก

ช่วงภาคตะวันออก ได้แก่ สระแก้ว จันทบุรี และตราด มีบทบาทเด่นเรื่องด่านการค้า เมืองชายแดน และเส้นทางเชื่อมต่อไปยังกัมพูชาตอนใน

ข้อควรรู้คือ การเป็น “จังหวัดติดชายแดน” ไม่ได้แปลว่าทุกพื้นที่จะข้ามแดนได้ และไม่ได้แปลว่าด่านทุกแห่งเปิดใช้งานตามปกติตลอดเวลา เพราะสถานะจุดผ่านแดน เวลาเปิด–ปิด และเงื่อนไขการเดินทางอาจเปลี่ยนตามประกาศของจังหวัด กระทรวงมหาดไทย หน่วยงานความมั่นคง หรือสถานการณ์ชายแดนในช่วงนั้น

ดังนั้น หากต้องเดินทางจริง ควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานราชการในพื้นที่ ด่านตรวจคนเข้าเมือง หรือประกาศของกระทรวงมหาดไทยก่อนเสมอ โดยเฉพาะกรณีเดินทางข้ามประเทศ ขนส่งสินค้า หรือเดินทางในช่วงที่มีสถานการณ์ชายแดน

แหล่งข้อมูลราชการและข้อมูลที่เกี่ยวข้องระบุจุดผ่านแดนไทย–กัมพูชาหลายแห่งใน 7 จังหวัดชายแดน โดยสื่อสาธารณะของรัฐเคยสรุปว่ามีจุดผ่านแดนไทย–กัมพูชา 18 แห่งใน 7 จังหวัด ได้แก่ ตราด จันทบุรี สระแก้ว บุรีรัมย์ สุรินทร์ ศรีสะเกษ และอุบลราชธานี ขณะเดียวกัน เอกสารของหน่วยงานรัฐเกี่ยวกับจุดผ่านแดนไทย–กัมพูชาระบุชื่อด่านสำคัญ เช่น ช่องสะงำ ช่องจอม บ้านคลองลึก บ้านแหลม บ้านผักกาด และบ้านหาดเล็ก