อากาศร้อน อาหารบูดเร็วขึ้น เก็บอย่างไรให้ปลอดภัยก่อนเสี่ยงท้องเสีย

อากาศร้อนทำให้อาหารเสียเร็วขึ้น โดยเฉพาะอาหารที่มีเนื้อสัตว์ ไข่ นม อาหารทะเล กะทิ หรือข้าวสวยที่วางทิ้งไว้นาน ๆ สิ่งที่น่ากังวลไม่ใช่แค่รสเปรี้ยวหรือกลิ่นผิดปกติ แต่รวมถึงเชื้อโรคที่อาจเพิ่มจำนวนระหว่างอาหารอยู่ในอุณหภูมิห้อง

หลักง่าย ๆ คือ อาหารปรุงสุกที่กินไม่หมดควรเก็บเข้าตู้เย็นภายใน 2 ชั่วโมงหลังปรุงหรือหลังวางเสิร์ฟ หากอยู่กลางแดด อยู่ในรถ หรืออากาศร้อนจัดประมาณ 32°C ขึ้นไป ควรลดเวลาเหลือไม่เกิน 1 ชั่วโมง เพราะช่วงอุณหภูมิอุ่น ๆ เป็นช่วงที่แบคทีเรียเพิ่มจำนวนได้เร็ว

อาหารที่ยังร้อนมากไม่จำเป็นต้องวางทิ้งไว้นานจนเย็นสนิท วิธีที่ปลอดภัยกว่าคือแบ่งใส่ภาชนะตื้น ๆ หรือกล่องขนาดเล็กก่อนเข้าตู้เย็น เพื่อให้ความร้อนระบายเร็วและเย็นทั่วถึง ไม่ควรเทแกงหม้อใหญ่ทั้งหม้อลงตู้เย็นทันที เพราะตรงกลางหม้ออาจเย็นช้าและกลายเป็นจุดเสี่ยง

ตู้เย็นควรอยู่ที่ประมาณ 4°C หรือต่ำกว่า ส่วนช่องแช่แข็งควรอยู่ราว -18°C หากตู้เย็นแน่นเกินไป ลมเย็นไหลเวียนไม่ดี อาหารที่อยู่ด้านในอาจเย็นไม่พอ โดยเฉพาะกล่องอาหารที่ซ้อนกันหลายชั้นในช่วงหน้าร้อน

อาหารดิบกับอาหารสุกควรแยกกันชัดเจน เนื้อดิบ ไก่ดิบ ปลา กุ้ง หรือไข่ ควรอยู่ในภาชนะปิดสนิทและวางชั้นล่าง เพื่อป้องกันน้ำจากอาหารดิบหยดลงไปปนเปื้อนอาหารที่พร้อมกินแล้ว เช่น ผักลวก น้ำพริก ข้าว หรือกับข้าวค้างคืน

อาหารบางอย่างเสียเร็วเป็นพิเศษในอากาศร้อน เช่น แกงกะทิ ยำ อาหารทะเล ลาบ น้ำจิ้มที่มีส่วนผสมสด อาหารใส่กล่องไปทำงาน และข้าวสวยที่หุงแล้ววางค้างไว้ทั้งวัน กลุ่มนี้ไม่ควรใช้วิธีดมกลิ่นอย่างเดียว เพราะบางครั้งเชื้อเพิ่มจำนวนแล้ว แต่อาหารยังดูเหมือนปกติ

ก่อนรับประทานอาหารค้างคืน ควรอุ่นให้ร้อนทั่วถึง ไม่ใช่ร้อนเฉพาะผิวด้านบน อาหารเหลวอย่างแกง ซุป หรือน้ำราดควรคนระหว่างอุ่นให้เดือดทั่ว ส่วนอาหารแห้งหรือข้าวผัดควรกลับด้านให้ความร้อนกระจาย ถ้ามีเทอร์โมมิเตอร์อาหาร แนวทางความปลอดภัยทั่วไปแนะนำให้อุ่นถึงประมาณ 74°C

ของเหลือในตู้เย็นไม่ควรเก็บนานเกินไป โดยทั่วไปควรกินให้หมดภายใน 3–4 วัน หากรู้ว่าจะยังไม่กิน ควรแบ่งแช่แข็งตั้งแต่เนิ่น ๆ จะปลอดภัยกว่าการปล่อยไว้ในช่องธรรมดาหลายวันแล้วค่อยอุ่นซ้ำ

สัญญาณที่ควรทิ้งทันที ได้แก่ กลิ่นเปรี้ยว กลิ่นหมัก สีเปลี่ยน มีฟอง มีเมือก รสผิดปกติ หรือกล่องอาหารบวม แต่ในทางกลับกัน อาหารที่ไม่มีกลิ่นผิดปกติก็ไม่ได้แปลว่าปลอดภัยเสมอ โดยเฉพาะอาหารที่เคยวางนอกตู้เย็นนานเกินเวลา

ข้อมูลนี้ใช้เป็นคำแนะนำเบื้องต้นเรื่องความปลอดภัยอาหาร หากเป็นเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ คนตั้งครรภ์ หรือผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ ควรระวังอาหารค้างคืนมากเป็นพิเศษ และหากมีอาการท้องเสียรุนแรง ไข้สูง อาเจียนมาก หรือถ่ายมีเลือด ควรติดต่อสถานพยาบาล

ช่วงอากาศร้อน การเก็บอาหารให้ปลอดภัยไม่ได้ยาก แต่ต้องเร็วและเป็นระบบ แบ่งกล่องเล็ก แช่เย็นให้ทัน แยกดิบกับสุก และอุ่นให้ร้อนทั่วถึง แค่นี้ก็ลดโอกาสที่อาหารมื้อประหยัดจะกลายเป็นต้นเหตุของอาการป่วยได้มากแล้ว