เปิดแอร์ 25 หรือ 27 องศา ต่างกันกี่บาทต่อเดือน คิดแบบรวมพัดลม

บ้านไหนเปิดแอร์ทุกคืน น่าจะเคยเจอบทสนทนาประมาณนี้อยู่บ่อย ๆ คนหนึ่งบอกว่า 25 องศาถึงจะนอนสบาย อีกคนบอกว่าขยับเป็น 27 องศาแล้วเปิดพัดลมช่วย ค่าไฟจะเบากว่าเยอะ

คำถามคือ เบากว่าจริงไหม แล้วถ้าคิดเป็นเงินต่อเดือนต่างกันสักกี่บาท?

ลองตั้งโจทย์แบบบ้านทั่วไปก่อน สมมติใช้แอร์ 12,000 BTU ระบบ Inverter เปิดวันละ 8 ชั่วโมง และคิดค่าไฟเฉลี่ยหน่วยละ 4.50 บาท ตัวเลขนี้เป็นค่าเฉลี่ยเพื่อให้คำนวณง่าย ไม่ใช่อัตราค่าไฟจริงของทุกบ้าน เพราะบิลจริงยังมีค่าไฟฐาน ค่า Ft ภาษีมูลค่าเพิ่ม และอัตราขั้นบันไดตามปริมาณการใช้ไฟด้วย โดยค่า Ft ของ PEA รอบพฤษภาคม–สิงหาคม 2569 ระบุไว้ที่ 0.1623 บาทต่อหน่วย

ถ้าตั้งแอร์ 25 องศา แล้วแอร์กินไฟเฉลี่ยประมาณ 630 วัตต์ต่อชั่วโมง เปิด 8 ชั่วโมงจะใช้ไฟราว 5.04 หน่วยต่อวัน คิดเป็นเงินประมาณ 22.68 บาทต่อวัน หรือราว 680 บาทต่อเดือนสำหรับแอร์เครื่องเดียว

ทีนี้ขยับเป็น 27 องศา หลายคนมักคิดว่าแอร์จะประหยัดทันที 20% แต่ในชีวิตจริงตัวเลขจะขึ้นกับหลายอย่างมาก ทั้งขนาดห้อง แดดที่ส่องเข้าห้อง ฉนวน ประตูรั่วไหม คนอยู่กี่คน และแอร์ล้างล่าสุดเมื่อไร หน่วยงานพลังงานมักแนะนำให้ตั้งแอร์ช่วง 26–27 องศา เพราะช่วยลดภาระคอมเพรสเซอร์ได้ และ กฟผ. เคยให้ตัวเลขว่าการตั้ง 26–27 องศาเซลเซียสช่วยประหยัดค่าไฟได้เพิ่มขึ้นถึง 10%

ถ้าใช้ตัวเลขแบบระวังขึ้น สมมติขยับจาก 25 เป็น 27 องศาแล้วแอร์กินไฟลดลงประมาณ 10–15% ค่าไฟเฉพาะแอร์อาจลดได้ราว 68–102 บาทต่อเดือนต่อเครื่อง จากโจทย์เปิดวันละ 8 ชั่วโมง

แต่ถ้าบ้านนั้นเปิดพัดลมช่วยด้วย ต้องเอาค่าไฟพัดลมมารวมด้วย พัดลมทั่วไปอาจกินไฟประมาณ 40–50 วัตต์ ถ้าเปิด 8 ชั่วโมง ใช้ไฟราว 0.32–0.40 หน่วยต่อวัน หรือประมาณ 43–54 บาทต่อเดือน เมื่อคิดที่หน่วยละ 4.50 บาท

แปลว่า ถ้าเปิดแอร์ 27 องศา “พร้อมพัดลม” เงินที่ประหยัดได้จริงอาจเหลือประมาณหลักสิบบาทต่อเดือนในบางบ้าน แต่บางบ้านที่ห้องร้อนจัด แอร์ทำงานหนัก หรือเปิดหลายเครื่อง ก็ยังเห็นส่วนต่างชัดกว่าเดิมได้

แล้วตัวเลข 136 บาทต่อเดือนมาจากไหน? ตัวเลขนี้เกิดได้ในกรณีที่แอร์กินไฟลดลงราว 20% และยังนับเฉพาะค่าไฟแอร์ ไม่รวมค่าไฟพัดลม หากรวมพัดลมเข้าไป ส่วนต่างจะลดลง เหลือประมาณ 80–90 บาทต่อเดือนต่อเครื่องในโจทย์เดียวกัน

ฟังดูเหมือนไม่เยอะ แต่ถ้าบ้านมีแอร์ 2–3 เครื่อง เปิดทุกคืน ตัวเลขรวมก็เริ่มเห็นภาพมากขึ้น เช่น เครื่องละ 50–100 บาทต่อเดือน รวมทั้งบ้านอาจแตะ 150–300 บาท หรือมากกว่านั้นถ้าเปิดนานกว่า 8 ชั่วโมง

จุดที่หลายบ้านอาจไม่ทันคิดคือ พัดลมไม่ได้ทำให้อุณหภูมิห้องลดลงเหมือนแอร์ แต่ช่วยให้ลมผ่านผิว ทำให้รู้สึกเย็นขึ้น สำนักงานนโยบายและแผนพลังงานระบุว่า การเปิดพัดลมร่วมกับเครื่องปรับอากาศทำให้รู้สึกว่าอุณหภูมิเย็นลงประมาณ 2 องศาเซลเซียส และแนะนำให้ใช้พัดลมช่วยเมื่อรู้สึกร้อน

วิธีลองที่บ้านแบบง่าย ๆ คืออย่าเพิ่งเชื่อสูตรจากใครทั้งหมด ลองตั้งแอร์ 25 องศา 3 คืน แล้วจดเลขหน่วยไฟจากมิเตอร์หรือแอปของการไฟฟ้า จากนั้นลอง 27 องศาพร้อมพัดลมอีก 3 คืน โดยเปิดเวลาใกล้เคียงกัน ถ้าสภาพอากาศไม่ต่างกันมาก จะพอเห็นแนวโน้มว่าบ้านตัวเองประหยัดจริงแค่ไหน

อีกจุดที่ช่วยได้มากกว่าการปรับอุณหภูมิอย่างเดียว คือทำให้ห้องไม่ร้อนตั้งแต่แรก ปิดม่านกันแดดช่วงบ่าย ลดของร้อนในห้อง เช็กขอบประตูหน้าต่าง และล้างแผ่นกรองแอร์สม่ำเสมอ สนพ. แนะนำให้ทำความสะอาดแผ่นกรองและคอยล์ทำความเย็นอย่างน้อยเดือนละครั้ง รวมถึงล้างเครื่องปรับอากาศทุก 6 เดือน

ข้อมูลนี้เป็นการคำนวณเบื้องต้นเพื่อช่วยวางแผนค่าไฟในบ้าน ตัวเลขจริงอาจต่างจากนี้ตามอัตราค่าไฟ พฤติกรรมการเปิดแอร์ สภาพห้อง และประสิทธิภาพของเครื่องแต่ละรุ่น ควรเทียบกับบิลหรือประวัติการใช้ไฟของบ้านตัวเองก่อนตัดสินใจ

สรุปแบบจับต้องได้ ถ้าเปลี่ยนจาก 25 เป็น 27 องศาแล้วเปิดพัดลมช่วย อาจไม่ได้ประหยัดพรวดพราดทุกบ้าน แต่เป็นวิธีที่คุ้มให้ลอง เพราะไม่ต้องซื้ออุปกรณ์เพิ่ม ใช้ได้ทันที และถ้าทำต่อเนื่องกับแอร์หลายเครื่อง ตัวเลขเล็ก ๆ ในแต่ละคืนก็กลายเป็นเงินที่เหลือในกระเป๋าได้เหมือนกัน

ที่มาข้อมูล

• การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA) - โปรแกรมคำนวณค่าไฟฟ้าเบื้องต้น

• สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) - รวมเทคนิคประหยัดพลังงานในบ้าน