มนุษย์ดำน้ำลึกที่สุดในโลก ต่างกันอย่างไรระหว่าง scuba กับยานสำรวจ

ถ้าพูดว่า “มนุษย์ดำน้ำลึกที่สุดในโลก” ต้องแยกก่อนว่าเป็นการดำน้ำแบบไหน เพราะสถิติของคนที่สะพายถังลงน้ำเอง กับคนที่นั่งยานดำน้ำลงไปถึงก้นสมุทร เป็นคนละเรื่องกันโดยสิ้นเชิง

แบบแรกคือ scuba diving หรือการสวมชุดดำน้ำ สะพายถังอากาศ และใช้ร่างกายของตัวเองลงไปในทะเล สถิติที่กินเนสส์บันทึกไว้คือ Ahmed Gabr นักดำน้ำชาวอียิปต์ ที่ลงไปถึงความลึก 332.35 เมตร ในทะเลแดง บริเวณดาฮับ ประเทศอียิปต์ เมื่อวันที่ 18 กันยายน 2014

ตัวเลข 332.35 เมตรอาจดูเป็นเพียงตัวเลข แต่ในโลกของการดำน้ำ นี่ลึกกว่าความสูงของตึกหลายสิบชั้นรวมกัน และไม่ใช่แค่เรื่อง “ลงไปให้ถึง” เท่านั้น ความยากจริงอยู่ที่การกลับขึ้นมาอย่างปลอดภัย เพราะร่างกายต้องรับมือกับแรงดันและก๊าซที่ละลายในเลือด

เกร็ดที่ทำให้สถิตินี้น่าทึ่งคือ ช่วงขาลงไปถึงความลึกสูงสุดใช้เวลาไม่นานเมื่อเทียบกับขาขึ้น แต่การกลับสู่ผิวน้ำต้องค่อย ๆ ไต่ระดับ เพื่อให้ร่างกายปรับตัวกับแรงดันที่เปลี่ยนไป ลดความเสี่ยงภาวะ decompression sickness หรือที่หลายคนรู้จักว่า “โรคน้ำหนีบ”

อีกแบบหนึ่งคือการลงไปกับยานดำน้ำ หรือ crewed submersible แบบนี้มนุษย์ไม่ได้ว่ายลงไปเอง แต่เข้าไปอยู่ในยานที่ออกแบบให้ทนแรงดันมหาศาลของทะเลลึก จุดที่ถูกพูดถึงมากที่สุดคือ Challenger Deep ในร่องลึกก้นสมุทรมาเรียนา ซึ่งเป็นบริเวณที่ลึกที่สุดเท่าที่รู้จักบนโลก

ในหมวดนี้ ชื่อที่โดดเด่นมากคือ Victor Vescovo นักสำรวจชาวอเมริกัน เขาดำลงสู่ Eastern Pool ของ Challenger Deep ด้วยยาน Limiting Factor ในปี 2019 โดยกินเนสส์ระบุค่าความลึกเฉลี่ยไว้ที่ 10,925 เมตร และมีข้อมูลวิเคราะห์ภายหลังที่ขยับค่าความลึกของบริเวณนั้นเป็น 10,934 เมตร พร้อมค่าความคลาดเคลื่อนตามการวัดทางวิทยาศาสตร์

ถ้าจะเทียบให้เห็นภาพ ระยะ 10,925 เมตรลึกกว่าเอาความสูงของยอดเขาเอเวอเรสต์ตั้งลงไปในทะเลเสียอีก นี่จึงไม่ใช่การดำน้ำแบบนักท่องเที่ยวหรือกีฬาเอ็กซ์ตรีมทั่วไป แต่เป็นงานสำรวจทางวิศวกรรม วิทยาศาสตร์ และมหาสมุทรศาสตร์เต็มรูปแบบ

เส้นทางของ Challenger Deep มีประวัติยาวนาน ก่อน Vescovo จะลงไป มี Don Walsh และ Jacques Piccard ที่ไปถึงจุดนี้ครั้งแรกในปี 1960 ด้วยยาน Trieste ต่อมาในปี 2012 James Cameron ผู้กำกับ Titanic และ Avatar ได้ลงเดี่ยวด้วยยาน Deepsea Challenger ที่รายงานความลึก 10,908 เมตร

ความพิเศษของ Vescovo ไม่ได้มีแค่การลงลึกครั้งเดียว แต่รวมถึงการกลับไปสำรวจซ้ำหลายครั้ง ยาน Limiting Factor ยังถูกใช้ในการดำน้ำ Challenger Deep เพิ่มเติมในปี 2020 และมีการพาผู้โดยสารคนอื่นลงไปด้วย ทำให้การสำรวจจุดลึกสุดของโลกเริ่มเปลี่ยนจาก “ภารกิจครั้งประวัติศาสตร์” ไปสู่การเก็บข้อมูลซ้ำเพื่อเข้าใจทะเลลึกมากขึ้น

ดังนั้น ถ้าถามว่าใครคือมนุษย์ที่ดำน้ำลึกที่สุดในโลก คำตอบขึ้นอยู่กับความหมายของคำว่า “ดำน้ำ” ถ้าหมายถึงการสะพายถังและใช้ร่างกายลงเอง ชื่อคือ Ahmed Gabr ที่ 332.35 เมตร แต่ถ้าหมายถึงมนุษย์ที่ลงไปลึกที่สุดในยานสำรวจ ชื่อที่ถูกพูดถึงมากที่สุดคือ Victor Vescovo กับภารกิจ Challenger Deep ที่แตะระดับมากกว่า 10 กิโลเมตรใต้ผิวน้ำ

ข้อมูลเรื่องการดำน้ำลึกเป็นเรื่องความปลอดภัยสูง ไม่ควรนำตัวเลขสถิติไปเทียบกับการดำน้ำทั่วไป เพราะการดำน้ำระดับนี้ต้องอาศัยทีมสนับสนุน อุปกรณ์เฉพาะทาง การวางแผนก๊าซ และการจัดการแรงดันอย่างเข้มงวด

ท้ายที่สุด ความน่าทึ่งของสถิติเหล่านี้ไม่ได้อยู่แค่ว่าใคร “ลงได้ลึกกว่า” แต่อยู่ที่มนุษย์ค่อย ๆ ขยายขอบเขตของตัวเอง จากการใช้ร่างกายท้าทายทะเลแดง ไปจนถึงการสร้างยานที่พาคนไปแตะพื้นโลกส่วนที่มืด ลึก และเข้าถึงยากที่สุดแห่งหนึ่งของดาวเคราะห์ใบนี้