เจอสุนัขดุหรือถูกฝูงสุนัขล้อม ควรตั้งสติอย่างไรให้ปลอดภัย

การเผชิญหน้ากับสุนัขที่กำลังดุร้าย หรือยิ่งไปกว่านั้นคือการถูกฝูงสุนัขล้อม อาจเป็นสถานการณ์ที่ทำให้หลายคนตกใจจนทำอะไรไม่ถูก หัวใจเต้นแรง มือไม้เย็น และสัญชาตญาณแรกที่มักผุดขึ้นมาคือการวิ่งหนีให้เร็วที่สุด

แต่สำหรับสุนัข การวิ่งหนีอาจทำให้สถานการณ์อันตรายกว่าเดิม

เพราะสุนัข โดยเฉพาะตัวที่กำลังตื่นตัว หวาดระแวง หรือมีท่าทีก้าวร้าว อาจตอบสนองต่อการเคลื่อนไหวรวดเร็วของมนุษย์เหมือนการไล่ตามสิ่งที่กำลังหนี สิ่งที่เราคิดว่าเป็นการเอาตัวรอด จึงอาจกลายเป็นสัญญาณให้มันวิ่งตาม และในความเป็นจริง มนุษย์ส่วนใหญ่แทบไม่มีทางวิ่งหนีสุนัขได้ทัน

กฎสำคัญเมื่อเจอสุนัขดุร้ายคือ อย่าวิ่งหนีโดยไม่จำเป็น

สิ่งสำคัญที่สุดในช่วงวินาทีแรกคือหยุด ตั้งสติ และพยายามทำให้ตัวเองดูไม่เป็นภัยมากที่สุด สุนัขไม่ได้อ่านคำพูดของเราเหมือนมนุษย์ แต่มันรับรู้จากท่าทาง น้ำเสียง การเคลื่อนไหว และจังหวะที่เราตอบสนอง หากเราลุกลี้ลุกลน ตะโกน หรือสะบัดมือไปมา มันอาจตีความว่าเรากำลังคุกคาม หรือทำให้มันตื่นเต้นมากขึ้น

วิธีที่ปลอดภัยกว่าคือหยุดยืนให้นิ่งเหมือนต้นไม้ ยืนตัวตรง ไม่ก้มตัวลงไปใกล้มัน แขนแนบลำตัว หรือยกมือขึ้นใกล้ช่วงอกและคออย่างช้า ๆ เพื่อช่วยป้องกันบริเวณสำคัญ หากมีของอยู่ในมือ ให้ถือไว้อย่างมั่นคง อย่าแกว่งไปมาเพราะความตกใจ

อีกสิ่งหนึ่งที่หลายคนอาจไม่รู้คือ ไม่ควรจ้องตาสุนัขโดยตรง เพราะในภาษากายของสุนัข การจ้องตาอาจถูกมองว่าเป็นการท้าทาย ให้มองเฉียงไปทางอื่น หรือมองต่ำบริเวณพื้นใกล้ตัวมันแทน โดยยังคอยสังเกตท่าทีของมันอย่างเงียบ ๆ

เสียงก็สำคัญไม่แพ้กัน ไม่ควรกรีดร้อง ตะคอก หรือใช้เสียงแหลมสูง เพราะเสียงเหล่านี้อาจทำให้สุนัขตื่นเต้นหรือก้าวร้าวขึ้น หากจำเป็นต้องพูด ให้ใช้เสียงต่ำ หนักแน่น และสั้นที่สุด เช่น “ไป” หรือ “ถอย” โดยไม่ตะโกนด้วยความตื่นกลัว

เมื่อสุนัขเริ่มเข้ามาใกล้ หรือหากอยู่ท่ามกลางฝูงสุนัข สิ่งที่ควรทำคือรักษาระยะห่าง และพยายามไม่ให้สุนัขตัวใดตัวหนึ่งอ้อมไปอยู่ด้านหลัง ค่อย ๆ หมุนตัวช้า ๆ เพื่อให้มองเห็นสุนัขในสายตา แต่อย่าหมุนเร็วหรือแสดงอาการลนลาน เพราะการเคลื่อนไหวที่ตื่นตระหนกอาจทำให้เราดูเหมือนเหยื่อมากขึ้น

หากมีกระเป๋า ร่ม เสื้อคลุม หรือสิ่งของใด ๆ อยู่กับตัว ให้ใช้สิ่งนั้นเป็นตัวกั้นระหว่างเรากับสุนัข ถือไว้ด้านหน้าเพื่อเพิ่มระยะห่าง ไม่ใช่เพื่อฟาดหรือขู่ แต่เพื่อป้องกันตัวหากสุนัขพุ่งเข้ามา สิ่งของเหล่านี้อาจช่วยปกป้องแขน ลำตัว หรือใบหน้าได้ในช่วงเวลาสั้น ๆ

ถ้าจำเป็นต้องถอย ให้ก้าวถอยหลังอย่างช้า ๆ และมั่นคง อย่าหันหลังให้สุนัข และอย่าเร่งจังหวะจนเหมือนกำลังหนี ควรถอยไปทางที่มีคน อาคาร ประตู รั้ว รถ หรือสิ่งกีดขวางที่สามารถใช้หลบหรือขอความช่วยเหลือได้

ในบางสถานการณ์ เราอาจจำเป็นต้องเดินผ่านบริเวณที่มีฝูงสุนัขอยู่ สิ่งที่ควรทำไม่ใช่การหยุดจ้องพวกมัน หรือรีบวิ่งฝ่าไป แต่คือการเดินด้วยท่าทางนิ่งและสม่ำเสมอ ยืดตัวตรง ไม่แกว่งแขนแรง และหลีกเลี่ยงการเดินผ่ากลางฝูงโดยตรง

ให้เดินอ้อมเป็นแนวโค้ง เพื่อไม่ให้ดูเหมือนกำลังบุกรุกพื้นที่ของมัน คอยเหลือบมองรอบตัวเป็นระยะ แต่อย่าจ้องตา หากมีสุนัขตัวใดเดินเข้ามาใกล้เกินไป ให้ใช้เสียงต่ำและหนักแน่นพูดสั้น ๆ เช่น “ไป” หรือ “ถอย” โดยไม่ตะโกนด้วยอารมณ์ตกใจ

แต่ถ้าสถานการณ์เลวร้ายถึงขั้นสุนัขพุ่งเข้าทำร้าย สิ่งแรกที่ควรทำคือใช้สิ่งของเป็นโล่ทันที กระเป๋า ร่ม เสื้อแจ็กเก็ต หรือแม้แต่รองเท้าที่ถอดถือไว้ สามารถยื่นออกไปให้สุนัขกัดแทนร่างกายได้ หากมันงับสิ่งของนั้นไว้ การปล่อยของทิ้งไปอาจช่วยเบี่ยงเบนความสนใจ และเปิดโอกาสให้ค่อย ๆ ถอยออกจากพื้นที่

สิ่งที่ไม่ควรทำคือรีบเตะหรือต่อยสุนัขทันที เพราะการตอบโต้ด้วยความรุนแรงอาจทำให้มันยิ่งก้าวร้าวและกัดแรงขึ้น เว้นแต่เป็นสถานการณ์ที่ไม่มีทางเลือกจริง ๆ และจำเป็นต้องป้องกันชีวิตหรือจุดสำคัญของร่างกาย

หากล้มลง สิ่งสำคัญที่สุดคือป้องกันใบหน้า คอ และท้ายทอย ให้ขดตัวเป็นก้อนกลม ก้มหน้าเก็บคาง ใช้แขนและมือปิดท้ายทอย ใบหน้า และลำคอไว้ให้แน่นที่สุด พยายามอย่าดิ้นหรือกรีดร้อง เพราะการเคลื่อนไหวรุนแรงอาจกระตุ้นให้สุนัขกัดซ้ำ

เมื่อสุนัขเริ่มถอยห่าง อย่ารีบลุกขึ้นแล้ววิ่ง ให้ค่อย ๆ ขยับตัวหรือถอยออกจากพื้นที่อย่างระมัดระวัง จนกว่าจะถึงจุดที่ปลอดภัย มีคนช่วยเหลือ หรือมีสิ่งกีดขวางระหว่างเรากับสุนัข

การป้องกันก่อนเกิดเหตุยังเป็นวิธีที่ดีที่สุด หากพบสุนัขที่มีท่าทางผิดปกติ เช่น หูตั้ง หางชี้ ขนคอชัน แยกเขี้ยว คำราม เดินเข้ามาด้วยท่าทีแข็งเกร็ง หรือเฝ้าพื้นที่บางจุดอย่างชัดเจน ควรสันนิษฐานไว้ก่อนว่ามันอาจไม่เป็นมิตร และพยายามเลี่ยงเส้นทางนั้นทันที

สำหรับคนที่ต้องเดินผ่านพื้นที่เสี่ยงเป็นประจำ การพกอุปกรณ์ป้องกัน เช่น ร่มแข็งแรง ไม้เท้า หรือสเปรย์ไล่สุนัข อาจช่วยเพิ่มความมั่นใจได้ แต่ควรรู้วิธีใช้อย่างถูกต้องและเหมาะกับสถานการณ์ ไม่ใช่หยิบขึ้นมาใช้ด้วยความตื่นตกใจ เพราะอุปกรณ์ที่ใช้ผิดจังหวะอาจทำให้สุนัขตื่นตัวมากกว่าเดิม

และหากโชคร้ายถูกสุนัขกัดหรือข่วน ไม่ว่าจะเป็นแผลเล็กหรือใหญ่ ควรล้างแผลทันทีด้วยน้ำสะอาดและสบู่ แล้วรีบไปพบแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยง รับการดูแลแผล และรับวัคซีนที่จำเป็น เช่น วัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าและบาดทะยัก เพราะโรคพิษสุนัขบ้าเป็นโรคร้ายแรงที่ไม่ควรรอดูอาการเอง

ท้ายที่สุด การเอาตัวรอดจากสุนัขดุร้ายไม่ได้ขึ้นอยู่กับพละกำลังหรือความเร็วเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ความนิ่ง ความเข้าใจพฤติกรรมสัตว์ และการไม่ทำให้ตัวเองดูเหมือนเหยื่อในสายตาของมัน

ในช่วงเวลาที่ความกลัวพยายามบังคับให้เราวิ่งหนี สิ่งที่ช่วยให้ปลอดภัยขึ้นได้มากที่สุด อาจเป็นเพียงการหยุดนิ่ง หายใจลึก ๆ และใช้สติคุมสถานการณ์ให้นานพอ จนพาตัวเองออกจากอันตรายได้อย่างปลอดภัย