10 ประเทศที่มีอยู่จริง แต่หลายคนอาจไม่คุ้นชื่อบนแผนที่โลก

บางชื่อในแผนที่โลก อ่านแล้วต้องหยุดมองซ้ำรอบหนึ่ง

ไม่ใช่เพราะเป็นเมืองสมมติ หรือชื่อเก่าจากหนังสือเรียน แต่เป็นประเทศจริง มีรัฐบาล มีธงชาติ มีเมืองหลวง และมีประชากรใช้ชีวิตอยู่ทุกวัน เพียงแค่หลายประเทศเล็กมาก อยู่ไกลจากเส้นข่าวหลัก หรือแทบไม่ถูกพูดถึงในสื่อทั่วไป จนคนจำนวนไม่น้อยอาจเพิ่งรู้จักชื่อเหล่านี้เป็นครั้งแรก

ลองไล่ดูทีละประเทศ จะพบว่าแต่ละแห่งไม่ได้มีดีแค่ “ไม่คุ้นชื่อ” แต่มีเรื่องราวของตัวเองชัดเจนทีเดียว

1. Tuvalu หรือ ตูวาลู

ตูวาลูเป็นประเทศหมู่เกาะเล็ก ๆ ในมหาสมุทรแปซิฟิก ประกอบด้วยเกาะปะการังขนาดเล็กหลายแห่ง พื้นที่รวมทั้งประเทศราว 26 ตารางกิโลเมตรเท่านั้น ประชากรอยู่ในหลักหมื่น

ชื่อของตูวาลูมักถูกพูดถึงในข่าวสิ่งแวดล้อม เพราะเป็นหนึ่งในประเทศที่เสี่ยงต่อระดับน้ำทะเลสูงขึ้นมากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก หลายพื้นที่อยู่สูงจากระดับน้ำทะเลไม่มากนัก เรื่องนี้ไม่ใช่ภาพจำแบบไกลตัว แต่เป็นปัญหาที่คนในประเทศต้องอยู่กับมันจริง ๆ

ประเทศเล็ก แต่โจทย์ใหญ่

2. Nauru หรือ นาอูรู

นาอูรูเป็นประเทศเกาะในไมโครนีเซีย และมักถูกยกเป็นหนึ่งในประเทศที่มีพื้นที่เล็กที่สุดในโลก จุดที่ทำให้นาอูรูน่าสนใจคือประวัติศาสตร์เศรษฐกิจของประเทศนี้

ครั้งหนึ่งนาอูรูมีรายได้สูงจากการทำเหมืองฟอสเฟต ซึ่งเป็นทรัพยากรสำคัญบนเกาะ แต่เมื่อแหล่งฟอสเฟตลดลง เศรษฐกิจก็เจอแรงกระแทกหนัก ชื่อของประเทศนี้เลยมักถูกพูดถึงในฐานะตัวอย่างของประเทศเล็กที่เคยร่ำรวยจากทรัพยากรเพียงไม่กี่อย่าง แล้วต้องปรับตัวหลังทรัพยากรหมดลง

3. San Marino หรือ ซานมารีโน

ซานมารีโนอยู่ในยุโรป และถูกล้อมรอบด้วยอิตาลีทั้งหมด ถ้าดูจากแผนที่เร็ว ๆ อาจมองข้ามได้ง่าย เพราะพื้นที่ทั้งประเทศมีเพียงราว 61 ตารางกิโลเมตร

แต่ซานมารีโนไม่ธรรมดาตรงที่ประเทศนี้มักถูกกล่าวถึงว่าเป็นหนึ่งในรัฐอธิปไตยที่เก่าแก่ที่สุดที่ยังคงอยู่ โดยมีประวัติการก่อตั้งตามธรรมเนียมย้อนไปถึง ค.ศ. 301 ภาพจำของซานมารีโนคือเมืองบนภูเขา ป้อมเก่า และวิวที่ดูเหมือนหลุดออกมาจากยุโรปยุคกลาง

เล็กมาก แต่เก่าแก่มาก

4. Liechtenstein หรือ ลิกเตนสไตน์

ลิกเตนสไตน์เป็นประเทศเล็กที่อยู่ระหว่างสวิตเซอร์แลนด์กับออสเตรีย ชื่ออาจไม่คุ้นหูเท่าสองประเทศเพื่อนบ้าน แต่ฐานะทางเศรษฐกิจของประเทศนี้แข็งแรงมาก

ประเทศนี้มีประชากรไม่มาก พื้นที่ไม่ใหญ่ แต่มีภาคอุตสาหกรรมเฉพาะทางและภาคการเงินที่ทำให้รายได้เฉลี่ยต่อคนอยู่ในระดับสูงมากเมื่อเทียบกับหลายประเทศทั่วโลก ถ้าใครชอบประเทศเล็กที่มีระบบเศรษฐกิจแน่น ๆ ลิกเตนสไตน์เป็นชื่อที่ควรรู้จัก

5. Comoros หรือ คอโมโรส

คอโมโรสเป็นประเทศหมู่เกาะในมหาสมุทรอินเดีย อยู่ระหว่างชายฝั่งตะวันออกของแอฟริกากับมาดากัสการ์ เมืองหลวงคือโมโรนี

สิ่งที่ทำให้คอโมโรสมีเอกลักษณ์คือการผสมของวัฒนธรรมหลายสาย ทั้งแอฟริกัน อาหรับ มาลากาซี และฝรั่งเศส ภาษาราชการมีคอโมเรียน อาหรับ และฝรั่งเศส ชื่อประเทศนี้อาจไม่ค่อยผ่านตาในข่าวโลก แต่ในเชิงวัฒนธรรมถือว่ามีสีสันมาก

6. Djibouti หรือ จิบูตี

จิบูตีเป็นประเทศเล็กในแถบแอฟริกาตะวันออก ติดบริเวณช่องแคบบาบเอลมันเดบ ซึ่งเชื่อมทะเลแดงกับอ่าวเอเดนและมหาสมุทรอินเดีย

ฟังชื่ออาจดูไกล แต่ตำแหน่งของประเทศนี้สำคัญมากต่อเส้นทางเดินเรือระหว่างยุโรป เอเชีย และแอฟริกา จิบูตียังมีท่าเรือน้ำลึกและบทบาทด้านยุทธศาสตร์ เพราะตั้งอยู่ใกล้เส้นทางการค้าและการทหารที่สำคัญของโลก

ประเทศนี้จึงไม่ใช่แค่จุดเล็ก ๆ บนแผนที่

7. Kyrgyzstan หรือ คีร์กีซสถาน

คีร์กีซสถานอยู่ในเอเชียกลาง เป็นประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเล และเคยเป็นส่วนหนึ่งของสหภาพโซเวียตมาก่อน

ภาพจำของคีร์กีซสถานคือภูเขาสูง ทุ่งหญ้ากว้าง ทะเลสาบ และวัฒนธรรมเร่ร่อนแบบดั้งเดิม ชาวคีร์กีซมีรากวัฒนธรรมเกี่ยวข้องกับวิถีเร่ร่อนและการเลี้ยงสัตว์ แม้ปัจจุบันประเทศจะเปลี่ยนไปมากแล้ว แต่เสน่ห์แบบเอเชียกลางยังชัด โดยเฉพาะสำหรับคนที่ชอบธรรมชาติแบบกว้าง โล่ง และไม่วุ่นวาย

8. Timor-Leste หรือ ติมอร์-เลสเต

ติมอร์-เลสเตอยู่ไม่ไกลจากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และอยู่ใกล้อินโดนีเซียมากกว่าที่หลายคนคิด ประเทศนี้ฟื้นเอกราชในปี 2002 หลังผ่านประวัติศาสตร์การเมืองที่ซับซ้อน

ชื่อเดิมที่คนไทยบางส่วนอาจคุ้นกว่าคือ ติมอร์ตะวันออก เมืองหลวงคือดิลี แม้จะอยู่ในภูมิภาคเดียวกับอาเซียน แต่ชื่อของประเทศนี้ยังไม่ค่อยติดหูคนทั่วไปเท่าอินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ หรือเวียดนาม

ใกล้บ้าน แต่หลายคนยังนึกภาพไม่ออก

9. Eswatini หรือ เอสวาตินี

เอสวาตินีคือประเทศในแอฟริกาตอนใต้ เดิมใช้ชื่อว่า สวาซิแลนด์ ก่อนเปลี่ยนชื่ออย่างเป็นทางการเป็น Kingdom of Eswatini ในปี 2018

การเปลี่ยนชื่อครั้งนั้นทำให้หลายคนสับสน เพราะชื่อเดิมถูกใช้ในแผนที่ หนังสือเรียน และข่าวต่างประเทศมานาน เอสวาตินีเป็นประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเล มีพรมแดนติดแอฟริกาใต้และโมซัมบิก และยังคงเป็นราชอาณาจักรที่มีบทบาทของสถาบันกษัตริย์สูงมาก

10. Vanuatu หรือ วานูอาตู

วานูอาตูเป็นประเทศหมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิก เมืองหลวงคือพอร์ตวิลา ประเทศนี้มีเกาะจำนวนมาก และหลายเกาะมีต้นกำเนิดจากภูเขาไฟ

สิ่งที่ทำให้วานูอาตูน่าจดจำคือธรรมชาติแบบหมู่เกาะแปซิฟิก ภูเขาไฟที่ยังมีพลัง และวัฒนธรรมพื้นเมืองของชาว ni-Vanuatu หลายพื้นที่ยังคงวิถีชีวิตชนบทไว้มาก จึงเป็นประเทศที่คนรักภูมิศาสตร์กับวัฒนธรรมมักสนใจ แม้ชื่อจะไม่ได้ดังในกระแสข่าวทั่วไป

ประเทศเล็กไม่ได้แปลว่าเรื่องราวเล็กเสมอไป

บางประเทศในรายชื่อนี้มีประชากรน้อยกว่าหนึ่งอำเภอใหญ่ ๆ ของไทย บางประเทศมีพื้นที่เล็กจนมองแทบไม่เห็นถ้าเปิดแผนที่ทั้งโลก แต่แต่ละแห่งมีประวัติศาสตร์ เศรษฐกิจ ภาษา วัฒนธรรม และปัญหาของตัวเอง

คราวหน้าถ้าเห็นชื่อ Tuvalu, Nauru หรือ Eswatini โผล่ขึ้นมาในข่าวต่างประเทศ อย่างน้อยก็รู้แล้วว่าไม่ได้เป็นชื่อเมืองในนิยาย

มันคือประเทศจริง ๆ บนโลกใบเดียวกับเรานี่แหละ