ทำไม 'คนรุ่นใหม่' ถึงเชื่อในสิ่งที่ต่างจากคนรุ่นก่อน — และทั้งสองฝ่ายไม่ผิดอย่างที่คิด"

"เด็กสมัยนี้ไม่อดทน" "ผู้ใหญ่ไม่เข้าใจโลก" สองประโยคนี้ถูกพูดซ้ำๆ ในทุกยุคทุกสมัย แต่น่าสนใจมากที่ว่าในยุคนี้ช่องว่างระหว่างรุ่นดูจะกว้างกว่าที่เคยเป็น และนักสังคมวิทยาพบว่าสาเหตุนั้นลึกกว่าแค่ความแตกต่างทางค่านิยม

ทำไมความแตกต่างรุ่นในยุคนี้จึงรุนแรงเป็นพิเศษ?

Jean Twenge นักจิตวิทยาจาก San Diego State University ผู้ศึกษาความแตกต่างระหว่างรุ่นมาหลายสิบปีอธิบายว่า คนที่เติบโตในสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกันอย่างมากจะพัฒนาวิธีคิดและค่านิยมที่แตกต่างกันอย่างลึกซึ้งในระดับที่เปลี่ยนไม่ได้ง่ายๆ ด้วยการโน้มน้าว

Gen Z ที่เติบโตมากับสมาร์ทโฟนตั้งแต่เด็ก ประสบกับโลกในแบบที่คนรุ่นก่อนไม่เคยมีประสบการณ์มาก่อน ทั้งการเข้าถึงข้อมูลไม่จำกัด การเปรียบเทียบตัวเองกับคนทั่วโลก และการเผชิญกับวิกฤตสภาพอากาศ ความไม่เท่าเทียม และการแพร่ระบาดของโรคในช่วงวัยเด็กและวัยรุ่น ทั้งหมดนี้สร้างโลกทัศน์ที่แตกต่างจากคนที่เติบโตในยุคที่มั่นคงกว่าอย่างสิ้นเชิง

สิ่งที่แต่ละรุ่นเข้าใจถูกในแบบของตัวเอง

คนรุ่นเก่ามีสิทธิ์ที่จะตั้งคำถามกับค่านิยมใหม่ เพราะพวกเขามีประสบการณ์ยาวนานที่พิสูจน์ว่าบางสิ่งที่คิดว่าใหม่เคยถูกลองและล้มเหลวมาแล้ว ความระมัดระวังที่มาจากประสบการณ์มีคุณค่า

คนรุ่นใหม่มีสิทธิ์ที่จะท้าทายระบบที่สืบทอดมา เพราะพวกเขาต้องอยู่กับผลลัพธ์ของระบบนั้นนานกว่า และมองเห็นปัญหาจากมุมที่คนสร้างระบบนั้นมองไม่เห็น การเปลี่ยนแปลงในประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่มาจากคนรุ่นใหม่ที่ปฏิเสธที่จะรับสิ่งที่เป็นอยู่ว่าดีแล้วอย่างไม่วิพากษ์

จุดร่วมที่ทุกรุ่นมีเหมือนกัน

งานวิจัยจาก Pew Research Center ที่สำรวจคนหลายรุ่นทั่วโลกพบว่า แม้ค่านิยมและวิธีการจะต่างกัน แต่ความปรารถนาพื้นฐานเหมือนกัน ทุกรุ่นต้องการความมั่นคง ความรัก ความเคารพ และโอกาสในการใช้ชีวิตที่มีความหมาย ความขัดแย้งส่วนใหญ่เกิดจากวิธีที่ต่างกันในการไปถึงสิ่งเดียวกัน ไม่ใช่เป้าหมายที่ต่างกัน

วิธีที่ช่วยให้สองรุ่นเข้าใจกัน

แทนที่จะเถียงกันว่าใครถูก ลองถามว่า "ประสบการณ์อะไรที่ทำให้คุณเชื่อแบบนั้น?" เพราะเมื่อเข้าใจบริบทที่ทำให้คนแต่ละรุ่นคิดในแบบที่คิด ความขัดแย้งส่วนใหญ่เริ่มดูสมเหตุสมผลมากขึ้น แม้จะยังไม่เห็นด้วยก็ตาม

ทุกรุ่นมีความถูกต้องในแบบของตัวเอง และทุกรุ่นมีจุดบอดในแบบของตัวเอง ปัญญาอยู่ที่การรู้ว่าตัวเองอยู่ในหมวดไหน