"วุ้นหมาน้อย"หรือ "เครือหมาน้อย" ของดีอร่อยสุดๆ

"วุ้นหมาน้อย"หรือ "เครือหมาน้อย" (ในภาษาเหนือมักเรียกว่า เครือหมาน้อย หรือ ใบหมาน้อย)

แม้ว่าเมนูนี้จะโด่งดังและพบได้บ่อยมากในภาคอีสาน (เรียกว่า ลาบหมาน้อย) แต่ในพื้นที่ภาคเหนือ โดยเฉพาะตามชุมชนที่อยู่ใกล้ชิดกับป่าหรืออินทรีย์ธรรมชาติ ก็นิยมนำพืชชนิดนี้มาทำเป็นทั้งของคาวและของหวานคลายร้อน

 ทำไมถึงเรียกว่า "วุ้นไม้ไผ่" หรือ "วุ้นหมาน้อย"ที่มาของชื่อ "หมาน้อย": ตัววุ้นทำมาจากใบของ"เครือหมาน้อย" ซึ่งเป็นไม้เลื้อยชนิดหนึ่ง ที่ได้ชื่อนี้เพราะตามใบและก้านจะมีขนอ่อนๆ นุ่มมือคล้ายกับขนของลูกสุนัขตัวเล็กๆ

กลายมาเป็นวุ้นได้อย่างไร:ในใบของหมาน้อยมีสารเพกติน (Pectin) ตามธรรมชาติอยู่สูงมาก เมื่อนำใบมาขยี้กับน้ำเปล่าแล้วกรองกากออก ตั้งทิ้งไว้สักพัก (ประมาณ 15-30 นาที) น้ำคั้นสีเขียวจะจับตัวแข็งเป็นก้อนวุ้นเด้งดึ๋งได้เองโดยไม่ต้องพึ่งผงวุ้นหรือเจลาตินเลย 

การกิน "วุ้นไม้ไผ่" ในวิถีคนเหนือ
ชาวล้านนาหรือคนเมืองในภาคเหนือมักนำวุ้นชนิดนี้มาทำอาหาร โดยแบ่งหลักๆ เป็น 2 รูปแบบ
1. ทำเป็นของหวาน (นิยมมากในหน้าร้อน)
คนเหนือนิยมนำก้อนวุ้นเขียวๆ ที่เซ็ตตัวแล้วมาหั่นเป็นชิ้นพอดีคำ กินคู่กับ:
 น้ำเชื่อม หรือน้ำตาลอ้อยเคี่ยวหอมๆ
น้ำกะทิสด หรือนมสดเพิ่มความมัน

ใส่น้ำแข็งทุบลงไปเล็กน้อย จะได้เมนูหวานเย็นที่เคี้ยวเพลิน มีกลิ่นหอมสมุนไพรอ่อนๆ คล้ายเฉาก๊วยแต่เนื้อสัมผัสจะนุ่มและละมุนกว่า

 2. ทำเป็นของคาว (ยำหรือลาบ)
หากนำมาทำเป็นอาหารคาว จะคล้ายกับทางอีสานคือการนำน้ำคั้นใบหมาน้อยมาผสมกับเครื่องปรุงรสก่อนที่มันจะเซ็ตตัวเป็นวุ้น เช่น ใส่ปลาร้าต้มสุก น้ำปลา พริกป่น ข้าวคั่ว เนื้อปลาป่น และต้นหอมผักชี พอวุ้นแข็งตัวก็จะได้ "ยำวุ้นหมาน้อย" รสแซ่บแซมขมนิดๆ กินเป็นกับข้าว

สรรพคุณทางยาชั้นยอด: นอกจากความอร่อยแล้ว วุ้นหมาน้อยยังมีสรรพคุณเป็นยาเย็น ช่วยแก้ร้อนใน ดับพิษไข้ บำรุงร่างกาย และช่วยให้ระบบขับถ่ายทำงานได้ดีขึ้นอีกด้วยครับ เป็นภูมิปัญญาชาวบ้านในการเปลี่ยนพืชริมรั้วให้กลายเป็นเมนูคลายร้อนชั้นดีเลยทีเดียว