สามแม่ครัวบนฉลากปลากระป๋อง คือใคร ทำไมภาพเดิมยังจำติดตา

ลองเปิดตู้กับข้าวบ้านไทยสักบ้าน โอกาสเจอปลากระป๋องตราสามแม่ครัวมีไม่น้อยเลย

ฉลากสีแดง ผู้หญิง 3 คน เสื้อคนละสี หน้าตายิ้ม ๆ แบบที่เห็นมาตั้งแต่เด็ก บางคนจำรสชาติได้ก่อนจำยี่ห้อด้วยซ้ำ ยำปลากระป๋องใส่หอมแดง มาม่าปลากระป๋อง หรือผัดคะน้ากับปลากระป๋องสักกระทะหนึ่ง แค่นึกก็ได้กลิ่นครัวบ้าน ๆ ขึ้นมาแล้ว

แต่คำถามที่วนอยู่กับแบรนด์นี้มานานคือ ผู้หญิง 3 คนบนฉลากคือใครกันแน่

ข้อมูลที่ตรวจสอบได้ชัดที่สุดจากเว็บไซต์ทางการของตราสามแม่ครัว ระบุว่า บริษัท รอแยลฟู้ดส์ จำกัด เป็นผู้ผลิตและจัดจำหน่ายอาหารกระป๋อง รวมถึงเครื่องปรุงรส ภายใต้เครื่องหมายการค้า “ตราสามแม่ครัว” และแบรนด์นี้อยู่กับผู้บริโภคมานานกว่า 50 ปี

ส่วนเรื่อง “ตัวตน” ของผู้หญิงบนฉลาก มีข้อมูลเล่ากันหลายทาง

ก่อนหน้านี้มีทั้งกระแสว่าเป็นภาพวาดสมมติ เป็นหุ้นส่วนผู้หญิง 3 คน หรือเป็นคนในครอบครัวผู้ก่อตั้ง แต่ข้อมูลที่ถูกพูดถึงมากในช่วงหลังมาจากรายงานของ Sanook เมื่อปี 2567 ซึ่งอ้างอิงการรวบรวมข้อมูลจากโพสต์และคอมเมนต์ในโซเชียล โดยระบุว่า ผู้หญิงคนกลางบนโลโก้อาจมีต้นแบบจาก “รุ้งลาวัลย์ ศรีปฏิมากูร” อดีตเทพีสงกรานต์วิสุทธิกษัตริย์ ปี 2515 และนักแสดงที่เคยมีผลงานภาพยนตร์ในยุค 2510

จุดนี้ต้องเขียนให้แฟร์นิดหนึ่ง ข่าวดังกล่าวบอกว่าคนกลางมีข้อมูลเชื่อมโยงกับบุคคลจริง แต่ผู้หญิงอีก 2 คนยังไม่มีหลักฐานยืนยันชัดเจนจากแหล่งทางการ

เพราะฉะนั้น ถ้าถามแบบระวังข้อเท็จจริง คำตอบที่เหมาะที่สุดคือ “โลโก้สามแม่ครัวมีเรื่องเล่าหลายชุด และมีรายงานว่าอย่างน้อยคนกลางอาจมีต้นแบบจากบุคคลจริง แต่ยังไม่ควรฟันธงทั้ง 3 คนว่าเป็นใครครบถ้วน”

แล้วทำไมต้องเป็น 3 แม่ครัว

ชื่อแบรนด์เองก็เล่าเรื่องเก่งอยู่แล้ว คำว่า “แม่ครัว” ทำให้คนรู้สึกถึงอาหารบ้าน ๆ ความคุ้นมือในครัว และความไว้ใจแบบไม่ต้องอธิบายเยอะ พอเติมเลข 3 เข้าไป ภาพจำก็แน่นขึ้นทันที จากแม่ครัวคนเดียว กลายเป็นกลุ่มคนทำอาหารที่เหมือนช่วยกันรับประกันรสชาติอยู่บนฉลาก

ภาพจำแบบนี้สำคัญมาก โดยเฉพาะสินค้าที่ต้องวางขายในร้านโชห่วย ร้านของชำ ตลาด และชั้นวางที่มีของเบียดกันเต็มไปหมด แค่เห็นพื้นแดงกับผู้หญิง 3 คน เสื้อเหลือง น้ำเงิน เขียว คนซื้อก็รู้ทันทีว่ากระป๋องไหนคือสามแม่ครัว

เรื่องสีเสื้อยังไม่มีหลักฐานทางการที่บอกละเอียดว่าแบรนด์ตั้งใจใช้ “เหลือง-น้ำเงิน-เขียว” ด้วยเหตุผลทางจิตวิทยาสีแบบข้อ ๆ แต่ในมุมการออกแบบบรรจุภัณฑ์ สีเหล่านี้ช่วยให้ตัวละครทั้ง 3 แยกจากกันชัด และทำให้ฉลากดูสะดุดตาเมื่ออยู่บนชั้นขายของ

พูดง่าย ๆ คือไม่ต้องอ่านฉลากก็จำได้

นี่แหละความแข็งแรงของแพ็กเกจจิงรุ่นเก่า หลายแบรนด์ใช้เวลาเป็นสิบปีเพื่อสร้างภาพจำ แต่สามแม่ครัวมีหน้าตาฉลากที่คนไทยจำนวนมากจำได้ตั้งแต่เด็ก พอแบรนด์อยู่กับครัวไทยมานานกว่า 50 ปี ภาพเดิมก็ยิ่งกลายเป็นทรัพย์สินของแบรนด์ไปเอง

คำถามต่อมาคือ ทำไมไม่เปลี่ยนลุคให้ทันสมัยกว่านี้

คำตอบอาจไม่ได้ซับซ้อนเลย สำหรับสินค้ากินได้ที่คนซื้อเพราะความคุ้นเคย การเปลี่ยนฉลากแรงเกินไปมีความเสี่ยง ลูกค้าบางคนอาจคิดว่ารสชาติเปลี่ยน สูตรเปลี่ยน หรือแย่กว่านั้นคือหยิบไม่เจอบนชั้นวาง

ยิ่งเป็นปลากระป๋อง ซึ่งหลายบ้านซื้อซ้ำแบบไม่ต้องคิดนาน ภาพจำบนกระป๋องจึงสำคัญพอ ๆ กับรสชาติ

สามแม่ครัวเองก็ไม่ได้อาศัยแค่ฉลากอย่างเดียวในการทำให้คนจำแบรนด์ได้ ข้อมูลจาก BrandThink เคยเล่าว่า แบรนด์นี้เคยทำการตลาดแบบลงถึงพื้นที่ เช่น ใช้รถเร่จัดประกวดร้องเพลงลูกทุ่ง และให้คนใช้ฉลากปลากระป๋องเป็นบัตรผ่านประตู รวมถึงกิจกรรมสะสมฉลากแลกของรางวัล วิธีแบบนี้อาจดูเก่าเมื่อเทียบกับยุคออนไลน์ แต่ในเวลานั้นมันทำให้คนได้ลองสินค้า ได้จำฉลาก และได้ผูกความสนุกเข้ากับแบรนด์

ฉลากจึงไม่ใช่แค่กระดาษแปะกระป๋อง

มันเป็นเหมือนหน้าตาของเพื่อนเก่าที่เจอกันบ่อย ๆ ในครัว ในร้านของชำ ในหอพักนักศึกษา หรือในบ้านวันที่คิดเมนูไม่ออก พอเห็นผู้หญิง 3 คนบนพื้นแดง หลายคนก็รู้เลยว่าจะได้รสชาติแบบไหนกลับไป

ส่วนความจริงทั้งหมดของผู้หญิงบนฉลาก อาจยังเหลือช่องว่างให้ตามต่อ แต่สิ่งที่ชัดมากคือ ภาพนี้ทำงานสำเร็จมานานครึ่งศตวรรษแล้ว

คืนนี้ถ้านึกเมนูไม่ออก ลองหยิบปลากระป๋องสักกระป๋องมาดูใกล้ ๆ อีกครั้งก็ได้ บางทีฉลากเล็ก ๆ ที่เคยมองผ่าน อาจมีเรื่องเล่ามากกว่าที่คิด