Operation Haudegen สถานีอากาศนาซีในอาร์กติก ที่ยอมแพ้หลังสงครามจบ

บนเกาะหนาวจัดทางเหนือของนอร์เวย์ มีทหารเยอรมัน 11 คนยังวัดลม วัดอุณหภูมิ และส่งรายงานอากาศกลับฐาน ทั้งที่สงครามโลกครั้งที่ 2 ในยุโรปใกล้จะจบเต็มทีแล้ว

ภารกิจนี้ชื่อ Operation Haudegen

ชื่อฟังดูเหมือนหน่วยรบลับ แต่หน้าที่จริง ๆ ของพวกเขาไม่ใช่บุกเมือง ไม่ใช่ลอบสังหารใคร เป็นงานที่ดูเงียบมากด้วยซ้ำ คือตั้งสถานีอุตุนิยมวิทยาบนหมู่เกาะสฟาลบาร์ด ทางอาร์กติก แล้วส่งข้อมูลสภาพอากาศให้กองทัพเยอรมันใช้วางแผนทางทะเลและทางอากาศ

ฟังเหมือนงานหลังบ้าน แต่ในสงคราม ข้อมูลอากาศคือของมีราคา

รายงานของนักวิจัยด้านประวัติศาสตร์อุตุนิยมวิทยาระบุว่า ระหว่างปี 1941-1945 กองทัพเรือและกองทัพอากาศเยอรมันเคยตั้งสถานีอากาศหลายแห่งบนสฟาลบาร์ด เพื่อเติมช่องว่างข้อมูลสภาพอากาศในอาร์กติก เพราะหลังฝ่ายสัมพันธมิตรอพยพคนออกจากพื้นที่ รายงานอากาศตามปกติก็หายไปจากแผนที่การพยากรณ์ของยุโรปเหนือแทบจะทันที

พูดง่าย ๆ คือ ใครรู้ก่อนว่าพายุจะมา ลมจะเปลี่ยน หรือทัศนวิสัยจะเปิด ก็มีโอกาสขยับเรือ เครื่องบิน และขบวนลำเลียงได้แม่นกว่าอีกฝ่าย

Haudegen ถูกส่งไปตั้งฐานที่ Nordaustlandet ซึ่งเป็นเกาะใหญ่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของสฟาลบาร์ด มีข้อมูลระบุว่าชุดปฏิบัติการถูกลำเลียงไปในเดือนกันยายน 1944 โดยเรือดำน้ำ U-307 และเรือสนับสนุน Carl J. Busch จากนั้นสถานีก็เริ่มทำงานต่อเนื่องในพื้นที่หนาวจัดเกือบหนึ่งปี

ลองนึกภาพนะครับ ตื่นขึ้นมาในดินแดนที่รอบตัวมีแต่น้ำแข็ง หิน ลมแรง และความเงียบ วัดความกดอากาศ จดอุณหภูมิ ดูทิศทางลม แล้วส่งรหัสวิทยุกลับไป เหมือนงานประจำวันธรรมดา แต่ข้อมูลเหล่านี้ไปอยู่บนโต๊ะวางแผนของกองทัพ

ไม่ได้หวือหวา แต่สำคัญมาก

จุดที่ควรเล่าให้ตรงคือ Haudegen ไม่ใช่หน่วย “สายลับพยากรณ์อากาศ” แบบในหนัง และยังไม่ควรพูดเกินไปว่าพวกเขาพยากรณ์แม่นจนเปลี่ยนผลสงครามโดยลำพัง หลักฐานที่ชัดกว่าคือ เยอรมันให้ความสำคัญกับข้อมูลอากาศในอาร์กติก เพราะข้อมูลจากแถบนี้ช่วยมองภาพระบบอากาศที่จะเคลื่อนลงมายังแอตแลนติกเหนือและยุโรป

นั่นก็แรงพอแล้ว

ฝ่ายสัมพันธมิตรเองรู้ดีว่าการตัดแหล่งข้อมูลอากาศของเยอรมันเป็นเรื่องจำเป็น จึงมีทั้งการเฝ้าระวังสัญญาณวิทยุ การโจมตีสถานีบางแห่ง และปฏิบัติการบนเกาะสฟาลบาร์ดหลายช่วงก่อนหน้านั้น พื้นที่ที่ดูเหมือนไกลโลกใบนี้ เลยกลายเป็นส่วนหนึ่งของสงครามข้อมูลแบบเงียบ ๆ

แล้วตอนจบของ Haudegen ก็แปลกจริง

วันที่ 8 พฤษภาคม 1945 เจ้าหน้าที่สถานีได้รับข่าวว่าเยอรมนียอมแพ้แล้ว สงครามในยุโรปจบลง แต่พวกเขายังอยู่บนเกาะเดิม การติดต่อขาด ๆ หาย ๆ และไม่มีเรือมารับทันที บันทึกหลายแหล่งระบุว่า กว่ากลุ่มนี้จะได้ออกจากพื้นที่ ต้องรอจนต้นเดือนกันยายน 1945 เมื่อเรือนอร์เวย์ชื่อ Blåsel เดินทางไปถึง และพวกเขายอมแพ้ต่อกัปตันเรือลำนั้น

บางแหล่งระบุวันที่ 4 กันยายน บางแหล่งระบุวันที่ 6 กันยายน 1945 แต่ใจความตรงกันคือ พวกเขามักถูกเล่าว่าเป็นหนึ่งในกลุ่มทหารเยอรมันชุดสุดท้ายที่ยอมแพ้หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ในยุโรปจบไปแล้วหลายเดือน

เรื่องนี้เลยน่าสนใจตรงที่มันไม่ได้มีฉากรบใหญ่ ไม่มีเสียงปืนกึกก้อง ไม่มีรถถังบุกเมือง

มีแค่คน 11 คน สถานีอากาศเล็ก ๆ รหัสวิทยุ และลมหนาวของอาร์กติก

แต่ในสงคราม ข้อมูลเล็ก ๆ แบบนี้แหละครับที่บางครั้งทำให้เรือออกเดินทางได้ ทำให้เครื่องบินขึ้นบินถูกวัน หรือทำให้กองทัพตัดสินใจเลื่อนปฏิบัติการออกไปอีก 24 ชั่วโมง

พอมองกลับมาจากวันนี้ ยิ่งเห็นชัดกว่าเดิมว่า “พยากรณ์อากาศ” ไม่เคยเป็นแค่เรื่องฝนตกแดดออก มันคือข้อมูลยุทธศาสตร์ ตั้งแต่ยุคเข็มทิศ แผนที่กระดาษ รหัสมอร์ส มาจนถึงยุคดาวเทียมและแบบจำลองคอมพิวเตอร์

ถ้าเราถูกส่งไปอยู่สถานีแบบ Haudegen สักหนึ่งเดือน ไม่ต้องถึงหนึ่งปี แค่คิดถึงคืนแรกบนเกาะน้ำแข็งก็น่าจะเริ่มอยากกลับบ้านแล้วนั่นแหละ