จอเยอะจนใจลอย? วิธีพาตัวเองกลับมารับรู้โลกจริงอีกครั้ง
หลายคนอาจเคยมีวันที่แทบไม่ได้ละสายตาจากหน้าจอเลย ตั้งแต่ประชุมออนไลน์ ตอบอีเมล เช็กแชต ไปจนถึงไถวิดีโอสั้นต่อเนื่องแบบไม่รู้ตัว
พอเงยหน้าขึ้นมาอีกที อาจเพิ่งนึกได้ว่าลืมดื่มน้ำมาหลายชั่วโมง คอแห้ง ปวดหัว ตัวตึง หรือรู้สึกเหมือนเวลาหายไปทั้งบ่าย ทั้งที่ร่างกายยังนั่งอยู่ที่เดิม
บทความจาก Psyche เรื่อง How to come back to your senses ชวนมองเรื่องนี้ในมุมที่น่าสนใจว่า ชีวิตที่ถูกพาเข้าไปอยู่ในหน้าจอมากเกินไป อาจทำให้ประสบการณ์ทางประสาทสัมผัสในชีวิตประจำวันค่อย ๆ แคบลง ไม่ใช่เพราะมนุษย์สูญเสียความสามารถในการรับรู้โลก แต่เพราะเราอาจไม่ได้ใช้มันอย่างเต็มที่เหมือนเดิม
หน้าจอทำให้หลายอย่างสะดวกขึ้นมาก งานที่เคยต้องเดินไปคุย โทรศัพท์ เขียนบันทึก หยิบหนังสือ หรือออกไปพบใครสักคน ถูกย่อมาอยู่ในอุปกรณ์เดียว แต่ความสะดวกนี้ก็มีด้านที่ควรสังเกต เพราะกิจกรรมจำนวนมากถูกจำกัดอยู่กับการมอง การฟัง และการแตะหน้าจอซ้ำ ๆ
ในชีวิตจริง ประสาทสัมผัสของเราไม่ได้มีแค่ตากับหู เรายังรับรู้โลกผ่านกลิ่น อุณหภูมิ พื้นผิว การเคลื่อนไหว ความตึงของกล้ามเนื้อ ความหิว ความกระหาย และความรู้สึกเล็ก ๆ ที่เกิดขึ้นในร่างกายตลอดเวลา แต่เมื่อความสนใจถูกดึงไปอยู่กับแจ้งเตือน งานด่วน หรือข้อมูลที่ไหลเข้ามาไม่หยุด สิ่งเหล่านี้มักถูกผลักไปอยู่ด้านหลังโดยไม่รู้ตัว
องค์การอนามัยโลกก็ระบุในข้อมูลด้านกิจกรรมทางกายว่า พฤติกรรมเนือยนิ่งและการใช้หน้าจอมากขึ้นในชีวิตการทำงาน การเรียน และการพักผ่อน เป็นหนึ่งในปัจจัยที่ทำให้ชีวิตประจำวันของคนยุคใหม่เคลื่อนไหวน้อยลง ขณะที่กิจกรรมทางกายอย่างสม่ำเสมอมีประโยชน์ต่อทั้งสุขภาพกาย สุขภาพใจ และคุณภาพชีวิตโดยรวม
ประเด็นสำคัญจึงไม่ใช่การกล่าวโทษเทคโนโลยี หรือบอกให้ทุกคนต้องเลิกใช้หน้าจอทันที เพราะในความเป็นจริง หน้าจอกลายเป็นส่วนหนึ่งของงาน การเรียน การสื่อสาร และความบันเทิงไปแล้ว
แต่สิ่งที่บทความชวนคิดคือ เราอาจต้องหาจังหวะเล็ก ๆ เพื่อกลับมารับรู้ร่างกายและโลกตรงหน้ามากขึ้น เช่น ลุกเดินโดยตั้งใจสังเกตเสียงรอบตัว ลองจับพื้นผิวของสิ่งของใกล้มือ สังเกตกลิ่นของเครื่องดื่ม อาหาร หรืออากาศหลังฝนตก รวมถึงหยุดถามตัวเองสั้น ๆ ว่าตอนนี้ร่างกายกำลังรู้สึกอย่างไร
บางคนอาจเริ่มง่าย ๆ จากการพักสายตาไม่กี่นาที วางมือถือไว้ไกลมือระหว่างกินข้าว เดินโดยไม่เปิดหูฟังตลอดเวลา หรือใช้ช่วงก่อนนอนเป็นเวลาที่ไม่ต้องรับข้อมูลเพิ่มอีกแล้ว วิธีเหล่านี้อาจดูเล็กมาก แต่ช่วยให้สมองและร่างกายมีพื้นที่กลับมาอยู่กับปัจจุบันมากขึ้น
งานสำรวจของ American Psychological Association เคยชี้ว่า คนที่เช็กอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์อยู่บ่อย ๆ มีแนวโน้มรายงานความเครียดสูงกว่าคนที่ไม่ได้เช็กบ่อยเท่ากัน แม้ข้อมูลนี้ไม่ได้หมายความว่าหน้าจอเป็นสาเหตุเดียวของความเครียด แต่สะท้อนว่า “การเช็กตลอดเวลา” อาจเป็นพฤติกรรมที่ควรสังเกต โดยเฉพาะเมื่อมันเริ่มรบกวนการพักผ่อน สมาธิ หรือความสัมพันธ์กับคนรอบตัว
วิธีพาตัวเองกลับมาอยู่กับโลกจริงจึงไม่จำเป็นต้องจริงจังหรือทำให้ชีวิตยุ่งยากกว่าเดิม แค่ให้ประสาทสัมผัสได้กลับมาทำงานบ้าง เช่น ดื่มน้ำช้า ๆ แล้วรับรู้รสชาติ ยืนรับลมสักครู่ ฟังเสียงรอบบ้าน หรือเดินไปซื้อของโดยสังเกตสิ่งที่ปกติมองข้าม
สิ่งเหล่านี้ไม่ได้แทนการดูแลสุขภาพจิตอย่างจริงจัง หากใครมีอาการเครียด วิตกกังวล หลุดลอยจากความจริง หรือรู้สึกไม่เป็นตัวเองบ่อย ๆ จนกระทบชีวิตประจำวัน ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต แต่สำหรับหลายคนที่แค่รู้สึกเหนื่อยล้าจากหน้าจอ การกลับมารับรู้สิ่งธรรมดาใกล้ตัว อาจเป็นจุดเริ่มต้นที่อ่อนโยนและทำได้ทันที
บางครั้งเราอาจไม่ได้หายไปไหน แค่เผลอปล่อยให้ความสนใจไหลเข้าไปอยู่ในหน้าจอนานเกินไปเท่านั้นเอง
อ้างอิง: https://psyche.co/guides/how-to-come-back-to-your-senses, https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity, https://www.apa.org/news/press/releases/2017/02/checking-devices
เขียนโดย วัน ๆ หาแต่เรื่อง
ปีนี้ชาวญี่ปุ่นที่มีอายุ 100 ปีขึ้นไปพุ่งสูงเกิน 100,000 คนเป็นครั้งแรก
เปิดเลขธูป 3 ตัวตรง "ท้าวเวสสุวรรณ" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
วิเคราะห์เลขเด็ดคำชะโนด! ส่องเลขเด่นงวด 1 ธ.ค. 69
เลขน่าจับตา "แต๋วจ๋า พารวย" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
ลดหย่อนภาษี 2569 เช็ก 15 สิทธิก่อน 31 ธ.ค. ประกันสังคมขยับเป็น 10,500 ไม่มีช้อปดีมีคืน
หมึกมะพร้าว (Coconut Octopus): นักใช้เครื่องมือแห่งท้องทะเล ผู้แบกบ้านไปกับตัวและเผยให้เห็นความฉลาดของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
ช็อกตลาดเช้า! ราคาทองคำวันนี้ (20 พ.ย. 69) เปิดตลาดลดลง 2,500 บาท ทองรูปพรรณขายออก 58,200 บาท
จังหวัดไหนมีพื้นที่เป็นหินมากที่สุดในประเทศไทย เปิดแผนที่ธรณีวิทยาดูความจริงใต้ผืนดิน
5 ประเทศที่ทุ่มให้จีนหมดหน้าตัก ตอนนี้เป็นยังไง
ค้นพบฐานอาคาร 8 เหลี่ยมอายุกว่า 900 ปีบนเกาะคุโรชิมะ พร้อมกระเบื้องมุงหลังคาสไตล์ราชวงศ์ซ่งใต้จากจีน
ปีใหม่ 2569 คนไทยนิยมไปเที่ยวจังหวัดไหน เปิดจุดหมายยอดนิยมและจังหวัดมาแรง
นักปรัชญาผู้ยิ่งใหญ่สามคนของกรีก
ปีใหม่ 2569 คนไทยนิยมไปเที่ยวจังหวัดไหน เปิดจุดหมายยอดนิยมและจังหวัดมาแรง
จังหวัดไหนมีพื้นที่เป็นหินมากที่สุดในประเทศไทย เปิดแผนที่ธรณีวิทยาดูความจริงใต้ผืนดิน
ลดหย่อนภาษี 2569 เช็ก 15 สิทธิก่อน 31 ธ.ค. ประกันสังคมขยับเป็น 10,500 ไม่มีช้อปดีมีคืน