เมื่อก่อนคนเคยบอกว่า “อินเทอร์เน็ตแพงเกินไป” วันนี้คำถามเดิมกำลังกลับมากับดาต้าเซ็นเตอร์บนอวกาศ

ช่วงนี้วงการเทคเริ่มพูดถึง “ดาต้าเซ็นเตอร์บนอวกาศ” กันจริงจังมากขึ้นเรื่อย ๆ ฟังดูเหมือนไกลตัว แต่ต้นเหตุจริง ๆ มาจากเรื่องใกล้ตัวมาก นั่นคือ AI กำลังใช้ทรัพยากรมากขึ้นทุกปี

ทุกวันนี้ระบบ AI ขนาดใหญ่ต้องพึ่งเซิร์ฟเวอร์จำนวนมาก ยิ่งโมเดลใหญ่ขึ้น คนใช้เยอะขึ้น ดาต้าเซ็นเตอร์ก็ยิ่งต้องขยายตาม บางแห่งใช้ไฟในระดับที่สูงมาก แถมยังมีเรื่องความร้อน ระบบระบายอากาศ และพื้นที่ก่อสร้างตามมาอีกเป็นพรวน

หลายบริษัทเลยเริ่มมองไปไกลกว่าเดิมว่า ถ้าอย่างนั้น เอาศูนย์ประมวลผลขึ้นไปอยู่บนอวกาศเลยได้ไหม

ฟังดูบ้า ๆ เหมือนพล็อตหนัง แต่เหตุผลก็พอมีอยู่ เพราะบนวงโคจรสามารถรับพลังงานแสงอาทิตย์ได้ต่อเนื่องกว่าบนโลก ไม่ต้องเจอปัญหากลางคืน ฝน หรือสภาพอากาศเหมือนด้านล่าง และอาจช่วยลดภาระการใช้พลังงานบางส่วนบนโลกได้ด้วย

แน่นอนว่าแค่พูดถึง คนก็เริ่มถามแล้วว่า “คุ้มเหรอ” เพราะต้นทุนยังสูงมาก ทั้งค่าขนส่งอุปกรณ์ขึ้นอวกาศ การดูแลระบบ ไปจนถึงความเสี่ยงอีกหลายอย่าง

แต่บทความจาก SpaceNews หยิบเรื่องหนึ่งขึ้นมาเทียบ แล้วก็ชวนคิดอยู่เหมือนกัน

สมัยก่อน “อินเทอร์เน็ต” ก็เคยถูกมองแบบนี้เหมือนกัน

ยุคแรก ๆ ของอินเทอร์เน็ต ค่าใช้งานแพง อุปกรณ์ก็แพง ความเร็วก็ไม่ได้ดีเท่าตอนนี้ หลายคนมองว่าไม่น่าจะกลายเป็นของที่คนทั่วไปใช้กันทุกวันได้ บางคนยังคิดว่าเป็นของสำหรับนักวิจัยหรือบริษัทใหญ่เท่านั้น

แต่พอเทคโนโลยีค่อย ๆ โตขึ้น หลายอย่างก็เริ่มถูกลง เครือข่ายขยายออกไป คนเข้าถึงได้มากขึ้น สุดท้ายจากสิ่งที่เคยดูไกลตัว ก็กลายเป็นของที่แทบขาดไม่ได้ในชีวิตประจำวัน

มันเลยมีคนเริ่มมองว่า ดาต้าเซ็นเตอร์บนอวกาศอาจกำลังอยู่ในจุดคล้าย ๆ กัน

วันนี้มันยังดูแพง ยังดูเกินจริง ยังเหมือนโปรเจกต์ที่ต้องใช้เงินมหาศาล แต่หลายเทคโนโลยีที่เปลี่ยนโลก ก็เคยเริ่มจากจุดที่คนส่วนใหญ่มองว่า “ไม่มีทางคุ้ม” มาก่อนเหมือนกัน

อีกอย่าง โลกตอนนี้ก็ไม่ได้ใช้คอมพิวเตอร์แบบเมื่อก่อนแล้ว AI, cloud และระบบประมวลผลต่าง ๆ โตเร็วมาก จนหลายประเทศเริ่มกังวลเรื่องพลังงานมากขึ้น ดาต้าเซ็นเตอร์ใหม่บางแห่งก็ยังต้องเร่งขยายตามความต้องการที่เพิ่มขึ้น

พอมองแบบนี้ แนวคิดเอาเซิร์ฟเวอร์ขึ้นไปอยู่นอกโลก เลยเริ่มไม่ใช่เรื่องหลุดโลกเท่าเมื่อก่อน

อีกจุดที่เปลี่ยนไปมากคือ ค่าใช้จ่ายด้านอวกาศที่ลดลงจากอดีต เมื่อก่อนการส่งอะไรขึ้นไปนอกโลกเป็นเรื่องระดับรัฐบาลมหาอำนาจ แต่ช่วงหลังบริษัทเอกชนเข้ามาแข่งกันมากขึ้น ทำให้ต้นทุนหลายอย่างมีแนวโน้มลดลง

แน่นอนว่า ยังไม่มีใครรู้ว่าดาต้าเซ็นเตอร์บนอวกาศจะเกิดขึ้นจริงในระดับใช้งานทั่วโลกไหม หรือสุดท้ายจะเป็นแค่ไอเดียที่ค่อย ๆ เงียบหายไปในอนาคต

แต่ประโยคที่ว่า “มันแพงเกินไป ไม่มีทางเกิดจริง” โลกเคยพูดกับอินเทอร์เน็ตมาแล้วครั้งหนึ่งเหมือนกัน