ทำไม ‘ดนตรี’ ถึงเป็นสิ่งเดียวที่เข้าถึงทุกส่วนของสมองพร้อมกัน — ประสาทวิทยาของเสียงที่รักษาได้”

ลองนึกถึงเพลงที่ทำให้ขนลุกได้ทันทีที่ได้ยิน เพลงที่พาคุณกลับไปยังความทรงจำเมื่อหลายปีก่อนอย่างชัดเจน หรือเพลงที่ช่วยให้ผ่านช่วงเวลาที่ยากที่สุดในชีวิตได้ ดนตรีทำสิ่งเหล่านี้ได้เพราะมันไม่ได้แค่ “ผ่านหู” มันเข้าถึงสมองในวิธีที่ไม่มีสิ่งกระตุ้นอื่นใดทำได้เหมือนกัน
ดนตรีกับสมองทั้งใบ
Oliver Sacks นักประสาทวิทยาชื่อดังผู้เขียน “Musicophilia” อธิบายว่าดนตรีกระตุ้นการทำงานของสมองในพื้นที่จำนวนมากกว่ากิจกรรมใดๆ ที่มนุษย์ทำ รวมถึง Auditory Cortex ที่ประมวลผลเสียง Motor Cortex ที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหว Limbic System ที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์ Hippocampus ที่เกี่ยวข้องกับความทรงจำ และ Prefrontal Cortex ที่เกี่ยวข้องกับการตัดสินใจ ทั้งหมดนี้ทำงานพร้อมกันเมื่อเราฟังดนตรี
ทำไมดนตรีถึงเรียกความทรงจำได้แม่นยำที่สุด
เราอาจจำชื่อคนที่เคยรักไม่ได้ แต่ถ้าได้ยินเพลงที่เคยฟังด้วยกัน ทุกอย่างกลับมาทันที ปรากฏการณ์นี้เกิดจากการที่ดนตรีถูกเก็บในส่วน Autobiographical Memory ของ Hippocampus ซึ่งเป็นส่วนที่แข็งแกร่งที่สุดและทนทานต่อการเสื่อมถอยมากที่สุด นั่นคือเหตุผลที่ผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์ที่ไม่จำชื่อลูกได้แล้วยังสามารถร้องเพลงที่รู้จักตั้งแต่เด็กได้อย่างสมบูรณ์
ดนตรีบำบัดที่ใช้ในทางการแพทย์จริงๆ
ดนตรีบำบัดหรือ Music Therapy เป็นสาขาวิชาชีพที่ได้รับการรับรองและใช้ในโรงพยาบาลชั้นนำทั่วโลก งานวิจัยพบว่าดนตรีช่วยลดความเจ็บปวดหลังผ่าตัดได้โดยไม่ต้องใช้ยา ช่วยให้ผู้ป่วยโรคพาร์กินสันเดินได้ดีขึ้นโดยการให้จังหวะที่สมองขาดหายไปกลับมา ช่วยลดความวิตกกังวลก่อนการทำหัตถการทางการแพทย์ และช่วยให้ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองฟื้นฟูการพูดได้เร็วขึ้นผ่านการร้องเพลง
เพลงประเภทไหนดีต่อสมองมากที่สุด?
งานวิจัยพบว่าไม่มี “เพลงที่ดีที่สุด” สำหรับทุกคน เพราะการตอบสนองต่อดนตรีเป็นเรื่องส่วนตัวมาก แต่สิ่งที่สำคัญที่สุดคือว่าดนตรีนั้นทำให้คุณรู้สึกอย่างไร ดนตรีที่ทำให้รู้สึก “Chills” หรือขนลุกเกิดจากการที่สมองปล่อย Dopamine ในระดับสูง และการตอบสนองนั้นเชื่อมโยงกับความรู้สึกเชื่อมต่อกับสิ่งที่ยิ่งใหญ่กว่าตัวเอง
ถ้าดนตรีไม่ใช่ยา แต่มันรักษาได้ในแบบที่ยาหลายชนิดทำไม่ได้ บางทีคำว่า “ยา” อาจต้องนิยามใหม่