เจาะลึก 12 กิโลเมตร! เปิดตำนาน "หลุมเจาะซูเปอร์ดีปโคล่า" และความจริงของเสียงจากนรก

มนุษยชาติเคยส่งยานอวกาศเดินทางไปไกลหลายล้านกิโลเมตรเพื่อสำรวจดวงดาวอันห่างไกล แต่สำหรับการสำรวจลึกลงไปใต้ฝ่าเท้าของเราเองกลับเป็นเรื่องที่ยากลำบากยิ่งกว่า โครงการ "หลุมเจาะซูเปอร์ดีปโคล่า" (Kola Superdeep Borehole) จึงถือกำเนิดขึ้นในยุคสงครามเย็นโดยสหภาพโซเวียต เพื่อท้าทายขีดจำกัดของมนุษย์ในการเดินทางสู่ใจกลางโลก

 โครงการวิทยาศาสตร์บริสุทธิ์นี้ไม่ได้ทำเพื่อขุดหาขุมทรัพย์หรือน้ำมัน แต่มีเป้าหมายเพื่อลอกแผ่นเปลือกโลกออกดูว่ามีอะไรรอเราอยู่ข้างล่าง และนั่นคือจุดเริ่มต้นของทั้งการค้นพบที่สะเทือนวงการธรณีวิทยา รวมถึงตำนานสยองขวัญที่เล่าขานกันมาจนถึงปัจจุบัน

มหาหลุมลึกดิ่งที่ลึกที่สุดในประวัติศาสตร์

หลุมเจาะซูเปอร์ดีปโคล่า (รหัส SG-3) ตั้งอยู่บริเวณคาบสมุทรโคล่า ทางตอนเหนือของรัสเซีย มีข้อมูลทางเทคนิคที่น่าอัศจรรย์ดังนี้

• ความลึกดิ่งลึกที่สุดในโลก: ตัวหลุมเจาะลึกลงไปในแนวดิ่งถึง 12,262 เมตร (ประมาณ 12.2 กิโลเมตร)

• ลึกกว่าร่องมหาสมุทรมาเรียนา: หากนำยอดเขาเอเวอเรสต์หรือร่องลึกก้นสมุทรที่ลึกที่สุดในโลก (ลึกประมาณ 11,034 เมตร) มาหย่อนลงไปในหลุมนี้ ยอดเขาก็ยังจมหายไปไม่ถึงก้นหลุม

• ปากหลุมแคบอย่างเหลือเชื่อ: แม้จะมีความลึกมหาศาล แต่ปากหลุมเจาะกลับมีความกว้างเพียงประมาณ 9 นิ้ว (23 เซนติเมตร) เท่านั้น ซึ่งแคบพอๆ กับฝาท่อระบายน้ำตามบ้านเรือน

  

กำแพงความร้อนและเหตุผลที่ต้องหยุดเจาะ

เดิมทีทีมนักวิทยาศาสตร์ตั้งเป้าหมายจะเจาะให้ถึงความลึก 15,000 เมตร แต่แผนการทั้งหมดต้องหยุดชะงักและปิดตัวลงเนื่องจากอุปสรรคทางธรรมชาติที่เกินกว่าเทคโนโลยีในยุคนั้นจะต้านทานได้

• อุณหภูมิที่สูงเกินคาดเดา: ที่ความลึก 12 กิโลเมตร อุณหภูมิใต้ผิวโลกพุ่งสูงถึง 180 องศาเซลเซียส ซึ่งสูงกว่าที่คาดการณ์ไว้ตอนแรกเกือบเท่าตัว (เดิมคาดไว้เพียง 100 องศาเซลเซียส)

• สภาพหินที่เปลี่ยนไป: ความร้อนและความดันที่มหาศาลส่งผลให้ชั้นหินที่ความลึกระดับนั้นหมดความแข็งเปราะ แต่กลับมีสภาพเหนียวและยืดหยุ่นคล้าย "พลาสติกเหลว" ส่งผลให้เมื่อถอนหัวเจาะขึ้นมา หินจะไหลกลับมาปิดรูเจาะ คุมทิศทางได้ยาก และทำให้อุปกรณ์ทนความร้อนต้านทานไม่ไหวจนต้องยุติโครงการไปในที่สุด

  

การค้นพบทางวิทยาศาสตร์ที่หักล้างตำราเดิม

แม้จะไปไม่ถึงเป้าหมายที่ตั้งไว้ แต่สิ่งที่ได้กลับมาคือชุดข้อมูลที่พลิกประวัติศาสตร์ธรณีวิทยาหลายด้าน

• พบน้ำในชั้นลึก: นักวิทยาศาสตร์พบโมเลกุลของน้ำที่เกิดจากปฏิกิริยาทางเคมีของแร่ธาตุในระดับลึก ซึ่งเดิมเคยเชื่อกันว่าชั้นหินที่ลึกขนาดนั้นต้องแห้งสนิทไม่มีความชื้นอยู่เลย

• ฟอสซิลจุลินตรีย์ล้านปี: มีการค้นพบซากฟอสซิลของจุลินตรีย์เซลล์เดียวโบราณมากกว่า 20 ชนิดที่ความลึกกว่า 6 กิโลเมตร แสดงให้เห็นว่าสิ่งมีชีวิตสามารถทนทานต่อแรงกดดันและอุณหภูมิสูงได้อย่างเหลือเชื่อ

• โครงสร้างแผ่นเปลือกโลกแบบใหม่: ทฤษฎีเดิมเชื่อว่าเปลือกโลกแบ่งแยกชั้นหินแกรนิตและหินบะซอลต์ออกจากกันอย่างชัดเจน แต่ผลจากการเจาะจริงพบว่า โครงสร้างหินไม่ได้เปลี่ยนชนิด แต่เป็นการเปลี่ยนสภาพทางกายภาพเนื่องจากความดันและความร้อนต่างหาก

  

ตำนานเมืองลี้ลับ "หลุมสู่นรก" (Well to Hell)

        นอกเหนือจากเรื่องราวทางวิทยาศาสตร์แล้ว หลุมเจาะแห่งนี้ยังเป็นต้นกำเนิดของข่าวลือระดับโลกในยุค 90s ที่เล่าต่อๆ กันมาว่า ทีมนักวิจัยได้หย่อนไมโครโฟนทนความร้อนลงไปที่ก้นหลุมเพื่อบันทึกเสียงการเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลก แต่สิ่งที่ได้ยินกลับเป็นเสียงหวีดร้องแสนทรมานของดวงวิญญาณนับล้านดวง จนทำให้ทีมงานขวัญผวาและต้องรีบสั่งปิดหลุมเจาะทันที เพราะเชื่อว่าพวกเขาได้เจาะทะลุเข้าไปถึง "ขุมนรก" แล้ว

        แต่ในความเป็นจริง เรื่องราวทั้งหมดเป็นเพียงเรื่องเล่าลือ (Urban Legend) ที่ถูกแต่งเติมขึ้นมา ความจริงที่โครงการต้องปิดตัวลงเป็นเพราะปัญหาทางเทคนิคเรื่องความร้อนของชั้นหิน และการขาดแคลนงบประมาณสนับสนุนหลังจากสหภาพโซเวียตล่มสลาย

        หลุมเจาะซูเปอร์ดีปโคล่าในปัจจุบัน คงเหลือทิ้งไว้เพียงซากปรักหักพังของอาคารวิจัยที่ปล่อยให้รกร้าง ปากหลุมถูกปิดตายด้วยฝาเหล็กหนาขันน็อตอย่างหนาแน่นแน่นหนา แต่อย่างไรก็ตาม ความพยายามและความสำเร็จในการเจาะลึกลงไปถึง 12.2 กิโลเมตรก็ยังคงเป็นหมุดหมายสำคัญของมนุษยชาติ และเป็นสถิติความลึกในแนวดิ่งที่ยังไม่มีโครงการใดบนโลกสามารถทำลายลงได้จนถึงทุกวันนี้