ทำไมคนบางคนถึง 'ไม่รู้สึกอะไรเลย' หลังเหตุการณ์เลวร้าย

เกิดเหตุการณ์ที่ควรจะทำให้เจ็บปวดมาก แต่กลับไม่รู้สึกอะไรเลย ไม่ร้องไห้ ไม่โกรธ ไม่เสียใจ แค่ว่างเปล่า บางคนรู้สึกผิดกับตัวเองว่าทำไมถึงไม่รู้สึกอะไร คิดว่าตัวเองอาจเย็นชาหรือไม่ปกติ แต่ความจริงคือ Emotional Numbness หรือความชาทางอารมณ์คือหนึ่งในกลไกการป้องกันตัวที่ชาญฉลาดที่สุดของสมองมนุษย์

กลไกการป้องกันตัวของสมอง

เมื่อเผชิญกับความเจ็บปวดทางอารมณ์ที่รุนแรงเกินกว่าที่ระบบประสาทจะรับได้ในขณะนั้น สมองส่วน Prefrontal Cortex จะ "ปิด" การเชื่อมต่อกับ Amygdala ที่ประมวลผลอารมณ์ชั่วคราว เป็นกระบวนการที่คล้ายกับ "Circuit Breaker" ในวงจรไฟฟ้า ป้องกันไม่ให้ระบบโดยรวมพังทั้งหมด ในทางวิวัฒนาการ มันเป็นสิ่งที่ทำให้มนุษย์สามารถทำงานต่อได้ในสถานการณ์วิกฤต แม้ว่าภายในกำลังรับมือกับบางอย่างที่ใหญ่มาก

ความชาทางอารมณ์มีหลายรูปแบบ

รูปแบบแรกคือความชาเฉียบพลันที่เกิดทันทีหลังเหตุการณ์เลวร้าย เช่น การสูญเสียคนรัก อุบัติเหตุ หรือข่าวร้ายที่กระทันหัน รูปแบบที่สองคือความชาเรื้อรังที่พัฒนาขึ้นเมื่อสมองเรียนรู้ว่าการรู้สึกอะไรก็ตามนำมาซึ่งความเจ็บปวดเสมอ และตัดสินใจ "ปิดระบบ" เป็นค่าเริ่มต้น รูปแบบที่สองนี้พบบ่อยในคนที่ผ่านความเครียดเรื้อรัง การถูกทำร้าย หรือความสัมพันธ์ที่เป็นพิษมาเป็นเวลานาน

สัญญาณที่บอกว่าความชาทางอารมณ์กำลังส่งผลเสีย

เมื่อความชานั้นเริ่มขัดขวางชีวิตประจำวัน เช่น ไม่สามารถรู้สึกยินดีกับสิ่งที่เคยทำให้มีความสุข ไม่รู้สึกเชื่อมต่อกับคนที่รัก หรือรู้สึกเหมือนมองชีวิตผ่านกระจกหนาๆ นั่นคือสัญญาณที่ควรใส่ใจ นักจิตวิทยาเรียกสภาวะนั้นว่า Depersonalization หรือ Dissociation และมันต้องการการดูแลที่เหมาะสม

วิธีค่อยๆ กลับมารู้สึกได้อีกครั้ง

นักบำบัดแนะนำว่าการเริ่มต้นด้วยความรู้สึกทางกายมักปลอดภัยกว่าการพยายามสัมผัสอารมณ์โดยตรง เช่น การจดจ่อกับความรู้สึกของน้ำอุ่นที่ไหลผ่านมือ กลิ่นของอาหาร หรือเสียงดนตรีที่ชอบ Somatic Therapy หรือการบำบัดที่เน้นร่างกายเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพสูงสำหรับคนที่มีความชาทางอารมณ์เรื้อรัง

ความชาทางอารมณ์ไม่ได้แปลว่าคุณเสียหาย มันแปลว่าคุณผ่านบางอย่างที่หนักมาก และสมองของคุณทำงานอย่างดีที่สุดเพื่อปกป้องคุณ