เปิดเทอม 2569 ค่าใช้จ่ายพ่อแม่พุ่ง รายการไหนลดได้น้อยที่สุด

ถ้าดูจากภาระจริงของครอบครัวช่วงเปิดเทอม 2569 รายการที่ลดได้น้อยที่สุดมักเป็นค่าเทอมและค่าธรรมเนียมการศึกษา เพราะเป็นค่าใช้จ่ายที่ผูกกับโรงเรียนโดยตรง ต่างจากชุดนักเรียน กระเป๋า รองเท้า หรืออุปกรณ์การเรียนที่ยังพอเลือกซื้อใหม่บางชิ้น ซ่อมของเดิม หรือใช้ต่อจากพี่น้องได้บางส่วน

ผลสำรวจที่เผยแพร่ช่วงก่อนเปิดเทอมปีการศึกษา 2569 ระบุว่า ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยโดยรวมของผู้ปกครองอยู่ที่ 29,930 บาท โดยโรงเรียนรัฐบาลห้องปกติอยู่ที่ 10,975 บาท โรงเรียนรัฐบาลห้องพิเศษ 33,874 บาท โรงเรียนเอกชนภาคภาษาไทย 31,040 บาท และโรงเรียนเอกชน 2 ภาษา 52,660 บาท ขณะที่ผู้ปกครอง 48.3% ระบุว่าค่าใช้จ่ายปีนี้เพิ่มขึ้น

ค่าเทอมคือรายจ่ายที่ต่อรองยากที่สุด

ในบ้านที่มีลูกวัยเรียน รายจ่ายเปิดเทอมไม่ได้มาเป็นชิ้นเดียว แต่จะมาเป็นชุดพร้อมกัน ทั้งค่าเทอม ค่าบำรุง ค่าแรกเข้า ค่ากิจกรรม ชุดนักเรียน รองเท้า กระเป๋า หนังสือ สมุด ปากกา และค่าเดินทาง

รายการที่ทำให้หลายบ้านรู้สึกหนักที่สุดไม่ใช่ของชิ้นเล็ก ๆ แต่เป็นเงินก้อนที่ต้องจ่ายให้ทันกำหนด โดยเฉพาะค่าเทอมและค่าธรรมเนียมการศึกษา เพราะมักเลื่อนไม่ได้มาก และลดจำนวนชิ้นไม่ได้เหมือนการซื้อของใช้

ชุดนักเรียนยังพอใช้ตัวเก่าได้ถ้ายังใส่ได้ รองเท้าอาจเลือกคู่ที่ราคาถูกลง กระเป๋าอาจซ่อมหรือใช้ใบเดิมต่อได้ แต่ค่าเทอมไม่ใช่ของที่เลือกซื้อครึ่งหนึ่งแล้วพอผ่านไปก่อน

นี่คือจุดที่พ่อแม่หลายบ้านเจอพร้อมกัน

จ่ายช้าไม่ได้
ตัดออกไม่ได้
ลดเองก็ไม่ได้ง่าย

สำหรับโรงเรียนบางประเภท ค่าใช้จ่ายก้อนนี้ยิ่งต่างกันมาก ตัวเลขเฉลี่ยของโรงเรียนเอกชน 2 ภาษาอยู่สูงกว่าโรงเรียนรัฐบาลห้องปกติหลายเท่า จึงไม่แปลกที่ครอบครัวที่มีลูกมากกว่า 1 คนจะรู้สึกว่าช่วงเปิดเทอมเป็นช่วงเงินตึงที่สุดของปี

ของใช้เปิดเทอมยังพอประหยัดได้ แต่ไม่ได้แปลว่าไม่หนัก

รายการอย่างชุดนักเรียน หนังสือ อุปกรณ์การเรียน และค่าเดินทางยังเป็นภาระใหญ่ เพียงแต่บางรายการมีช่องให้ประหยัดได้มากกว่า

เช่น ชุดนักเรียนอาจซื้อเฉพาะตัวที่จำเป็นก่อน กระเป๋าอาจใช้ใบเดิม รองเท้าบางบ้านซื้อคู่เดียวก่อนแล้วค่อยเติมทีหลัง ส่วนสมุด ปากกา ดินสอ และอุปกรณ์ย่อย อาจทยอยซื้อได้ถ้าโรงเรียนไม่ได้กำหนดครบตั้งแต่วันแรก

แต่การประหยัดแบบนี้ก็มีเพดานของมัน

เด็กที่โตเร็วอาจใส่ชุดเก่าไม่ได้ เด็กที่เปลี่ยนระดับชั้นอาจต้องซื้อเครื่องแบบใหม่ทั้งหมด บางโรงเรียนมีรูปแบบชุดพละ ชุดลูกเสือ ชุดกิจกรรม หรืออุปกรณ์เฉพาะที่ต้องใช้จริง ทำให้รายจ่ายที่ดูเหมือนลดได้ สุดท้ายก็ยังต้องจ่ายอยู่ดี

ข่าวภาคสนามช่วงก่อนเปิดเทอม 2569 ยังสะท้อนว่าหลายครอบครัวเลือกซ่อมชุดเก่า ใช้ของต่อจากพี่น้อง หารายได้เสริม หรือแม้แต่นำทรัพย์สินไปจำนำเพื่อหมุนเงินรับมือค่าเปิดเทอม

พูดง่าย ๆ คือ รายการเล็กประหยัดได้บ้าง แต่เมื่อรวมหลายชิ้นเข้าด้วยกัน ก็ยังกลายเป็นเงินก้อนใหญ่เหมือนเดิม

อ่านค่าใช้จ่ายเปิดเทอมอย่างไรไม่ให้เข้าใจผิด

ตัวเลขค่าใช้จ่ายเฉลี่ยไม่ควรเอาไปเทียบกับทุกบ้านแบบตรง ๆ เพราะแต่ละครอบครัวมีเงื่อนไขต่างกันมาก

บ้านที่ลูกเรียนโรงเรียนรัฐบาลห้องปกติ อาจหนักคนละแบบกับบ้านที่ลูกเรียนห้องพิเศษหรือโรงเรียนเอกชน บ้านที่มีลูกคนเดียวก็ไม่เหมือนบ้านที่มีลูกสองหรือสามคน ส่วนบ้านที่มีของเดิมใช้ต่อได้ ย่อมจ่ายน้อยกว่าบ้านที่ต้องซื้อใหม่แทบทั้งหมด

ก่อนสรุปว่าค่าเปิดเทอมแพงตรงไหน ควรแยกเป็น 3 กลุ่มใหญ่ก่อน

กลุ่มแรกคือค่าใช้จ่ายบังคับ เช่น ค่าเทอม ค่าธรรมเนียม และค่าใช้จ่ายที่โรงเรียนกำหนด

กลุ่มที่สองคือค่าใช้จ่ายจำเป็นแต่เลือกวิธีซื้อได้ เช่น ชุดนักเรียน รองเท้า กระเป๋า และอุปกรณ์การเรียน

กลุ่มที่สามคือค่าใช้จ่ายเสริม เช่น เรียนพิเศษ กิจกรรมเพิ่มเติม หรือของใช้ที่ยังไม่จำเป็นในวันเปิดเทอมแรก

เมื่อแยกแบบนี้จะเห็นชัดขึ้นว่า รายการที่ลดไม่ได้มากที่สุดมักอยู่ในกลุ่มแรก ส่วนกลุ่มที่สองและสามยังพอวางแผน ตัดบางอย่างออก หรือเลื่อนซื้อได้ตามสถานการณ์ของแต่ละครอบครัว

สำหรับพ่อแม่ที่กำลังจัดงบ วิธีที่ช่วยได้คือเริ่มจากจ่ายรายการบังคับก่อน แล้วค่อยแบ่งของใช้เป็น “ต้องใช้ทันที” กับ “ซื้อทีหลังได้” วิธีนี้ไม่ทำให้ค่าใช้จ่ายหายไปทั้งหมด แต่ช่วยลดแรงกดดันในสัปดาห์เปิดเทอมได้พอสมควร

สรุปแล้ว เปิดเทอม 2569 รายการที่ลดได้น้อยที่สุดคือค่าเทอมและค่าธรรมเนียมการศึกษา เพราะเป็นเงินก้อนที่ผูกกับระบบโรงเรียนโดยตรง ส่วนชุดนักเรียนและอุปกรณ์การเรียนแม้ยังหนัก แต่ยังมีทางประหยัดได้บางส่วน ขึ้นอยู่กับของเดิมที่มี ระดับชั้นของลูก และเงื่อนไขของแต่ละโรงเรียน