รู้หรือไม่? กว่าจะเป็น 'กรุงเทพมหานคร' เมืองหลวงเราเคยเปลี่ยนชื่อมาแล้วหลายครั้ง

        กรุงเทพมหานคร เมืองหลวงที่เป็นศูนย์กลางความเจริญของไทย มีประวัติศาสตร์การพระราชทานนามและปรับปรุงชื่อเมืองมาอย่างยาวนานหลายรัชกาล เดิมทีพื้นที่แถบนี้เป็นที่รู้จักในนาม "บางกอก" แต่เมื่อมีการสถาปนาราชธานีใหม่ พระมหากษัตริย์ไทยหลายพระองค์ทรงมีพระราชวินิจฉัยปรับปรุงนามพระนครให้มีความสง่างามตามยุคสมัย จนกลายเป็นชื่อเมืองที่ยาวที่สุดในโลกในปัจจุบัน 

พัฒนาการของชื่อราชธานีเกิดจากการขัดเกลาและพระราชทานนามจากพระมหากษัตริย์ถึง 3 พระองค์ ดังนี้:

• รัชกาลที่ 1 (พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช): เมื่อทรงสถาปนาราชธานีในปี พ.ศ. 2325 ทรงพระราชทานนามเริ่มแรกว่า “กรุงรัตนโกสินทร์อินท์อโยธยา” ก่อนจะมีการปรับปรุงให้ยาวขึ้นในภายหลังเพื่อให้ยิ่งใหญ่สมเป็นราชธานีใหม่

• รัชกาลที่ 3 (พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว): ทรงมีพระราชวินิจฉัยแก้ไขนามพระนครบางส่วนให้มีความไพเราะยิ่งขึ้นเป็น “กรุงเทพมหานคร บวรรัตนโกสินท์ มหินทอยุธยา”

• รัชกาลที่ 4 (พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว): ทรงทำการปรับปรุงครั้งสำคัญโดยเปลี่ยนคำว่า "บวร" เป็น "อมร" และแก้ไขสร้อยนามส่วนอื่นๆ จนกลายเป็นชื่อเต็มอย่างเป็นทางการที่ใช้ในปัจจุบันคือ "กรุงเทพมหานคร อมรรัตนโกสินทร์ มหินทรายุธยา มหาดิลกภพ นพรัตนราชธานีบูรีรมย์ อุดมราชนิเวศน์มหาสถาน อมรพิมานอวตารสถิต สักกะทัตติยวิษณุกรรมประสิทธิ์"

  

จากจังหวัดสู่รูปแบบการปกครองพิเศษ "กรุงเทพมหานคร"

สำหรับการใช้ชื่อ "กรุงเทพมหานคร" ในฐานะรูปแบบการปกครองส่วนท้องถิ่นพิเศษนั้น มีจุดเริ่มต้นในช่วงปี พ.ศ. 2514 - 2515 ดังนี้:

• พ.ศ. 2514: มีการควบรวม "จังหวัดพระนคร" และ "จังหวัดธนบุรี" เข้าด้วยกัน โดยใช้ชื่อว่า "นครหลวงกรุงเทพธนบุรี"

• พ.ศ. 2515: เมื่อวันที่ 14 ธันวาคม ได้มีการปรับปรุงระเบียบการปกครองใหม่และเปลี่ยนชื่อเป็น "กรุงเทพมหานคร" เพื่อใช้บริหารงานท้องถิ่นมาจนถึงปัจจุบัน

        นามของเมืองหลวงไทยไม่ได้เกิดขึ้นเพียงครั้งเดียว แต่ผ่านการสั่งสมและเจียระไนทางภาษามาอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่การสถาปนาในรัชกาลที่ 1 การปรับปรุงในรัชกาลที่ 3 จนถึงการขัดเกลาให้สมบูรณ์ในรัชกาลที่ 4 ส่วนการกำหนดชื่อเรียกทางการเพื่อการบริหารพื้นที่นั้นถูกตราขึ้นในปี พ.ศ. 2515 เพื่อรองรับการขยายตัวของเมืองหลวงที่เติบโตอย่างรวดเร็ว