ทำไมคนจังหวัดนี้ถึงอายุยืน เปิด 5 จังหวัดของไทยที่มีคนอายุยืนมากที่สุด หลายพื้นที่มีคนอายุเกิน 100 ปีเพียบ

สวัสดีชาวโพสต์จังกันทุกคน เคยสังเกตไหมว่า คนแก่บางจังหวัดของไทยดูแข็งแรงแบบน่าเหลือเชื่อ  

บางคนอายุเกิน 90 แต่ยังเดินตลาดเอง ทำสวนเอง หรือขี่จักรยานได้สบายๆ ขณะที่บางพื้นที่กลับเริ่มมีปัญหาโรคเรื้อรังตั้งแต่อายุยังไม่มาก

ช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา นักวิจัยด้านประชากรศาสตร์และสาธารณสุขของไทยเริ่มสนใจเรื่องนี้มากขึ้น เพราะพบว่าบางจังหวัดของประเทศไทยมี อัตราคนอายุยืน

สูงกว่าค่าเฉลี่ยประเทศอย่างชัดเจน ทั้งจำนวนผู้สูงอายุ 80 ปีขึ้นไป และจำนวน ศตวรรษิกชน หรือผู้ที่มีอายุเกิน 100 ปี

ที่น่าสนใจก็คือ ปัจจัยไม่ได้มีแค่เรื่องพันธุกรรม แต่เกี่ยวข้องกับอาหาร วิถีชีวิต สิ่งแวดล้อม และความสัมพันธ์ในครอบครัวแบบไทยๆ ด้วย

หนึ่งในจังหวัดที่ถูกพูดถึงมากที่สุดคือ น่าน

จังหวัดเล็กๆ ทางภาคเหนือแห่งนี้ ถูกมองว่าเป็นพื้นที่ที่ผู้สูงอายุมีคุณภาพชีวิตดีมาก หลายอำเภอยังคงใช้ชีวิตแบบ Slow Life ผู้คนไม่เร่งรีบ อากาศดี และยังมีพื้นที่สีเขียวจำนวนมาก

นักวิจัยพบว่าผู้สูงอายุในน่านจำนวนมากยังคงทำกิจกรรมทางกายทุกวัน เช่น เดินขึ้นลงเนิน ทำสวน ปลูกผัก หรือทำไร่เบาๆ ซึ่งช่วยให้ร่างกายยังแข็งแรงแม้อายุมากแล้ว

อาหารพื้นบ้านของคนเหนือเองก็มีส่วนสำคัญ เพราะส่วนใหญ่เน้นผัก สมุนไพร ปลา และอาหารปรุงสด ลดอาหารแปรรูปและของทอดหนักๆ ทำให้อัตราโรคอ้วนและโรคหัวใจต่ำกว่าหลายพื้นที่ในเมืองใหญ่

อีกจังหวัดที่สถิติน่าสนใจมากคือ แพร่ และ อุตรดิตถ์

สองจังหวัดนี้มักติดอันดับพื้นที่ที่มีสัดส่วนผู้สูงอายุสูงต่อเนื่องมาหลายปี โดยเฉพาะกลุ่มคนอายุ 85 ปีขึ้นไป

สิ่งที่คล้ายกันคือ คนในพื้นที่ยังคงใช้ชีวิตใกล้ชิดชุมชน ครอบครัวใหญ่ยังอยู่รวมกัน ลูกหลานดูแลพ่อแม่ค่อนข้างใกล้ชิด ต่างจากสังคมเมืองที่ผู้สูงอายุจำนวนมากอยู่คนเดียว

นักจิตวิทยาผู้สูงอายุเคยอธิบายว่า ความรู้สึกว่าตัวเองยังมีคุณค่า เป็นปัจจัยสำคัญมากต่ออายุขัย คนแก่ที่ยังมีคนพูดคุย ยังได้ออกไปพบเพื่อน หรือยังรู้สึกว่าตัวเองมีหน้าที่ในบ้าน มักมีสุขภาพจิตดีกว่าและมีโอกาสเกิดภาวะซึมเศร้าน้อยกว่า

ส่วน กรุงเทพมหานคร แม้จะเต็มไปด้วยมลพิษและความเครียด แต่กลับเป็นจังหวัดที่มีจำนวนคนอายุเกิน 100 ปีมากที่สุดของประเทศ 

เหตุผลสำคัญคือ ระบบสาธารณสุข

กรุงเทพฯ มีโรงพยาบาลขนาดใหญ่จำนวนมาก เข้าถึงแพทย์เฉพาะทางง่าย มีเทคโนโลยีการรักษาทันสมัย และมีระบบดูแลผู้สูงอายุที่ครบกว่าในหลายจังหวัด

พูดง่ายๆ คือ แม้คนกรุงอาจป่วยมากกว่า แต่ก็ รักษาได้เร็วกว่า เช่นกัน

โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่ตรวจสุขภาพสม่ำเสมอ ควบคุมโรคเรื้อรังได้ดี ก็มีโอกาสอายุยืนมากขึ้นกว่าสมัยก่อนมาก

จังหวัดใกล้กรุงเทพฯ อย่าง นนทบุรี ก็เริ่มถูกมองว่าเป็นเมืองแห่งวัยเกษียณของไทยเหมือนกัน 

หลายพื้นที่ยังมีสวน พื้นที่สีเขียว และชุมชนเงียบสงบ แต่ขณะเดียวกันก็เข้าถึงโรงพยาบาลชั้นนำได้ง่าย ทำให้ผู้สูงอายุมีทั้งคุณภาพชีวิตและความสะดวกด้านการรักษา

อีกจังหวัดที่น่าสนใจคือ สมุทรปราการ

แม้หลายคนจะมองว่าเป็นเมืองอุตสาหกรรม แต่ในชุมชนเก่าแถบริมน้ำยังพบผู้สูงอายุจำนวนมากที่สุขภาพแข็งแรงและอายุยืน

นักสังคมศาสตร์มองว่าเป็นผลจาก สายใยครอบครัว และวิถีชุมชนดั้งเดิม เพราะหลายบ้านยังอยู่กันหลายรุ่น ผู้สูงอายุไม่ถูกแยกออกจากครอบครัว ทำให้มีคนดูแลใกล้ชิดทั้งด้านร่างกายและจิตใจ

ปัจจุบัน ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่ สังคมสูงวัยเต็มรูปแบบ อย่างรวดเร็ว โดยข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติระบุว่า คนไทยอายุเกิน 60 ปีมีสัดส่วนมากกว่า 20% ของประชากรทั้งหมดแล้ว

สิ่งที่น่าสนใจคือ นักวิจัยเริ่มพบว่า อายุยืน กับ อายุยืนแบบสุขภาพดี ไม่เหมือนกัน

บางคนอายุยืนแต่ป่วยติดเตียงหลายปี ขณะที่บางคนแม้อายุ 90 ยังเดินเหินและใช้ชีวิตได้เอง

และจากข้อมูลหลายงานวิจัย ปัจจัยที่ส่งผลต่อการมีอายุยืนแบบสุขภาพดีมากที่สุด กลับไม่ใช่เรื่องเงินเสมอไป แต่เป็นเรื่องง่ายๆ อย่าง

• การกินอาหารสด
• การเคลื่อนไหวร่างกายทุกวัน
• การนอนพอ
• ความเครียดต่ำ
• การมีครอบครัวหรือสังคมที่อบอุ่น
• และการเข้าถึงระบบสาธารณสุขที่ดี

พูดง่ายๆ คือ วิถีชีวิต สำคัญกว่าที่หลายคนคิดมาก 

หลายพื้นที่ในไทยอาจไม่ได้ร่ำรวยที่สุด แต่กลับมีผู้สูงอายุที่แข็งแรงและมีความสุขจำนวนมาก จนบางนักวิจัยเริ่มเปรียบเทียบกับแนวคิด Blue Zone หรือพื้นที่คนอายุยืนของโลกเลยทีเดียว

แหล่งที่มา

• สำนักงานสถิติแห่งชาติ
• กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
• สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล
• GISTDA Thailand Population Aging Report
• Thailand Longevity Database