นายกรัฐมนตรีของไทย ที่ดำรงตำแหน่งสั้นที่สุดในประวัติศาสตร์

ทวี บุณยเกตุ

เป็นนายกรัฐมนตรีไทยคนที่ 5 เป็นที่จดจำในประวัติศาสตร์การเมืองไทย
ในฐานะ “นายกรัฐมนตรีที่ดำรงตำแหน่งสั้นที่สุด” เข้ารับตำแหน่ง
เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม พ.ศ. 2488 ในช่วงปลายสงครามโลกครั้งที่ 2
ซึ่งประเทศไทยกำลังเผชิญภาวะเปลี่ยนผ่านทางการเมืองและการต่างประเทศ
อย่างเร่งด่วน รัฐบาลของเขาเกิดขึ้นเพื่อประคับประคองสถานการณ์
ในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อหลังสงคราม มากกว่าจะมุ่งนโยบายระยะยาว

ทวีมีพื้นเพเป็นนักการเมืองสายคณะราษฎร และมีบทบาทเกี่ยวข้อง
กับขบวนการเสรีไทยในช่วงสงคราม เขาได้รับการแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรี
ภายหลังการลาออกของควง อภัยวงศ์ ขณะที่ผู้นำตัวจริงที่คาดหมายกันไว้
คือ ม.ร.ว.เสนีย์ ปราโมช ยังไม่พร้อมเข้ารับตำแหน่ง ทำให้ทวีถูกเลือกให้ทำหน้าที่
“นายกรัฐมนตรีเฉพาะกาล” เพื่อให้การบริหารประเทศไม่สะดุดในช่วงเวลาที่เปราะบางที่สุด

แม้จะดำรงตำแหน่งเพียงระยะสั้น รัฐบาลของทวีก็มีภารกิจสำคัญหลายด้าน
โดยมีการแต่งตั้งคณะรัฐมนตรีในวันที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2488
และทวีควบตำแหน่งรัฐมนตรีหลายกระทรวงพร้อมกัน สะท้อนลักษณะรัฐบาลฉุกเฉิน
หนึ่งในเหตุการณ์สำคัญคือการออกประกาศเมื่อวันที่ 7 กันยายน พ.ศ. 2488
ให้กลับไปใช้ชื่อประเทศในภาษาอังกฤษว่า “Siam” และสัญชาติ “Siamese”
เพื่อจัดการภาพลักษณ์และสถานะของไทยในเวทีระหว่างประเทศช่วงหลังสงคราม

ทวี บุณยเกตุ ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีเพียง 17 วัน
(31 สิงหาคม – 17 กันยายน 2488) ซึ่งสั้นที่สุดในประวัติศาสตร์ไทย
เขาลาออกพร้อมคณะรัฐมนตรีเมื่อเห็นว่าภารกิจเร่งด่วนสำเร็จแล้ว
และเปิดทางให้รัฐบาลถัดไปเข้ามาดำเนินงานต่อ บทบาทของเขา
จึงไม่ใช่การปกครองยาวนาน แต่เป็น “รัฐบาลสะพาน” ที่ช่วยพาประเทศไทย
ข้ามผ่านช่วงเปลี่ยนผ่านหลังสงครามโลกครั้งที่ 2
อย่างมีเสถียรภาพและราบรื่นที่สุดเท่าที่สถานการณ์จะเอื้ออำนวย