วิตามินบีรวมช่วยเพิ่มพลังจริงไหม 3 กลุ่มเสี่ยงขาดและเวลากินที่เหมาะ

คนทำงานออฟฟิศที่รู้สึกล้าตอนบ่าย เดินไปร้านขายยาแถวตึกเพื่อซื้อ วิตามินบีรวม ไว้กินตอนเช้า อาจกำลังคาดหวังผิดทาง วิตามินบีไม่ใช่กาแฟชนิดเม็ด ไม่ออกฤทธิ์ในครึ่งชั่วโมงเหมือนคาเฟอีน แต่เป็นสารอาหารที่ร่างกายใช้ในการเปลี่ยนข้าว แกง และเนื้อสัตว์ ให้เป็นพลังงาน ถามใหม่ดีกว่าว่า ร่างกายเรามีเหตุให้ขาดวิตามินกลุ่มนี้จริงไหม

วิตามินบีรวมประกอบด้วย B1, B2, B6 และ B12 กับตัวอื่นๆ แต่ละตัวทำงานคนละหน้าที่ บางตัวเกี่ยวกับเส้นประสาท บางตัวเกี่ยวกับเซลล์เม็ดเลือดแดง วาดภาพง่ายๆ คือร่างกายมีอาหารเป็นวัตถุดิบ ส่วนวิตามินบีเป็นทีมงานหลังบ้านที่ช่วยให้กระบวนการเดินต่อ ขาดตัวใดตัวหนึ่งทีมก็สะดุด

อาการล้า สมองตื้อ นั่งทำงานแล้วลืมรายละเอียดเล็กๆ ที่หลายคนเจอ ไม่ได้แปลว่าขาดวิตามินบีอัตโนมัติ ความเครียด การนอนน้อย อาหารไม่ครบหมู่ โรคประจำตัว และยาบางชนิด ก็ทำให้รู้สึกแบบนี้ได้เช่นกัน

3 กลุ่มที่ควรระวังเรื่องวิตามินบีมากกว่าคนทั่วไป

กลุ่มแรกคือคนกินมังสวิรัติและ วีแกน ที่ตัดอาหารจากสัตว์ต่อเนื่องหลายปี วิตามินบี 12 พบมากในเนื้อสัตว์ ไข่ และนม คนที่งดของเหล่านี้โดยไม่วางแผนอาหารทดแทนหรือไม่กินอาหารเสริมเฉพาะ อาจเริ่มมีอาการชาปลายมือปลายเท้า อ่อนเพลียเรื้อรัง หรือภาวะ โลหิตจาง ในระยะยาว

กลุ่มที่สองคือผู้สูงอายุ ระบบดูดซึมในกระเพาะอาหารทำงานช้าลงตามวัย วิตามินที่กินเข้าไปในปริมาณเท่าเดิม อาจถูกร่างกายนำไปใช้ได้น้อยลง ผู้สูงอายุที่บ่นเหนื่อยง่าย กล้ามเนื้ออ่อนแรง หรือความจำช่วงสั้นแย่ลง บางครั้งไม่ใช่แค่เรื่องอายุ ควรให้แพทย์ตรวจระดับวิตามินบี 12 ในเลือดก่อนซื้ออาหารเสริมมากินเอง

กลุ่มที่สามคือคนทำงานเครียดสูง นอนผิดเวลา ใช้สมองต่อเนื่องทั้งวัน ความเครียดทำให้ร่างกายเรียกใช้วิตามินบีบางตัวในกระบวนการสร้าง สารสื่อประสาท มากขึ้น เคสที่พบบ่อยคือพนักงานออฟฟิศวัย 28-35 ที่ยังทำงานทั้งวันได้ แต่พอกลับถึงคอนโดหมดแรง นอน 7 ชั่วโมงแล้วตื่นมาเหมือนไม่ได้พัก กินกาแฟแก้วที่สามแล้วยังง่วง

กินตอนเช้าหรือก่อนนอน อันไหนเหมาะกว่า

ความเชื่อที่ว่ากินวิตามินบีก่อนนอนแล้วจะนอนไม่หลับ ไม่ได้เกิดกับทุกคน บางคนกินช่วงเย็นไม่รู้สึกอะไร บางคนกินแล้วฝันชัดขึ้น หรือรู้สึกตื่นตัวจนหลับยาก ขึ้นกับร่างกายแต่ละคน

เริ่มจากกินตอนเช้าหลังอาหารปลอดภัยกว่า ลองสังเกตตัวเอง 1-2 สัปดาห์ ถ้าไม่กระทบการนอนและไม่มีอาการแพ้ ค่อยปรับเวลาตามสะดวก กินคู่กับอาหารจะช่วยให้ดูดซึมดีกว่ากินตอนท้องว่าง วิตามินบีบางตัวยังเป็นวิตามินละลายในน้ำ กินเกินจะถูกขับออกทางปัสสาวะ ไม่ได้แปลว่ายิ่งกินเยอะยิ่งดี

วิตามินบีรวมจะมีประโยชน์เมื่ออยู่บนฐานของอาหารที่ดีพอ ไม่ใช่ตัวแทนของมื้อที่ขาดคุณภาพ ถามตัวเองก่อนซื้อขวดใหม่ สัปดาห์ที่ผ่านมานอนกี่ชั่วโมง อาหารเช้ากินอะไรบ้าง น้ำดื่มพอหรือยัง ถ้าฐานสามอย่างนี้ยังไม่นิ่ง อาหารเสริมจะช่วยได้แค่บางส่วน

หากมีอาการบ่อย ต่อเนื่อง รุนแรง หรือมีโรคประจำตัว ควรปรึกษาแพทย์ ไม่ควรซื้อยาหรือปรับยาเอง

ลองจดสิ่งที่กินใน 3 วันถัดไป ทั้งมื้อหลัก ของว่าง และน้ำที่ดื่ม แล้วเทียบกับระดับความล้าที่รู้สึก บางครั้งคำตอบไม่ได้อยู่บนชั้นวางวิตามินที่ร้านขายยา แต่อยู่บนจานข้าวที่กินไม่ครบมาทั้งสัปดาห์