ธรรมศาสตร์คลองหลวง 5,220 ขอนแก่นวิทยายน 4,554 ทำไมพ่อแม่เลือกโรงเรียนใหญ่

ที่หน้าโรงเรียนธรรมศาสตร์คลองหลวงวิทยาคม ช่วงเช้าวันธรรมดา รถจักรยานยนต์รับส่งและรถยนต์ผู้ปกครองต่อแถวยาวเข้าซอย ตำบลคลองหนึ่ง อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี ภาพแบบนี้ไม่แปลก เมื่อรู้ว่าโรงเรียนนี้มีนักเรียนราว 5,220 คน ใหญ่ที่สุดในกลุ่มโรงเรียน สพฐ. ที่ปรากฏในข้อมูลต้นฉบับ ตามมาด้วย โรงเรียนขอนแก่นวิทยายน กลางเมืองขอนแก่น มีนักเรียนราว 4,554 คน

ตัวเลขสองตัวนี้ฟังดูเหมือนแค่สถิติ แต่พอลองมองให้ลึก จะเห็นรูปแบบของระบบมัธยมไทยที่หลายคนคุ้นแต่ไม่ค่อยตั้งคำถาม

ทำเลที่อยู่ในเส้นทางการศึกษา

ธรรมศาสตร์คลองหลวงวิทยาคมตั้งอยู่ใกล้ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต ซึ่งเป็นพื้นที่การศึกษาขนาดใหญ่ของฝั่งปทุมธานี สำหรับครอบครัวในย่านคลองหลวง รังสิต และพื้นที่ใกล้เคียง การส่งลูกเข้าโรงเรียนนี้แทบไม่ต้องคิดเรื่องเดินทางไกล เปิดสอนตั้งแต่ ม.1 ถึง ม.6 รับต่อเนื่อง 6 ปีในที่เดียว

ฝั่งขอนแก่นวิทยายนก็ลักษณะเดียวกัน ตั้งอยู่บนถนนกลางเมือง ตำบลในเมือง ใจกลางจังหวัดขอนแก่น ซึ่งเป็นจังหวัดใหญ่ของภาคอีสาน ไม่ใช่แค่เด็กในเมืองที่เข้าได้ เด็กจากอำเภอรอบข้างก็ขึ้นรถมาเรียนได้ทุกวัน

ในระบบที่โรงเรียนแต่ละแห่งกระจายไม่เท่ากัน โรงเรียนที่อยู่ตรงกลางพื้นที่จึงดูดเด็กเข้ามาเป็นธรรมชาติ

ชื่อโรงเรียนที่ตกทอดมาหลายรุ่น

ลักษณะที่น้อยคนนึกถึง ขอนแก่นวิทยายนก่อตั้งตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2440 อายุเก่ากว่า 100 ปี

โรงเรียนแบบนี้ในต่างจังหวัด มักเป็นโรงเรียนที่พ่อแม่เคยเรียน ปู่ย่าเคยเรียน หรือคนในครอบครัวมีรุ่นพี่จบไป ความคุ้นเคยข้ามรุ่นแบบนี้ส่งผลต่อการตัดสินใจมากกว่าที่หลายคนคิด

ลองถามผู้ปกครองในขอนแก่นว่าทำไมเลือกโรงเรียนเดิมที่ตัวเองเคยเรียน คำตอบที่ได้บ่อยไม่ใช่เรื่องคะแนนสอบ แต่เป็น "ก็พ่อจบที่นี่" หรือ "พี่สาวเรียนที่นี่" โรงเรียนขนาดใหญ่ในเมืองหลักจังหวัดมักทำหน้าที่เป็นมรดกการศึกษาของครอบครัวไปโดยปริยาย

โรงเรียนใหญ่ให้อะไรที่โรงเรียนเล็กให้ไม่ได้

ข้อมูลต้นฉบับระบุว่าขอนแก่นวิทยายนมี ห้องเรียนพิเศษ วิทยาศาสตร์-คณิต และเทคโนโลยี ซึ่งเป็นจุดดึงสำคัญสำหรับครอบครัวที่เล็งให้ลูกเข้ามหาวิทยาลัยสายวิชาการ

โรงเรียนขนาดใหญ่พิเศษมักรองรับห้องเรียนพิเศษหลายสาย ทั้ง gifted, English Program, วิทย์-คณิต รวมถึงชมรมกีฬาและศิลปะหลายแบบ ครูที่จบสาขาเฉพาะ และระบบติวสอบเข้ามหาวิทยาลัยที่เป็นแบบแผน โรงเรียนเล็กในตำบลหรืออำเภอจัดได้ยากกว่ามาก เพราะจำนวนเด็กไม่พอเปิดห้องพิเศษเฉพาะกลุ่ม

แต่จุดนี้มีข้อแลกเปลี่ยน เด็กในห้องที่มี 45-50 คน ครูดูแลรายคนได้น้อยกว่าโรงเรียนที่ห้องละ 25-30 คน เด็กที่เรียนช้าหรือต้องการเอาใจใส่พิเศษ อาจไม่ได้พื้นที่ในระบบขนาดนี้

เลือกโรงเรียนใหญ่ ก่อนตัดสินใจควรชั่งอะไร

จากกรณี 2 โรงเรียนนี้ ลักษณะร่วมที่พ่อแม่ใช้ตัดสินใจมักวนอยู่ที่ระยะทางจากบ้านถึงโรงเรียน โปรแกรมห้องเรียนพิเศษที่ตรงเป้าเรียนต่อ ชื่อเสียงโรงเรียนในระดับจังหวัด และชมรมกีฬาหรือดนตรีที่เด็กสนใจ

ที่หลายครอบครัวลืมถาม คือเด็กของเราเป็นแบบที่เหมาะกับโรงเรียนใหญ่หรือเปล่า เด็กบางคนเรียนรู้ดีในห้องที่มีเพื่อนเยอะ มีการแข่งขันสูง บางคนกลับเครียดและถอยหลังในระบบแบบนี้

โรงเรียนใหญ่ไม่ใช่คำตอบของทุกบ้าน เป็นแค่คำตอบที่ใช่สำหรับเด็กบางกลุ่ม

ตัวเลข 5,220 และ 4,554 คน บอกว่าระบบมัธยมไทยยังกระจุกตัวที่โรงเรียนใหญ่ในเมือง คำถามที่น่าคิดต่อ คือถ้าโรงเรียนเล็กในต่างอำเภอมีทรัพยากรเทียบเท่าโรงเรียนกลางจังหวัด พ่อแม่จะยังขับรถไกลมาส่งลูกที่โรงเรียนใหญ่อยู่หรือเปล่า