เลขบัตรประชาชนแม่นกว่าชื่อ เหตุผลที่ชื่อไทยยังซ้ำกันได้

เปิด พ.ร.บ. ชื่อบุคคล: ทำไมชื่อ-นามสกุลไทยยังซ้ำกันได้ แม้มีเลข 13 หลัก

ชื่อตัวของคนไทยไม่มีกฎหมายห้ามซ้ำโดยตรง คนชื่อ สมชาย วิรัช พรทิพย์ จึงพบซ้ำกันได้ทั่วประเทศ ส่วนนามสกุลแม้ พระราชบัญญัติชื่อบุคคล พ.ศ. 2505 จะบังคับให้นามสกุลใหม่ต้องไม่พ้องกับของเดิม แต่ในครอบครัวเดียวกันก็ใช้ร่วมกันได้ ทำให้ชื่อเต็มซ้ำได้แม้จะเกิดไม่บ่อย

ตัวล็อกสุดท้ายที่ระบบราชการใช้แยกบุคคลจริงๆ คือเลขประจำตัวประชาชน 13 หลัก

ชื่อตัว: ไม่มีกฎหมายห้ามซ้ำ

ชื่อตัวคนไทยไม่ได้มีกฎหมายห้ามซ้ำเหมือนนามสกุล ตราบใดที่ไม่เข้าข่ายต้องห้าม เช่น สื่อถึงพระมหากษัตริย์หรือมีลักษณะไม่เหมาะสม การตั้งชื่อให้เหมือนคนอื่นจึงทำได้ปกติ

ผลคือห้องเรียนหนึ่งห้องอาจมีเด็กชื่อเดียวกันสองคน หรือในที่ทำงานเดียวกันมีพนักงานชื่อตัวเหมือนกันจนต้องเรียกชื่อเล่นแยก สิ่งนี้ไม่ใช่ความผิดพลาดของระบบ แต่คือสิ่งที่กฎหมายอนุญาตให้เกิดขึ้นได้

นามสกุล: เข้มกว่า แต่ยังใช้ร่วมกันในครอบครัวได้

ตาม พ.ร.บ. ชื่อบุคคล พ.ศ. 2505 การจดทะเบียนนามสกุลใหม่ต้องไม่พ้องหรือมุ่งหมายให้คล้ายกับนามสกุลที่ได้รับพระราชทาน หรือนามสกุลที่จดทะเบียนไว้ก่อนแล้ว นายทะเบียนต้องตรวจสอบกับฐานข้อมูลทุกครั้งก่อนอนุมัติ

แต่คำว่า "นามสกุลไม่ซ้ำ" ใช้กับการสร้างนามสกุลใหม่ ไม่ใช่ตัวคน คนในครอบครัวเดียวกัน ญาติพี่น้อง คู่สมรสย่อมใช้นามสกุลร่วมกันได้ บางกรณียังขออนุญาตร่วมใช้นามสกุลตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนดได้อีก

ชื่อเต็ม: ทำไมยังซ้ำได้

จุดที่ทำให้หลายคนสับสนคือการนำชื่อตัวกับนามสกุลมารวมกันแล้วคิดว่าจะต้องไม่ซ้ำเสมอ ความจริงชื่อเต็มมีโอกาสซ้ำได้แม้จะเกิดไม่บ่อย โดยเฉพาะในตระกูลใหญ่ที่สมาชิกเยอะ และกรณีข้อมูลทะเบียนเก่าที่ยังไม่ได้เชื่อมเข้าสู่ระบบออนไลน์เหมือนปัจจุบัน

ลองนึกถึงตระกูลใหญ่ที่นิยมตั้งชื่อตัวตามคำมงคลคล้ายกัน เมื่อรวมกับนามสกุลร่วม โอกาสที่หลานคนละสายของยายคนเดียวกันจะมีชื่อเต็มเหมือนกันก็เกิดขึ้นได้

เลข 13 หลัก คือคำตอบสุดท้าย

เลขประจำตัวประชาชนถูกออกให้แต่ละคนเพียงครั้งเดียวตลอดชีวิต ไม่ว่าจะเปลี่ยนชื่อกี่ครั้ง เปลี่ยนนามสกุลตามคู่สมรส หรือมีคนชื่อเหมือนกันในระบบกี่คน เลขชุดนี้ก็ยังเป็นของคนคนเดียว

ระบบราชการ ธนาคาร โรงพยาบาล และระบบธุรกรรมการเงินในไทยจึงล็อกที่เลข 13 หลักเป็นหลัก ส่วนชื่อ-นามสกุลถือเป็นข้อมูลประกอบที่อาจเปลี่ยนแปลงได้ตามชีวิต

ครั้งหน้าที่กรอกฟอร์มแล้วเจ้าหน้าที่ยังขอเลขบัตรประชาชนแม้จะเขียนชื่อ-นามสกุลครบแล้ว ทำให้เราพบเด็กชื่อเดียวกัน นั่นไม่ใช่ความเยอะของระบบ แต่คือการตรวจสอบที่จำเป็น เพราะอาจมีคนชื่อเหมือนคุณอีกหลายคนในประเทศนี้