6 ขนมไทยที่ใช้เวลาทำโคตรนาน แต่รสชาติคุ้มค่า

6 ขนมไทยที่ใช้เวลาทำโคตรนาน แต่รสชาติคุ้มค่า

ขนมไทยบางอย่างไม่ได้ยากเพราะสูตรซับซ้อนอย่างเดียว แต่ยากเพราะต้องใช้เวลา ใช้มือ และใช้ความอดทนแบบที่เครื่องจักรแทนได้ไม่หมด หลายเมนูต้องกวน ต้องนึ่ง ต้องหยอด ต้องจับจีบทีละชิ้น กว่าจะออกมาเป็นขนมหนึ่งถาดหรือหนึ่งสำรับ บางครั้งกินไม่กี่นาทีก็หมดแล้ว แต่คนทำอาจใช้เวลาเตรียมกันเป็นครึ่งวัน

เอาจริง ๆ นะ จุดที่ทำให้ขนมไทยมีเสน่ห์ไม่ใช่แค่ความหวานหรือหน้าตาสวย แต่คือความละเอียดที่ซ่อนอยู่หลังบ้านมากกว่า ขนมบางชนิดถูกใช้ในงานมงคล งานแต่ง และพิธีสำคัญของไทยมานาน เพราะชื่อมีความหมายดี เช่น ทองหยิบ ทองหยอด ฝอยทอง ทองเอก และจ่ามงกุฎ ที่มักสื่อถึงโชคลาภ ความรุ่งเรือง และความเป็นสิริมงคล

ขนมอย่าง ทองหยิบ ดูเหมือนจะเป็นแค่ขนมไข่สีทองชิ้นเล็ก ๆ แต่ขั้นตอนจริงไม่ง่ายเลย ต้องแยกไข่แดง ตีให้เข้ากัน หยอดลงในน้ำเชื่อมร้อน แล้วจับจีบตอนที่ขนมยังอุ่นอยู่ ถ้าจังหวะมือไม่แม่น จีบจะไม่สวย หรือเนื้อขนมอาจเละได้ง่าย ที่หลายคนเข้าใจผิดคือคิดว่าทองหยิบยากแค่ตอนจับจีบ ทั้งที่การคุมน้ำเชื่อมและไฟก็สำคัญไม่แพ้กัน

ฝอยทอง ก็เป็นอีกเมนูที่ใช้ฝีมือสูงมาก เพราะต้องโรยไข่แดงผ่านกรวยให้เป็นเส้นบางยาวลงในน้ำเชื่อมเดือด เส้นจะสวยหรือไม่สวยขึ้นอยู่กับไฟ ความข้นของไข่ และจังหวะมือแทบทั้งหมด ขนมชนิดนี้มีรากจากวัฒนธรรมโปรตุเกสที่เข้ามาในสมัยกรุงศรีอยุธยา ก่อนจะถูกปรับจนกลายเป็นขนมมงคลแบบไทยที่หลายคนคุ้นเคยในงานบุญและงานแต่ง

อีกชิ้นที่ไม่ควรมองข้ามคือ ทองเอก ขนมไทยชั้นสูงที่ต้องกวนส่วนผสมให้เนียนก่อนนำไปอัดพิมพ์หรือปั้นขึ้นรูป ขั้นตอนการกวนต้องใช้เวลาและแรงพอสมควร เพราะถ้าเนื้อขนมยังไม่ถึงจุดที่พอดี เวลากดลายจะไม่คม หรือเนื้ออาจแตกได้ง่าย ส่วนตัวมองว่าทองเอกเป็นขนมที่สะท้อนคำว่า “งานฝีมือ” ได้ชัดมาก เพราะชิ้นเล็กก็จริง แต่พลาดนิดเดียวเห็นทันที

จ่ามงกุฎ ยิ่งเป็นขนมที่ขึ้นชื่อเรื่องความประณีต หลายตำรามองว่าเป็นหนึ่งในขนมไทยที่ทำยากที่สุด เพราะต้องเตรียมหลายส่วน ทั้งฐานขนม เมล็ดแตงโมกวาดน้ำตาล และการประกอบให้เป็นรูปทรงคล้ายมงกุฎ ขนมชนิดนี้มักถูกพูดถึงในกลุ่มขนมไทยชั้นสูง และชื่อก็สื่อถึงเกียรติยศ ความสำเร็จ และความสูงส่ง

เสน่ห์จันทน์ อาจดูเรียบกว่าหลายเมนู เพราะเป็นขนมลูกกลมสีเหลืองคล้ายผลจันทน์ แต่ความยากอยู่ที่การกวนแป้ง ไข่ น้ำตาล และกะทิให้ได้เนื้อเนียนกำลังดี กลิ่นหอมต้องพอดี ไม่แรงจนกลบความหวานนุ่มของตัวขนม ขนมชนิดนี้นิยมใช้ในงานมงคลเช่นกัน เพราะชื่อมีคำว่า “เสน่ห์” ที่สื่อถึงความรัก ความเอ็นดู และความเป็นที่ชื่นชอบ

ส่วน ขนมชั้น เป็นขนมที่หลายคนคุ้นหน้าที่สุด แต่ถ้าทำแบบดั้งเดิมจะรู้เลยว่าใช้เวลานานไม่น้อย ต้องนึ่งทีละชั้น รอให้แต่ละชั้นสุกและเซ็ตตัว ก่อนเทชั้นถัดไปลงไปซ้ำ ๆ บางสูตรทำ 9 ชั้น เพราะเลข 9 ถูกมองว่าเป็นเลขมงคลในความเชื่อไทย สื่อถึงความก้าวหน้าและความเจริญขึ้นไปเรื่อย ๆ

จริง ๆ แล้ว ขนมไทยกลุ่มนี้ไม่ได้เป็นแค่ของหวานหลังอาหาร แต่เป็นหลักฐานของวัฒนธรรมการกินที่ให้ค่ากับเวลาและฝีมือ คนสมัยก่อนทำขนมแบบไม่ได้รีบแข่งกับใคร ทุกชั้น ทุกเส้น ทุกจีบ มีเหตุผลของมันหมด พอมองแบบนี้แล้ว ราคาขนมไทยบางอย่างที่ดูแพงขึ้นมาหน่อยก็อาจไม่ได้น่าแปลกใจเลย เพราะสิ่งที่เราจ่ายไม่ได้มีแค่วัตถุดิบ แต่รวมถึงเวลาของคนทำด้วย

ขนมที่ใช้เวลานานอาจไม่เหมาะกับชีวิตเร่งรีบของคนวันนี้นัก แต่ก็เพราะแบบนี้แหละที่ทำให้มันควรถูกจำไว้มากขึ้น คำถามคือ ถ้าวันหนึ่งคนทำขนมเหล่านี้น้อยลงเรื่อย ๆ เราจะยังได้กินรสชาติแบบเดิมจากมือคนจริง ๆ อีกนานแค่ไหน