ฝนแครอทจากฟากฟ้า ปฏิบัติการกู้ชีพวอลลาบีหิน หลังไฟป่า Black Summer

ช่วงปลายปี 2019 ต่อเนื่องถึงต้นปี 2020 ออสเตรเลียเผชิญไฟป่าครั้งใหญ่ที่หลายคนจำได้ในชื่อ Black Summer โดยเฉพาะรัฐนิวเซาท์เวลส์ที่ได้รับผลกระทบหนัก ป่า พื้นที่หากิน และแหล่งหลบภัยของสัตว์ป่าถูกไฟเผาเป็นวงกว้าง จนสัตว์จำนวนมากไม่ได้เสี่ยงแค่ตายจากเปลวไฟ แต่ยังเสี่ยงอดอาหารหลังไฟดับลงแล้ว

หนึ่งในสัตว์ที่ถูกพูดถึงมากในช่วงนั้นคือ Brush-tailed Rock-wallaby หรือ วอลลาบีหินหางพู่ สัตว์มีกระเป๋าหน้าท้องขนาดเล็กที่อาศัยตามหน้าผาและพื้นที่หินสูงชัน จริง ๆ แล้ววอลลาบีกลุ่มนี้บางส่วนเอาตัวรอดจากไฟป่าได้ เพราะถิ่นอาศัยเป็นซอกหินและหน้าผาที่หลบภัยได้ดีพอสมควร แต่ปัญหาใหญ่ตามมาทันทีคือพืชอาหารรอบ ๆ ถูกเผาไปเกือบหมด

ผมว่าเรื่องนี้สะเทือนใจตรงที่ “รอดจากไฟ” ไม่ได้แปลว่า “รอดชีวิต” เสมอไป เพราะหลังไฟป่า สัตว์ที่เหลืออยู่ยังต้องเจอกับพื้นที่โล่ง แหล่งอาหารขาดแคลน และความเสี่ยงจากสัตว์นักล่าอย่างสุนัขจิ้งจอกกับแมวป่า พุ่มไม้ที่เคยใช้ซ่อนตัวก็หายไป วอลลาบีหินที่เคยใช้ชีวิตเงียบ ๆ ตามหน้าผาเลยกลายเป็นสัตว์ที่เปราะบางกว่าเดิมมาก

เพื่อช่วยให้พวกมันผ่านช่วงวิกฤต หน่วยงาน NSW National Parks and Wildlife Service ร่วมกับโครงการ Saving our Species เปิดปฏิบัติการที่ถูกเรียกว่า Operation Rock Wallaby โดยนำแครอทและมันเทศเข้าไปส่งให้วอลลาบีในพื้นที่ที่คนเข้าถึงยาก บางจุดต้องใช้เฮลิคอปเตอร์โปรยอาหารลงไปตามแนวหน้าผาและซอกหิน จนภาพ “ฝนแครอทจากฟ้า” กลายเป็นหนึ่งในภาพจำของการช่วยสัตว์ป่าหลังไฟป่าออสเตรเลีย

ช่วงแรกมีรายงานว่ามีการส่งอาหารมากกว่า 2,200 กิโลกรัม แต่ข้อมูลจากรายงานของรัฐนิวเซาท์เวลส์ระบุว่า ระหว่างเดือนมกราคมถึงมีนาคม 2020 เจ้าหน้าที่และพันธมิตรได้ส่งแครอทกับมันเทศรวมมากกว่า 14,500 กิโลกรัม ไปยังอาณานิคมวอลลาบีมากกว่าหนึ่งโหลทั่วรัฐ รวมถึงพื้นที่อย่าง Wollemi National Park, Yengo National Park, Oxley Wild Rivers National Park, Jenolan Karst Conservation Reserve และ Kangaroo Valley

ที่หลายคนเข้าใจผิดคือปฏิบัติการนี้ไม่ได้มีแค่การโยนแครอทจากเฮลิคอปเตอร์แบบภาพไวรัลเท่านั้น รายงานทางการระบุว่ามีการส่งอาหารทั้งทางเฮลิคอปเตอร์ รถ เรือ และการเดินเท้า ขึ้นอยู่กับสภาพพื้นที่ อาหารส่วนหนึ่งมาจากความร่วมมือของหลายฝ่าย เช่น WWF, Woolworths, Foodbank และหน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้อง

        เ

แครอทกับมันเทศไม่ได้ถูกเลือกมาเพราะดูน่ารักหรือถ่ายรูปขึ้นอย่างเดียว แต่อาหารสองชนิดนี้ให้ทั้งพลังงาน ความชื้น และเหมาะกับการเป็นอาหารเสริมระยะสั้นสำหรับวอลลาบีที่กำลังขาดแคลนอาหารธรรมชาติ ที่สำคัญคือมีความเสี่ยงต่ำกว่าการนำอาหารบางชนิดเข้าไปในป่า เพราะไม่ค่อยสร้างปัญหาเรื่องเมล็ดพันธุ์พืชรุกรานตามมา

เอาจริง ๆ นะ ผมมองว่าปฏิบัติการนี้เป็นตัวอย่างที่ดีของการช่วยธรรมชาติแบบ “เข้าไปเท่าที่จำเป็น” ไม่ใช่เข้าไปแทนที่ธรรมชาติทั้งหมด เจ้าหน้าที่ไม่ได้ตั้งใจเลี้ยงวอลลาบีไปตลอด แต่ช่วยประคองให้พวกมันมีแรงอยู่รอดในช่วงที่พืชอาหารตามธรรมชาติยังไม่ฟื้น หลังจากนั้นจึงค่อยลดบทบาทลงเมื่อสภาพป่าเริ่มกลับมา

ภาพวอลลาบีหินออกมากินแครอทและมันเทศจากกล้องดักถ่ายสัตว์ป่า จึงไม่ใช่แค่ภาพน่ารักหลังภัยพิบัติ แต่มันคือหลักฐานว่าการช่วยเหลือที่วางแผนมาดีสามารถซื้อเวลาให้ชีวิตเล็ก ๆ ได้จริง วอลลาบีหินหางพู่ยังเป็นสัตว์ที่ต้องเผชิญแรงกดดันหลายด้าน ทั้งไฟป่า การสูญเสียถิ่นอาศัย และสัตว์นักล่าต่างถิ่น การช่วยครั้งเดียวอาจไม่พอ แต่ก็เป็นจังหวะสำคัญที่ทำให้พวกมันไม่ถูกซ้ำเติมจนเกินรับไหว

เรื่อง “ฝนแครอท” เลยไม่ควรถูกมองเป็นแค่ข่าวแปลกจากออสเตรเลีย แต่มันชวนให้คิดเหมือนกันว่า เวลาธรรมชาติพังจากภัยพิบัติ มนุษย์ควรยืนดูเฉย ๆ หรือควรเข้าไปช่วยอย่างระมัดระวังในจังหวะที่ชีวิตอื่นกำลังหมดทางเลือก?