ประเทศที่มี'พื้นที่ป่าไม้'มากที่สุดในโลก

ประเทศที่มี พื้นที่ป่าไม้มากที่สุดในโลก คือ รัสเซีย และเอาจริง ๆ นะ ถ้าพูดแค่ว่า “รัสเซียมีป่าเยอะ” มันยังเบาไปมาก เพราะพื้นที่ป่าของประเทศนี้ใหญ่จนแทบจะเป็นหนึ่งในกลไกธรรมชาติสำคัญของโลก

ข้อมูลจาก World Bank ระบุว่า ปี 2023 รัสเซียมีพื้นที่ป่าประมาณ 8,153,120 ตารางกิโลเมตร หรือราว 815 ล้านเฮกตาร์ ส่วนรายงานของ FAO ก็จัดให้รัสเซียเป็นประเทศที่มีพื้นที่ป่าไม้มากที่สุดของโลกเช่นกัน ตัวเลขนี้ทำให้รัสเซียไม่ได้เป็นแค่ประเทศที่ใหญ่ที่สุดในแผนที่ แต่ยังเป็นเจ้าของผืนป่าขนาดมหึมาที่มีผลต่ออากาศ น้ำ ดิน และชีวิตของสิ่งมีชีวิตจำนวนมาก

ป่าส่วนใหญ่ของรัสเซียอยู่ในเขต ไทกา หรือป่าสนเขตหนาว พื้นที่เหล่านี้พาดยาวตั้งแต่ฝั่งยุโรปของรัสเซียไปจนถึงไซบีเรียและเอเชียเหนือ ภาพที่หลายคนคิดอาจเป็นแค่ป่าสนหนาว ๆ มีหิมะปกคลุม แต่จริง ๆ แล้วป่าแบบนี้มีบทบาทหนักกว่านั้นมาก เพราะมันคือระบบนิเวศขนาดใหญ่ที่ต้องทนกับฤดูหนาวอุณหภูมิติดลบ และยังเป็นบ้านของสัตว์ป่าหลายชนิด

ผมว่าจุดที่ทำให้ป่ารัสเซียน่าพูดถึง ไม่ใช่แค่เรื่อง “ใหญ่ที่สุด” แต่คือความเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ป่าเหล่านี้ช่วยดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์จากอากาศ ขณะเดียวกันดินในเขตหนาว โดยเฉพาะพื้นที่ที่มี ดินเยือกแข็งถาวร หรือ permafrost ยังเก็บคาร์บอนไว้จำนวนมากด้วย

ที่หลายคนเข้าใจผิดคือ ป่าไม่ได้เก็บคาร์บอนแค่ในต้นไม้เท่านั้น แต่ดิน ใบไม้ที่ทับถม รากไม้ และชั้นอินทรียวัตถุใต้พื้นดินก็เป็นคลังเก็บคาร์บอนขนาดใหญ่เหมือนกัน NASA เคยอธิบายว่า เมื่อ permafrost ละลาย จุลินทรีย์จะย่อยสลายอินทรียวัตถุที่ถูกแช่แข็งมานาน และอาจปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างคาร์บอนไดออกไซด์กับมีเทนกลับสู่บรรยากาศ

พูดง่าย ๆ คือ ป่ารัสเซียไม่ได้สำคัญเฉพาะกับรัสเซีย แต่เกี่ยวกับอุณหภูมิของโลกทั้งใบ ถ้าป่าเหล่านี้ถูกทำลายหนักขึ้น หรือพื้นที่เยือกแข็งละลายเร็วขึ้น ผลกระทบไม่ได้หยุดอยู่แค่ในไซบีเรีย แต่โยงมาถึงระบบภูมิอากาศที่ทุกประเทศต้องเจอร่วมกัน

ในอีกด้านหนึ่ง ป่ารัสเซียก็เป็นทรัพยากรทางเศรษฐกิจขนาดใหญ่ ประเทศนี้เป็นหนึ่งในแหล่งไม้สำคัญของโลก มีอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับไม้ เยื่อกระดาษ และผลิตภัณฑ์จากป่า แต่ตรงนี้เองที่ต้องพูดกันตรง ๆ ว่า การมีทรัพยากรมากไม่ได้แปลว่าจะใช้ได้แบบไม่ต้องคิด เพราะบางพื้นที่ของรัสเซียเผชิญแรงกดดันจากการทำไม้ ไฟป่า และสภาพอากาศที่ร้อนขึ้นในช่วงหลายปีที่ผ่านมา

อีกเรื่องที่ผมว่าหลายคนมองข้ามคือ ความต่อเนื่องของผืนป่า ป่าไทกาของรัสเซียยังมีพื้นที่ขนาดใหญ่ที่เชื่อมต่อกันอยู่ ไม่ได้แตกเป็นหย่อมเล็ก ๆ แบบหลายประเทศ การเชื่อมต่อแบบนี้มีความหมายมากต่อสัตว์ป่า เพราะสัตว์สามารถเคลื่อนย้าย หาอาหาร จับคู่ และรักษาประชากรของตัวเองได้ดีกว่าป่าที่ถูกถนน เมือง หรือพื้นที่เกษตรตัดแบ่งออกเป็นชิ้น ๆ

รัสเซียจึงไม่ใช่แค่คำตอบของคำถามว่า “ประเทศไหนมีป่าไม้มากที่สุดในโลก” แต่ยังเป็นตัวอย่างชัดเจนว่า ผืนป่าหนึ่งแห่งสามารถมีน้ำหนักต่อโลกได้มากแค่ไหน ทั้งเรื่องคาร์บอน ความหลากหลายทางชีวภาพ ไฟป่า อากาศหนาวจัด และทรัพยากรเศรษฐกิจ

เอาจริง ๆ นะ เวลามองแผนที่โลก เราอาจเห็นรัสเซียเป็นพื้นที่กว้างใหญ่สีเดียว แต่ใต้สีเขียวนั้นมีทั้งต้นไม้ ดินเยือกแข็ง สัตว์ป่า และคาร์บอนจำนวนมหาศาลซ่อนอยู่ คำถามที่น่าคิดกว่าการถามว่าใครมีป่ามากที่สุด อาจเป็นว่า โลกจะดูแลป่าขนาดยักษ์เหล่านี้ได้ดีแค่ไหนในวันที่อากาศกำลังเปลี่ยนเร็วขึ้นทุกปี