"มอญซ่อนผ้า" ที่เราเล่นกันมาตั้งแต่เด็ก แท้จริงคือพิธีกรรม "ซ่อนผ้าผี" ของชาวมอญ

เชื่อว่าไม่มีใครไม่เคยร้องเพลงนี้ "มอญซ่อนผ้า ตุ๊กตาอยู่ข้างหลัง ไว้โน่นไว้นี่ ฉันจะตีก้นเธอ!" การละเล่นสุดคลาสสิกที่ดูเหมือนจะสนุกสนานธรรมดาๆ แต่ถ้าลองเจาะลึกลงไปในรากเหง้าวัฒนธรรมจริงๆ คุณจะรู้เลยว่า "มอญ" เขาไม่ได้เล่นซ่อนผ้ากันแบบที่เราเข้าใจ! และคำถามที่น่าสนใจคือ ชาวมอญเขาเล่นแบบนี้จริงๆ หรือเรามโนไปเอง?

จากคำบอกเล่าของเหล่าผู้อาวุโสชาวมอญ ปรากฏว่าชาวมอญนั้น ไม่มีการเล่นมอญซ่อนผ้า !

แล้วที่เล่นกันทั่วบ้านทั่วเมืองล่ะมาจากไหน?

มุมมองนักวิชาการชี้ว่า นี่อาจเป็นการ "สร้างภาพจำ" โดยคนไทยที่มองเข้าไปยังวิถีชีวิตคนมอญ แล้วหยิบเอาพฤติกรรมบางอย่างมาเป็นการละเล่น ซึ่งที่มาของการละเล่นนั้นแท้จริงแล้วมาจากการ "ซ่อนผ้าผี" นั่นเอง!

หัวใจสำคัญของคนมอญคือการนับถือผีบรรพบุรุษ ทุกบ้านจะมี "เสาผี" (เสาเอก) ซึ่งจะแขวนห่อผ้าผีไว้ข้างในมีผ้านุ่ง ผ้าห่ม ของมีค่าของบรรพบุรุษที่ต้องดูแลอย่างดีที่สุด

การ "ซ่อนผ้า" ของคนมอญจริงๆ คือ "กุศโลบาย" ที่มีประโยชน์ ดังนี้

1. ห้ามคนนอกเข้าเรือนชั้นใน ป้องกันเรื่องชู้สาวและความปลอดภัย

2. บังคับให้ญาติมาเจอกัน เพื่อให้คนในตระกูลรู้จักหน้าค่าตา ป้องกันการแต่งงานสายเลือดเดียวกัน

3. ฝึกความประหยัด ห้ามจัดงานเลี้ยงพร่ำเพรื่อ

ที่สำคัญคือ จารีตมอญโบราณ "ห้ามเล่นตุ๊กตา" เด็ดขาด! ซึ่งขัดกับบทร้อง "ตุ๊กตาอยู่ข้างหลัง" แบบเต็มๆ นี่จึงเป็นหลักฐานว่า มอญซ่อนผ้าเป็นสิ่งที่คนไทยแต่งขึ้นจากภาพลักษณ์ของชาวมอญนั่นเอง

อย่างไรก็ตาม คนไทยกับคนมอญนั้นมีความผูกพันกันมาช้านาน ทั้งภาษา ประเพณี การละเล่น "มอญซ่อนผ้า" จึงเปรียบเสมือนตัวเชื่อมที่แสดงถึงความสนิทสนม เป็นการเปลี่ยนเรื่อง "ห่อผ้าผี" ที่ดูขลังและน่ากลัว ให้กลายเป็นการละเล่นที่สนุกสนานในสไตล์ไทยๆ

ใครจะไปนึกว่าเพลงที่เราตีก้นเพื่อนตอนเด็กๆ จะมีเบื้องหลังที่ลึกซึ้งขนาดนี้!