ประเทศที่ 'ขยะ' มีค่าดั่งทอง! ถึงขั้นต้องนำเข้าขยะจากเพื่อนบ้านมาจัดการ

ถามจริงๆ เหอะทุกคน เวลาเราเดินผ่านถังขยะในกรุงเทพฯ หรือตามตลาดนัด สิ่งแรกที่ทำคืออะไร? ร้อยทั้งร้อยคือ "กลั้นหายใจ" ใช่ไหมครับ? เพราะภาพจำของบ้านเราคือขยะเท่ากับความสกปรก เท่ากับเชื้อโรค และเป็นภาระที่เทศบาลต้องเอาไปเทกองรวมกันเป็นภูเขาเลากาพอนึกถึงขยะทีไร เราก็มักจะส่ายหน้าทุกที

​แต่ทุกคนจะเชื่อไหม... ถ้าผมบอกว่าในโลกนี้มีประเทศหนึ่งที่เขา "แย่งขยะ" กัน! ใช่ครับ ฟังไม่ผิด เขาถึงขั้นต้องควักเงินจ่าย หรือทำสัญญานำเข้าขยะจากประเทศเพื่อนบ้านเพราะขยะในประเทศตัวเอง "มีไม่พอใช้" จนผมต้องอุทานออกมาว่า เห้ย! มันมีแบบนี้จริงดิ? วันนี้ผมเลยจะพาไปส่องประเทศ สวีเดน ครับ ประเทศที่เปลี่ยน "ขยะ" ให้กลายเป็น "ทองคำ" จนคนไทยอย่างเราต้องอึ้งจนตาค้าง

ทำไมขยะที่นั่นถึงมีค่า? มันไม่ใช่แค่เศษขยะแต่มันคือ 'ขุมพลังงาน'

ทีนี้หลายคนอาจจะสงสัยว่า เขาจะเอาขยะไปทำไมเยอะแยะ? คือต้องเข้าใจก่อนว่า สวีเดนเป็นประเทศเมืองหนาวครับ สิ่งที่เขาต้องการมากที่สุดคือ "ความร้อน" และ "ไฟฟ้า" แล้วเขาก็ดันหัวใสครับ แทนที่จะเผาถ่านหินหรือใช้น้ำมันให้มลพิษมันฟุ้งกระจาย เขาเลือกที่จะสร้างโรงไฟฟ้าขยะที่สุดยอดจะล้ำสมัยขึ้นมา

​ระบบที่เขาใช้คือการเผาขยะเพื่อเอาความร้อนไปต้มน้ำ แล้วเอาไอน้ำไปปั่นไฟ ส่วนน้ำร้อนที่เหลือเขาก็ไม่ทิ้งนะ เขาต่อท่อส่งตรงไปตามบ้านเรือนทั่วเมืองเพื่อทำความร้อน (District Heating) ให้คนในบ้านอุ่นสบายในช่วงฤดูหนาวที่ติดลบหลายสิบองศา สรุปสั้นๆ คือ ขยะ 1 ถุงที่เขาโยนทิ้ง มันกลายเป็นไฟส่องสว่างและผ้าห่มอุ่นๆ ให้เขานั่นเองครับ ปังไหมล่ะ?

จุดที่พีคที่สุด: เมื่อขยะในบ้าน 'หมด' จนต้องขอนำเข้า!

อันนี้แหละที่ผมว่ามันสุดยอดที่สุด คือคนสวีเดนเขาถูกปลูกฝังเรื่องการแยกขยะมาดีมาก ดีจนขยะที่สามารถเอาไปเผาเป็นพลังงานได้มันเหลือน้อยลงเรื่อยๆ จนโรงไฟฟ้าพลังงานขยะของเขาเริ่ม "ว่างงาน" ครับ พอมันว่างเขาก็อยู่เฉยไม่ได้ เลยเกิดไอเดียสุดประหลาด (ในสายตาเรา) คือการรับซื้อหรือรับจัดการขยะจากประเทศเพื่อนบ้านอย่าง อังกฤษ, นอร์เวย์ และอิตาลี ครับ

​คิดดูนะ ประเทศอื่นต้องเสียเงินค่าขนส่งขยะเอามาให้สวีเดนจัดการ ส่วนสวีเดนก็ได้ทั้งเงินค่าจัดการขยะ (Tipping fees) และยังได้ "เชื้อเพลิงฟรี" มาปั่นไฟขายให้คนในประเทศอีก คือมีแต่ได้กับได้! มันคือโมเดลธุรกิจที่เปลี่ยนขยะให้เป็นกำไรแบบเน้นๆ จนผมอยากจะกราบวิสัยทัศน์คนวางระบบเขาจริงๆ

​[ทำไมเขาเผาแล้วไม่มีกลิ่น? เทคโนโลยีที่ไทยต้องดูไว้!]

หลายคนอาจจะเถียงในใจว่า "โถ่... เผาขยะมลพิษก็เยอะดิ กลิ่นอีกล่ะ?" บอกเลยว่าถ้าคิดแบบนั้นคือเรายังติดภาพโรงเผาขยะสมัยเก่าอยู่ครับ เพราะโรงไฟฟ้าขยะในสวีเดนเขามีระบบกรองไอเสียที่ล้ำมากควันเขม่าที่ออกมาคือสะอาดกว่าอากาศริมถนนในบางเมืองซะอีก!

​เขามีระบบดักจับฝุ่นละออง ดักจับก๊าซพิษหลายชั้นมาก จนสิ่งที่ปล่อยออกมาจากปล่องไฟแทบจะมีแต่ไอน้ำเปล่าๆ บางโรงไฟฟ้าเขาทำเป็นคาเฟ่ หรือลานสกีบนหลังคาโรงไฟฟ้าเลยนะทุกคน! คือเขามั่นใจในความสะอาดขนาดนั้นน่ะ คิดดูเอาเองละกันว่าบ้านเราจะทำแบบนี้ได้เมื่อไหร่

หันกลับมามองบ้านเรา... เมื่อไหร่ขยะจะหมดไป?

พอเขียนมาถึงตรงนี้ ผมก็อดไม่ได้ที่จะถอนหายใจทิ้งเบาๆ นะ กลับมามองที่บ้านเรา ขยะตามปากซอยยังล้นถัง แยกขยะกันไปสุดท้ายรถขยะก็นำไปรวมกันอยู่ดี จริงๆ ปัญหามันไม่ได้อยู่ที่เทคโนโลยีอย่างเดียวหรอกครับ แต่มันอยู่ที่ "วินัย" และ "การจัดการ" ของภาครัฐด้วย ถ้าเราทำให้คนเห็นว่าขยะมันมีมูลค่าจริงๆ เหมือนที่สวีเดนทำได้ ผมเชื่อว่าคนไทยพร้อมจะร่วมมืออยู่แล้ว

​ลองนึกภาพดูสิครับ ถ้าวันหนึ่งไทยเราไม่ต้องมีบ่อขยะที่ส่งกลิ่นเหม็นไปทั่วรัศมี 10 กิโลเมตร แต่เรามีโรงไฟฟ้าที่สะอาดๆ เอาขยะมาเปลี่ยนเป็นค่าไฟราคาถูกให้เราใช้ มันจะดีขนาดไหน?

ขยะไม่ใช่ภาระ ถ้าเรามีปัญญาจัดการ

เรื่องของสวีเดนมันพิสูจน์ให้เห็นแล้วครับว่า "ไม่มีอะไรที่ไร้ค่า ถ้าเราใส่ไอเดียเข้าไป" จากขยะที่ไม่มีใครต้องการ กลายเป็นทรัพยากรที่ต้องนำเข้า เรื่องนี้มันคือบทเรียนครั้งใหญ่ที่โลกต้องเรียนรู้จริงๆ ครับ

​แล้วเพื่อนๆ ชาว Postjung ล่ะครับ คิดยังไงกันบ้าง? คิดว่าบ้านเรามีโอกาสจะได้เห็นโรงไฟฟ้าขยะล้ำๆ แบบนี้ไหม? หรือใครมีทริคการแยกขยะที่บ้านแบบเจ๋งๆ มาแชร์กันหน่อยครับ เผื่อวันหนึ่งไทยเราจะได้ "นำเข้าขยะ" กับเขาบ้าง! (ฮ่าๆ)