บราซิลขึ้นบัญชีดำ “BYD” กล่าวหาใช้แรงงานเยี่ยงทาส สะท้อนปมแรงงานที่โลกกำลังจับตามอง

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านข่าวหนึ่งจากสำนักข่าวต่างประเทศ แล้วต้องยอมรับว่าเป็นข่าวที่ทำให้หลายคนในวงการอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้าถึงกับสะดุ้งไม่น้อย

เพราะบริษัทผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้ารายใหญ่ของโลกอย่าง BYD จากประเทศจีน กำลังเผชิญข้อกล่าวหาที่รุนแรงในประเทศบราซิล จนถึงขั้นถูกขึ้นบัญชีดำด้านแรงงาน

รายงานระบุว่า ทางการบราซิลได้บรรจุชื่อบริษัท BYD ลงในทะเบียนรายชื่อนายจ้างที่มีการปฏิบัติต่อแรงงานในลักษณะคล้ายการใช้แรงงานทาส หลังจากเกิดกรณีอื้อฉาวเกี่ยวกับแรงงานชาวจีนที่ถูกนำเข้ามาทำงานในโครงการก่อสร้างโรงงานของบริษัทในบราซิล ซึ่งเจ้าหน้าที่แรงงานของประเทศดังกล่าวตรวจพบสภาพการทำงานและความเป็นอยู่ที่ถูกระบุว่า “ลดทอนศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์”

เรื่องราวเริ่มต้นขึ้นจากการตรวจสอบของเจ้าหน้าที่แรงงานบราซิล ซึ่งพบว่ามีแรงงานชาวจีนจำนวนหนึ่งถูกนำเข้ามาทำงานผ่านบริษัทผู้รับเหมาชื่อ จินเหลียง กรุ๊ป โดยมีแรงงานเกี่ยวข้องอย่างน้อย 163 คน ข้อมูลในสัญญาจ้างงานที่ผู้สื่อข่าวได้ตรวจสอบพบเงื่อนไขที่สร้างความกังวลหลายประการ

แรงงานเหล่านี้ถูกกำหนดให้ส่งมอบหนังสือเดินทางให้กับนายจ้างเป็นผู้เก็บรักษาไว้ ต้องยินยอมให้หักเงินค่าจ้างส่วนใหญ่ส่งกลับไปยังประเทศจีน และยังต้องวางเงินประกันเกือบ 900 ดอลลาร์ ซึ่งจะได้รับคืนก็ต่อเมื่อทำงานครบกำหนดอย่างน้อย 6 เดือน เงื่อนไขลักษณะนี้ทำให้เจ้าหน้าที่บราซิลตั้งข้อสังเกตว่าเข้าข่ายการเอาเปรียบแรงงานอย่างร้ายแรง

ที่น่าตกใจยิ่งกว่านั้นคือสภาพความเป็นอยู่ของคนงาน ซึ่งจากการตรวจสอบพบว่ามีแรงงานถึง 31 คนอาศัยอยู่รวมกันในบ้านหลังเดียวที่มีห้องน้ำเพียงห้องเดียว บางแห่งไม่มีเตียงนอน อาหารถูกวางกองอยู่บนพื้นปะปนกับข้าวของเครื่องใช้ส่วนตัว ภาพที่เจ้าหน้าที่พบจึงถูกอธิบายว่าเป็นสภาพความเป็นอยู่ที่ไม่เหมาะสมและลดทอนศักดิ์ศรีของมนุษย์อย่างชัดเจน

กรณีดังกล่าวกลายเป็นประเด็นที่ถูกพูดถึงอย่างกว้างขวางในระดับนานาชาติ รวมถึงในประเทศจีนเองด้วย เพราะ BYD ถือเป็นบริษัทผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้าที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในจีน และกำลังขยายตลาดอย่างรวดเร็วทั่วโลก

โดยเฉพาะในบราซิลซึ่งถือเป็นตลาดรถยนต์ที่ใหญ่เป็นอันดับสองของบริษัท รองจากตลาดจีน

การถูกขึ้นบัญชีดำในครั้งนี้ แม้จะไม่ได้ส่งผลให้โรงงานของ BYD ในบราซิลต้องหยุดดำเนินงาน แต่ก็ส่งผลต่อภาพลักษณ์ของบริษัทอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ อีกทั้งยังทำให้บริษัทไม่สามารถเข้าถึงสินเชื่อบางประเภทจากธนาคารในบราซิลได้

ด้านบริษัท BYD ยังไม่ได้ออกมาให้ความเห็นต่อกรณีดังกล่าว ขณะที่บริษัทผู้รับเหมาซึ่งเกี่ยวข้องกับการจ้างแรงงาน ได้ออกมาปฏิเสธข้อกล่าวหา โดยระบุว่าการดำเนินงานเป็นไปตามกฎหมาย

ก่อนหน้านี้ BYD เคยชี้แจงว่าบริษัทไม่ได้รับรู้ถึงการละเมิดสิทธิแรงงานใด ๆ จนกระทั่งมีรายงานจากสื่อบราซิลในช่วงปลายปี 2025 อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่ของบราซิลยืนยันว่าบริษัทแม่ควรต้องมีความรับผิดชอบต่อสภาพการทำงานของแรงงาน เนื่องจากเป็นผู้ว่าจ้างโครงการและควรมีหน้าที่กำกับดูแลผู้รับเหมา

แม้เหตุการณ์นี้จะสร้างแรงกระเพื่อมไม่น้อย แต่ดูเหมือนว่าความร่วมมือทางเศรษฐกิจระหว่างบราซิลกับจีนยังคงดำเนินต่อไป โดยก่อนหน้านี้ ประธานาธิบดีบราซิลได้เข้าร่วมพิธีเปิดโรงงานของ BYD เมื่อเดือนตุลาคมที่ผ่านมา และตั้งแต่นั้นมา โรงงานดังกล่าวสามารถผลิตรถยนต์ได้แล้วมากกว่า 25,000 คัน

อย่างไรก็ตาม กฎหมายแรงงานของบราซิลกำหนดไว้อย่างชัดเจนว่า บริษัทที่ถูกบรรจุชื่อในบัญชีรายชื่อนายจ้างที่มีการละเมิดแรงงานจะถูกขึ้นทะเบียนเป็นเวลา 2 ปี และในช่วงเวลานั้นอาจเผชิญข้อจำกัดด้านการเงินและภาพลักษณ์ในสายตาสาธารณชน

เรื่องราวนี้จึงกลายเป็นอีกหนึ่งกรณีศึกษาที่สะท้อนให้เห็นว่า ในยุคที่ธุรกิจขยายตัวไปทั่วโลก ความรับผิดชอบต่อสิทธิแรงงานก็เป็นประเด็นที่ทุกบริษัทไม่อาจมองข้ามได้ เพราะเพียงเหตุการณ์หนึ่ง ก็อาจสะเทือนชื่อเสียงขององค์กรระดับโลกได้อย่างไม่คาดคิด

ที่มา: Reuters