บทเรียนที่สำคัญที่สุดในโลกธุรกิจ "BlackBerry" ล่มสลายเพราะ "อีโก้"?

ในที่สุด ความล่มสลายของ BlackBerry (หรือบริษัท RIM ในอดีต) กลายมาเป็นกรณีศึกษาคลาสสิกของ "กับดักแห่งความสำเร็จ" (Success Trap) ที่เกิดจากอีโก้และความประมาทของฝ่ายบริหาร 

เรื่องราวความล่มสลายของ BlackBerry เป็นหนึ่งในบทเรียนที่สำคัญที่สุดในโลกธุรกิจเทคโนโลยี ซึ่งเปลี่ยนสถานะจากราชาผู้ครองตลาดสมาร์ทโฟนกว่า 50% ในสหรัฐฯ สู่การยุติการสนับสนุนระบบปฏิบัติการของตัวเองในปี 2022

มาเปิดสาเหตุสำคัญของการล่มสลาย สรุปประเด็นสำคัญได้คือ…

1. การดูแคลนคู่แข่ง

เมื่อ Apple เปิดตัว iPhone ในปี 2007 ผู้บริหารของ BlackBerry อย่าง Mike Lazaridis และ Jim Balsillie กลับมองว่าเป็นเพียง "ของเล่น" ที่แบตเตอรี่เสื่อมเร็วและพิมพ์ยาก พวกเขามั่นใจว่าลูกค้ากลุ่มนักธุรกิจจะไม่มีวันทิ้ง "คีย์บอร์ดจริง" ไปใช้ "หน้าจอกระจก"

• อีโก้ที่เกิดขึ้น: เชื่อว่าตัวเองรู้จักลูกค้าดีกว่าที่ลูกค้าเริ่มรู้จักตัวเอง จนมองข้ามกระแส Consumerization (ที่ผู้ใช้งานทั่วไปเป็นคนกำหนดทิศทางตลาด ไม่ใช่ฝ่าย IT ของบริษัท)

ถ้าพูดถึง อีโก้ (Ego) คือ ความรู้สึกนึกคิดเกี่ยวกับตัวตน ความมั่นใจในตัวเอง หรือ อัตตา เป็นส่วนที่ทำหน้าที่จัดการระหว่างสัญชาตญาณความต้องการภายในกับโลกภายนอกอย่างมีเหตุผล หากมีอีโก้สูงเกินไป (Ego สูง) มักแสดงออกโดยการยึดตัวเองเป็นศูนย์กลาง เชื่อมั่นสูงจนไม่ฟังคำวิจารณ์ หรือมองว่าตัวเองดีที่สุด นั่นก็ใช่เลย

2. ความขัดแย้งภายใน 
BlackBerry ใช้ระบบ Co-CEO ซึ่งในช่วงแรกได้ผลดีมากเพราะคนหนึ่งเก่งวิศวกรรม อีกคนเก่งการตลาด แต่พอถึง #จุดวิกฤต อีโก้ของทั้งคู่กลับทำให้การตัดสินใจล่าช้า

• เกิดการแบ่งฝักแบ่งฝ่ายระหว่างทีมขายและทีมวิศวกร

• การตัดสินใจเรื่องสำคัญต้องผ่านกระบวนการที่ซับซ้อนและล่าช้า ทำให้กว่าจะเข็นระบบปฏิบัติการ BlackBerry 10 ออกมาสู้ได้ ตลาดก็ถูก Apple และ Android ยึดไปหมดแล้ว

3. การยึดติดกับความสำเร็จเดิม

BlackBerry ภาคภูมิใจในคีย์บอร์ด QWERTY และระบบความปลอดภัยที่เป็นเอกลักษณ์มากเกินไปจนกลายเป็น "กรงขัง" ตัวเอง

• พวกเขาพยายามทำมือถือจอสัมผัสแบบครึ่งๆ กลางๆ เช่น BlackBerry Storm ที่พยายามทำให้หน้าจอกดลงไปได้เหมือนปุ่ม (SurePress) ซึ่งผลออกมาคือ "หายนะ" เพราะใช้งานยากและบั๊กเยอะมาก

4. ปิดกั้นตัวเอง 

ในขณะที่ Apple และ Google สร้าง "Ecosystem" ผ่าน App Store และ Play Store แต่ BlackBerry ยังคงเน้นขาย "ตัวเครื่อง" และบริการ BBM (BlackBerry Messenger) * ความผิดพลาดจากอีโก้: พวกเขาปฏิเสธที่จะนำ BBM ไปลงใน iOS หรือ Android ในช่วงที่มันยังรุ่งเรืองที่สุด เพราะกลัวจะแย่งยอดขายมือถือตัวเอง สุดท้ายเมื่อ WhatsApp และ LINE เกิดขึ้น BBM ก็กลายเป็นสิ่งล้าสมัยทันที

หลังจากนั้นเปลี่ยนผ่านธุรกิจ  BlackBerry เลิกผลิตมือถือและขายสิทธิ์แบรนด์ให้กับ TCL ในปี 2559 ปิดตำนาน วันที่ 4 มกราคม 2022 BlackBerry ปิดบริการระบบปฏิบัติการและเครือข่ายสำหรับมือถือรุ่นเก่าอย่างเป็นทางการ ทำให้ใช้งานไม่ได้เลย  ปัจจุบัน BlackBerry พลิกโฉมเป็นบริษัทซอฟต์แวร์เน้นด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์ (Cybersecurity) และ Io