15 ช่องทางรายได้ “เจ้าของล้งผลไม้” ธุรกิจเงียบแต่เงินสะพัด หลายรายทำกำไรหลักสิบล้านต่อฤดูกาล

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านบทความหนึ่งเกี่ยวกับธุรกิจผลไม้ไทย แล้วก็อดรู้สึกทึ่งไม่ได้ เพราะมีธุรกิจหนึ่งที่คนทั่วไปอาจไม่ได้พูดถึงมากนัก แต่แท้จริงแล้วเป็นฟันเฟืองสำคัญของเศรษฐกิจภาคเกษตร และยังเป็นธุรกิจที่มีเงินหมุนเวียนสูงมากในแต่ละปี นั่นก็คือธุรกิจที่เรียกว่า “ล้งผลไม้”

คำว่า “ล้ง” เป็นคำที่มาจากภาษาจีน ใช้เรียกสถานที่รับซื้อผลไม้จากสวน เพื่อนำมาคัดแยก คัดเกรด บรรจุ และส่งออกไปยังตลาดต่างประเทศ

โดยเฉพาะตลาดใหญ่ที่สุดอย่างประเทศจีน ปัจจุบันจังหวัดในภาคตะวันออกของไทย เช่น จันทบุรี ระยอง และตราด ถือเป็นศูนย์กลางสำคัญของธุรกิจล้ง เพราะเป็นพื้นที่ที่มีผลไม้เศรษฐกิจจำนวนมาก ไม่ว่าจะเป็นทุเรียน มังคุด เงาะ หรือแม้แต่ลำไยที่ส่งไปขายต่างประเทศ

หลายคนอาจคิดว่ารายได้ของเจ้าของล้งมีเพียงแค่ “รับซื้อถูกแล้วขายแพง” เท่านั้น แต่ในความเป็นจริงแล้ว ธุรกิจล้งมีช่องทางสร้างรายได้หลากหลายมาก และบางช่องทางก็สร้างเงินได้มหาศาล โดยเฉพาะในช่วงฤดูกาลผลไม้ที่ตลาดต่างประเทศต้องการสูง
รายได้หลักอันดับแรกของเจ้าของล้งก็คือกำไรจากการซื้อและส่งออกผลไม้ เจ้าของล้งจะรับซื้อผลไม้จากสวนในราคาหนึ่ง จากนั้นนำมาคัดเกรด บรรจุ และส่งออกไปยังตลาดต่างประเทศ

โดยเฉพาะตลาดจีนที่นิยมผลไม้ไทยเป็นอย่างมาก ทุเรียนเกรดส่งออกบางช่วงมีราคาสูงกว่าราคาหน้าสวนหลายเท่าตัว ทำให้กำไรต่อวันของล้งขนาดใหญ่บางแห่งอาจแตะหลักแสนหรือหลักล้านบาทได้

อีกช่องทางหนึ่งคือค่าบริการคัดแยกและแพ็กกิ้ง เพราะไม่ใช่ผลไม้ทุกล็อตที่ล้งจะซื้อขาด บางครั้งเจ้าของสวนหรือพ่อค้าคนกลางจะนำผลไม้มาฝากให้ล้งช่วยคัดขนาด ชั่งน้ำหนัก และแพ็กใส่กล่องเพื่อเตรียมส่งออก ซึ่งล้งจะคิดค่าบริการตามปริมาณผลไม้ที่ผ่านกระบวนการ

รายได้สำคัญอีกอย่างหนึ่งคือการคัดเกรดสินค้า เพราะผลไม้ส่งออกไม่ได้ขายราคาเดียวกัน แต่จะแบ่งเป็นหลายระดับ เช่น เกรดพรีเมียม เกรดส่งออก หรือเกรดขายในประเทศ เจ้าของล้งที่มีประสบการณ์สามารถคัดแยกคุณภาพได้อย่างแม่นยำ ทำให้ผลไม้ที่ดูเหมือนธรรมดากลายเป็นสินค้าที่มีมูลค่าสูงขึ้น

อีกกลยุทธ์ที่เจ้าของล้งนิยมใช้คือการทำสัญญาซื้อผลไม้ล่วงหน้ากับสวน วิธีนี้ช่วยให้ล้งสามารถล็อกต้นทุนได้ล่วงหน้า ขณะเดียวกันเกษตรกรก็มีตลาดรองรับแน่นอน ถือเป็นรูปแบบความร่วมมือในห่วงโซ่อุปทานของธุรกิจเกษตรที่สำคัญมาก

นอกจากนั้น รายได้ของล้งยังสัมพันธ์กับตลาดต่างประเทศและค่าเงินอย่างใกล้ชิด หากช่วงใดตลาดจีนมีความต้องการสูง หรือค่าเงินเอื้ออำนวย กำไรจากการส่งออกก็จะเพิ่มขึ้นตามไปด้วย

เมื่อพิจารณาโดยรวมแล้ว ธุรกิจล้งผลไม้สามารถสร้างรายได้จากหลายช่องทางพร้อมกัน ซึ่งหากสรุปให้เห็นภาพชัด ๆ ก็จะพบว่ามีอย่างน้อย 15 แหล่งรายได้สำคัญ ได้แก่

1. กำไรจากการรับซื้อผลไม้จากสวนแล้วส่งออกไปขายต่างประเทศ

2. ค่าบริการคัดแยกผลไม้ตามขนาดและคุณภาพ

3. ค่าบริการชั่งน้ำหนักและตรวจสอบมาตรฐานสินค้า

4. ค่าบริการแพ็กกิ้งและบรรจุกล่องเพื่อการส่งออก

5. การเพิ่มมูลค่าด้วยการคัดเกรดสินค้า

6. การทำสัญญาซื้อผลไม้ล่วงหน้ากับสวน

7. การขายผลไม้เกรดรองให้ตลาดภายในประเทศ

8. การขายผลไม้ตกเกรดให้โรงงานแปรรูป

9. การรับเป็นตัวกลางส่งออกให้พ่อค้าต่างชาติ

10. รายได้จากการให้เช่าพื้นที่คัดแยกหรือโกดังเก็บผลไม้

11. รายได้จากการให้บริการห้องเย็นหรือระบบเก็บรักษาผลไม้

12. การค้าขายกล่องบรรจุภัณฑ์และวัสดุแพ็กกิ้ง

13. ค่าธรรมเนียมด้านเอกสารและพิธีการส่งออก

14. การลงทุนร่วมกับสวนผลไม้เพื่อแบ่งกำไร

15. การซื้อผลไม้ช่วงราคาต่ำแล้วเก็บไว้ขายช่วงราคาสูง

เมื่อมองให้ลึกลงไป ธุรกิจล้งผลไม้จึงไม่ได้เป็นเพียงจุดรับซื้อธรรมดา แต่เป็นศูนย์กลางของระบบการค้าผลไม้ทั้งห่วงโซ่ ตั้งแต่สวนของเกษตรกร ไปจนถึงตลาดผู้บริโภคในต่างประเทศ
จึงไม่แปลกเลยที่ธุรกิจนี้จะถูกมองว่าเป็น “ธุรกิจเงียบที่เงินสะพัดมหาศาล”

เพราะในฤดูกาลผลไม้เพียงไม่กี่เดือน เงินหมุนเวียนในล้งขนาดใหญ่บางแห่งอาจสูงถึงหลักหลายสิบล้านบาท หรือมากกว่านั้นก็มีให้เห็นอยู่ไม่น้อยในวงการค้าผลไม้ของประเทศไทย

แหล่งที่มา:

ตลาดผลไม้ไทย

ข้อมูลการส่งออกผลไม้

โครงสร้างธุรกิจเกษตรไทย