ไขข้อสงสัย มนุษย์มี “ฟันชุดที่ 3” ได้หรือไม่ ทำไมชุดที่2เรียกฟันแท้

เมื่อครู่นี้ผู้เขียนได้อ่านบทความหนึ่งเกี่ยวกับเรื่องใกล้ตัวที่หลายคนอาจเคยสงสัยมาตั้งแต่เด็ก แต่ไม่ค่อยมีใครอธิบายอย่างจริงจัง นั่นก็คือเรื่องของ “ฟันมนุษย์” โดยเฉพาะคำถามที่หลายคนเคยได้ยินผ่านหูอยู่เสมอว่า มนุษย์เรามีฟันอยู่เพียงสองชุดจริงหรือไม่ และมีโอกาสที่ร่างกายจะสร้าง ฟันชุดที่สาม ขึ้นมาได้หรือเปล่า

ตามธรรมชาติแล้ว มนุษย์ถือเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีการเปลี่ยนฟันเพียงสองครั้งตลอดช่วงชีวิต ฟันชุดแรกที่งอกขึ้นมาในวัยเด็กเรียกว่า ฟันน้ำนม ซึ่งจะเริ่มขึ้นเมื่ออายุประมาณ 6 เดือน และทยอยขึ้นจนครบประมาณ 20 ซี่ เมื่อเด็กเติบโตขึ้น ฟันน้ำนมจะค่อย ๆ หลุดออก และถูกแทนที่ด้วยฟันอีกชุดหนึ่งที่เรียกว่า ฟันแท้

คำว่า “ฟันแท้” นั้นไม่ได้หมายความว่าฟันชุดนี้แข็งแรงกว่าฟันน้ำนมเพียงอย่างเดียว แต่มีความหมายสำคัญกว่านั้น เพราะฟันชุดที่สองนี้เป็นฟันชุดสุดท้ายที่ร่างกายมนุษย์สามารถสร้างขึ้นมาได้ตามธรรมชาติ เมื่อฟันแท้หลุดหรือเสียหายไปแล้ว ร่างกายจะไม่สามารถงอกฟันใหม่ขึ้นมาทดแทนได้อีกเหมือนสัตว์บางชนิด

หลายคนอาจตั้งคำถามต่อว่า ในเมื่อร่างกายสามารถสร้างฟันได้ตั้งสองชุด เหตุใดจึงไม่สามารถสร้าง ฟันชุดที่สาม ขึ้นมาได้อีก คำตอบทางวิทยาศาสตร์อธิบายว่า

เรื่องนี้เกี่ยวข้องกับโครงสร้างทางพันธุกรรมและการพัฒนาของร่างกายในช่วงวัยเด็ก ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ร่างกายจะสร้าง “ต้นกำเนิดฟัน” หรือเซลล์ต้นกำเนิดสำหรับการงอกของฟันไว้เพียงเท่าที่จำเป็นสำหรับสองชุดเท่านั้น

เมื่อฟันแท้งอกขึ้นมาครบแล้ว เซลล์ต้นกำเนิดเหล่านี้ก็จะหมดหน้าที่ลง ทำให้ร่างกายไม่สามารถผลิตฟันชุดใหม่ได้อีก ต่างจากสัตว์บางชนิด เช่น ฉลาม หรือสัตว์เลื้อยคลานบางชนิด ที่สามารถสร้างฟันใหม่ได้ตลอดชีวิต
ในแวดวงการแพทย์และทันตกรรม

ปัจจุบันมีการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับการกระตุ้นเซลล์ให้สร้างฟันใหม่ หรือที่บางคนเรียกกันว่าแนวคิดของ “ฟันชุดที่สาม” แต่เทคโนโลยีดังกล่าวยังอยู่ในขั้นตอนการทดลองและพัฒนา และยังไม่สามารถนำมาใช้ได้ทั่วไปในชีวิตประจำวัน

กล่าวอีกอย่างหนึ่งก็คือ ธรรมชาติของมนุษย์ถูกออกแบบมาให้มีฟันเพียงสองชุดเท่านั้น และฟันแท้ที่เรามีอยู่ในปัจจุบันจึงถือเป็นทรัพยากรที่มีค่าอย่างยิ่ง เพราะหากสูญเสียไปแล้ว

การจะได้ฟันใหม่กลับคืนมาไม่ใช่เรื่องง่ายเหมือนในวัยเด็กอีกต่อไป

เรื่องนี้จึงเป็นเหตุผลสำคัญที่ทันตแพทย์มักเตือนอยู่เสมอว่า การดูแลรักษาฟันแท้ให้ดีตั้งแต่วันนี้ คือการลงทุนกับสุขภาพระยะยาวของตัวเอง เพราะฟันชุดนี้อาจต้องอยู่กับเราไปตลอดชีวิตนั่นเอง.