บ่าวสาวรุ่นใหม่ กับ "วิวาห์ท้าทายขนบ" ในซาอุดีอาระเบีย

การแต่งงานในซาอุดีอาระเบียมีการเปลี่ยนแปลงอย่างมากในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาจากการปฏิรูปทางสังคม โดยยังคงรักษาขนบธรรมเนียมทางศาสนาควบคู่ไปกับการปรับตัวสู่ความทันสมัย โดยมีปัจจัยหลายมิติ ..

1.รูปแบบการแต่งงานและประเพณี
นิกะห์ (Nikah): คือพิธีแต่งงานตามหลักศาสนาอิสลามที่เป็นหัวใจสำคัญ ซึ่งรวมถึงการตกลงเรื่องค่าสินสอด (Mahr) และการลงนามในสัญญาแต่งงาน

2.การสมรสแบบมิสยาร์ (Misyar): เป็นรูปแบบการแต่งงานที่ฝ่ายหญิงสละสิทธิบางอย่าง เช่น การอยู่ร่วมบ้านหรือการส่งเสียเลี้ยงดู เพื่อความสะดวกของทั้งสองฝ่าย มักนิยมในกลุ่มผู้ที่เคยหย่าร้างหรือต้องการความยืดหยุ่น
ค่านิยมใหม่: คนรุ่นใหม่เริ่มหันมาจัดงานแต่งงานที่เรียบง่ายขึ้นเพื่อลดภาระค่าใช้จ่ายที่สูงลิ่วตามประเพณีเดิม

3.การแต่งงานกับชาวต่างชาติ กฎระเบียบที่เข้มงวด การแต่งงานกับชาวต่างชาติต้องได้รับอนุญาตจากกระทรวงมหาดไทย โดยเฉพาะหากฝ่ายชายเป็นชาวซาอุฯ ที่ทำงานในหน่วยงานความมั่นคงหรือตำแหน่งสำคัญ
เงื่อนไขอายุ: ฝ่ายชายชาวซาอุฯ ที่ต้องการแต่งงานกับชาวต่างชาติมักต้องมีอายุระหว่าง 25-70 ปี ส่วนฝ่ายหญิงต้องมีอายุไม่ต่ำกว่า 25 ปี (ขึ้นอยู่กับระเบียบในขณะนั้น)

4. ข้อควรรู้และมารยาท 

-การแยกฝั่งชาย-หญิง: งานเลี้ยงฉลองมักแยกพื้นที่ระหว่างแขกผู้ชายและผู้หญิงอย่างชัดเจนตามธรรมเนียมเคร่งครัด

-การแต่งงานในเครือญาติ: ยังคงเป็นเรื่องปกติในสังคมซาอุฯ เพื่อรักษาความสัมพันธ์และทรัพย์สินในครอบครัว แต่อาจมีความเสี่ยงด้านสุขภาพทางพันธุกรรม

และได้มีเรื่องราวความรักท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของซาอุดีอาระเบียในช่วงไม่กี่ปีมานี้ มีกรณีที่น่าสนใจและกลายเป็นกระแสที่สะท้อนถึงการ "ท้าทายขนบ" เดิมได้อย่างชัดเจน โดยเฉพาะการก้าวข้ามระบบ "ผู้ปกครองชาย" (Male Guardianship) ที่เคยเคร่งครัดมากในอดีต

นี่คือสรุปแง่บทของบ่าวสาวรุ่นใหม่ที่เลือกเดินตามหัวใจตัวเอง...

1. การแต่งงานที่เลือกด้วย "ตัวเอง" ไม่ใช่ "คลุมถุงชน"

ในอดีต การแต่งงานในซาอุฯ มักเป็นการตกลงกันระหว่างครอบครัว (Arranged Marriage) แต่ปัจจุบันคนรุ่นใหม่เริ่มท้าทายด้วยการ:

• ทำความรู้จักกันผ่านโซเชียลมีเดีย: บ่าวสาวหลายคู่พบรักกันผ่านแอปพลิเคชันหรือ Twitter ซึ่งแต่ก่อนถือเป็นเรื่องต้องห้ามและผิดจารีตอย่างรุนแรง

• การปฏิเสธการคลุมถุงชน: ผู้หญิงซาอุฯ ยุคใหม่เริ่มใช้สิทธิทางกฎหมายที่เปิดกว้างขึ้นในการปฏิเสธคู่ครองที่ครอบครัวเลือกให้ เพื่อรอแต่งงานกับคนที่ตนเองรักจริงๆ

  

2. วิถี "วิวาห์" ที่เปลี่ยนไป

ภาพลักษณ์ของงานแต่งงานที่เคยแยกชาย-หญิงออกจากกันอย่างเด็ดขาด (Gender Segregation) เริ่มมีการขยับขยายขอบเขต:

• Mixed Weddings: ในเมืองใหญ่อย่างริยาดหรือเจดดาห์ เริ่มมีคู่รักที่จัดงานแต่งงานแบบรวมญาติชายหญิงในพื้นที่เดียวกัน ซึ่งเป็นภาพที่หาดูได้ยากมากเมื่อ 10 ปีก่อน

• การลดสินสอด (Mahr): มีแคมเปญจากคนรุ่นใหม่ที่ท้าทายค่านิยมเรื่องสินสอดราคาแพง โดยเน้นไปที่การสร้างครอบครัวมากกว่าฐานะ เพื่อแก้ปัญหาคนโสดที่มีจำนวนมากขึ้นเนื่องจากสู้ค่าใช้จ่ายงานแต่งไม่ไหว

  

   

3. "กฎหมาย" ที่มาเสริมความกล้า

จุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้บ่าวสาวกล้าท้าทายขนบคือการปฏิรูปกฎหมายในปี 2019

• ผู้หญิงอายุ 21 ปีขึ้นไปสามารถทำหนังสือเดินทางและเดินทางออกนอกประเทศได้โดยไม่ต้องขออนุญาตผู้ปกครองชาย

• กฎหมายนี้ทำให้บ่าวสาวบางคู่ที่ครอบครัวไม่เห็นด้วยกับการแต่งงาน เลือกที่จะไปจดทะเบียนหรือใช้ชีวิตในต่างประเทศ หรือใช้เป็นอำนาจต่อรองกับครอบครัวว่า "พวกเขามีสิทธิในชีวิตตนเอง"

  

4. ความรักที่ไร้พรมแดน (Intercultural Marriage)

อีกหนึ่งความท้าทายคือการแต่งงานกับคนต่างชาติ (Expat) ซึ่งเดิมทีมีขั้นตอนทางราชการและแรงกดดันทางสังคมสูงมาก แต่ปัจจุบันชายหญิงชาวซาอุฯ เริ่มเปิดตัวคนรักที่เป็นชาวต่างชาติมากขึ้น เป็นการประกาศว่าความรักไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในเผ่าพันธุ์หรือสายเลือดเดียวกันเท่านั้น

มุมมองชวนคิดนี้คือ การท้าทายนี้ไม่ใช่การทำลายวัฒนธรรม แต่คือการ "ปรับตัว" ของคนรุ่นใหม่ซาอุฯ ที่ต้องการรักษารากเหง้าของศาสนาไปพร้อมกับสิทธิเสรีภาพส่วนบุคค