จังหวัดไม่ติดทะเลแต่มีเกาะ มีที่ไหนบ้าง และเกาะเหล่านี้เกิดขึ้นได้อย่างไร

เกาะไม่ได้เกิดได้เฉพาะในทะเลเท่านั้น หลายจังหวัดของไทยที่ไม่มีพื้นที่ติดทะเลก็มีเกาะได้ เพราะพื้นที่ดินอาจถูกล้อมรอบด้วยแม่น้ำ เขื่อน อ่างเก็บน้ำ หรือคลองที่มนุษย์ขุดขึ้น เช่น กาญจนบุรี อุบลราชธานี นครสวรรค์ และนนทบุรี

 "เกาะ" ในพื้นที่บนบก

โดยทั่วไปคนมักเข้าใจว่าเกาะต้องอยู่ในทะเล เช่น ภูเก็ตหรือกระบี่ แต่ในทางภูมิศาสตร์ "เกาะ" หมายถึงพื้นที่ดินที่ถูกน้ำล้อมรอบทั้งหมด ไม่ว่าน้ำนั้นจะเป็นน้ำเค็มในทะเล หรือน้ำจืดในแม่น้ำ อ่างเก็บน้ำ และเขื่อน ซึ่งในประเทศไทยมีหลายจังหวัดที่เข้าข่ายลักษณะนี้

1. จังหวัดกาญจนบุรี:

เกาะที่เกิดจากการสร้างเขื่อน

ลักษณะการเกิด: เกิดจากการกักเก็บน้ำใน เขื่อนศรีนครินทร์ และ

เขื่อนวชิราลงกรณ

การวิเคราะห์:เมื่อมีการสร้างเขื่อนเพื่อกักเก็บน้ำ พื้นที่ลุ่มต่ำจะถูกน้ำท่วมสูงขึ้นจนมิด แต่ ยอดเขาหรือพื้นที่สูงเดิม จะยังคงอยู่เหนือน้ำ ทำให้ยอดเขาเหล่านั้นกลายเป็นเกาะกลางน้ำ

ประโยชน์: ปัจจุบันกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญที่มีแพพักและกิจกรรมทางน้ำ บรรยากาศคล้ายทะเลสาบขนาดใหญ่

2. จังหวัดอุบลราชธานี:

เกาะที่เกิดจากระบบแม่น้ำและฤดูกาล

ลักษณะการเกิด: เกิดขึ้นตามลำน้ำสายใหญ่คือ แม่น้ำโขง และ แม่น้ำมูล

การวิเคราะห์:  พื้นที่อย่าง แก่งตะนะ มีเกาะหินและเกาะทรายจำนวนมาก

ซึ่งความโดดเด่นจะอยู่ที่การเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาล โดยเฉพาะ

ในช่วงหน้าแล้ง ที่ระดับน้ำลดลงจะเผยให้เห็นเกาะเล็กเกาะน้อยเหล่านี้ได้อย่างชัดเจน

3. จังหวัดนครสวรรค์:

เกาะที่เกิดจากการทับถมของตะกอน

ลักษณะการเกิด: เกิดบริเวณจุดกำเนิดของแม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งเป็นจุดที่แม่น้ำหลายสายมาบรรจบกัน

การวิเคราะห์: เกาะในพื้นที่นี้มักเกิดจาก ตะกอนดินที่ไหลมาทับถมกัน

จนกลายเป็นพื้นที่ดอนกลางน้ำ

ความสำคัญ: เกาะเหล่านี้ไม่ได้มีเพียงแค่ธรรมชาติ แต่บางแห่งยังมี ชุมชนหรือพื้นที่เกษตรกรรมขนาดเล็ก   ตั้งอยู่ด้วย แสดงถึงการปรับตัวของมนุษย์เข้ากับภูมิประเทศกลางลำน้ำ

4. จังหวัดนนทบุรี:

เกาะที่เกิดจากการขุดคลองโดยมนุษย์

ลักษณะการเกิด: เกาะที่มีชื่อเสียงที่สุดคือ เกาะเกร็ด

การวิเคราะห์: เกาะนี้ไม่ได้เกิดจากธรรมชาติโดยตรง แต่เกิดจาก การขุดคลองลัดแม่น้ำเจ้าพระยาในสมัยอยุธยา เพื่อย่อระยะทางในการเดินเรือ การขุดคลองทำให้พื้นที่เดิมที่เคยเป็นแหลมถูกตัดขาดจากแผ่นดินใหญ่และมีน้ำล้อมรอบจนกลายเป็นเกาะ

อัตลักษณ์วัฒนธรรม: ปัจจุบันเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่เป็นที่ตั้งของชุมชนชาวมอญและมีชื่อเสียงด้านเครื่องปั้นดินเผา

สรุปและข้อสังเกต

จากการวิเคราะห์ข้อมูลในแหล่งข้อมูล จะเห็นได้ว่าเกาะในจังหวัดที่ไม่มีทางออกทะเลสะท้อนให้เห็นถึง ความหลากหลายทางภูมิศาสตร์ไทย ซึ่งแบ่งออกเป็น 3 รูปแบบหลัก คือ:

1. เกาะจากวิศวกรรม (เขื่อน): เปลี่ยนยอดเขาให้เป็นเกาะ

2. เกาะจากกระบวนการแม่น้ำ: ทั้งจากการทับถมของตะกอนและการลดลงของระดับน้ำตามฤดูกาล

3. เกาะจากประวัติศาสตร์: เกิดจากการขยายเส้นทางคมนาคมทางน้ำในอดีต